Κοντά σε μια κορυφή των βουνών Zagros στο κεντρικό Ιράν, εργαζόμενοι κατασκευάζουν μια εγκατάσταση κατασκευής πυρηνικών όπλων τόσο βαθιά στη γη που είναι πιθανό να ξεπερνά το βεληνεκές μίας αμερικανικής βόμβας που φτάνει μέχρι και 60 μέτρα κάτω από το έδαφος προτού εκραγεί -και χρησιμοποιείται για απροσπέλαστους στρατιωτικούς στόχους. Αυτό υποστηρίζουν ειδικοί και δορυφορικές εικόνες, τις οποίες επικαλείται ως αποδεικτικά στοιχεία το Associated Press.
Οι φωτογραφίες και τα βίντεο δορυφυφόρου από το Planet Labs PBC δείχνουν ότι το Ιράν έχει σκάψει σήραγγες στο βουνό κοντά στην πυρηνική τοποθεσία Natanz, η οποία έχει δεχθεί επανειλημμένες επιθέσεις εν μέσω της αντιπαράθεσης της Τεχεράνης με τη Δύση για το ατομικό της πρόγραμμα.
Με το Ιράν να παράγει τώρα ουράνιο καθαρότητας κοντά στο επίπεδο που χρειάζεται για την ανάπτυξη όπλων, μετά την κατάρρευση της συμφωνίας με τις παγκόσμιες δυνάμεις για τον περιορισμό του πυρηνικού του προγράμματος, η εγκατάσταση περιπλέκει τις προσπάθειες της Δύσης να σταματήσει την Τεχεράνη από την πιθανή ανάπτυξη ατομικής βόμβας. Την ίδια στιγμή, οι διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν έχει βαλτώσει εδώ κα χρόνια χωρίς προοπτική επαναφοράς στο άμεσο μέλλον.
Η κατασκευή στην τοποθεσία Natanz έρχεται πέντε χρόνια αφότου ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ απέσυρε μονομερώς την Αμερική από την πυρηνική συμφωνία. Ο Τραμπ υποστήριξε ότι η συμφωνία δεν αφορούσε το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων της Τεχεράνης, ούτε την υποστήριξή που παρέχει σε αντάρτικες πολιτοφυλακές στην ευρύτερη Μέση Ανατολή.
¨Όμως αυτό που προέβλεπε η συμφωνία ήταν να περιορίσει αυστηρά τον εμπλουτισμό ουρανίου του Ιράν σε επίπεδα καθαρότητας 3,67%, αρκετά ισχυρό μόνο για να τροφοδοτήσει μη στρατιωτικούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής, με την ταυτόχρονη δέσμευση να διατηρήσει το απόθεμά του σε μόλις 300 κιλά.
Από τη λήξη της πυρηνικής συμφωνίας, το Ιράν έχει δηλώσει ότι εμπλουτίζει ουράνιο έως και 60%, αν και επιθεωρητές του ΙΑΕΑ ανακάλυψαν πρόσφατα ότι η χώρα παρήγαγε σωματίδια ουρανίου με καθαρότητα 83,7%. Αυτό είναι μόλις ένα μικρό βήμα από την επίτευξη του ορίου του 90% για ουράνιο με σκοπό την παραγωγή πυρηνικών όπλων, αναφέρει το Associated Press.
Από τον Φεβρουάριο, οι διεθνείς επιθεωρητές υπολόγισαν ότι το απόθεμα του Ιράν ήταν πάνω από 10 φορές το απόθεμα που όριζε η συμφωνία την περίοδο διακυβέρνησης Ομπάμα, με αρκετό εμπλουτισμένο ουράνιο για να επιτρέψει στην Τεχεράνη να κατασκευάσει «αρκετές» πυρηνικές βόμβες, σύμφωνα με τον επικεφαλής της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (ΙΑΕΑ).
Ο κίνδυνος πυρηνικής ανάφλεξης
Ο Αμερικανός πρόεδρος Τζο Μπάιντεν και ο πρωθυπουργός του Ισραήλ έχουν δηλώσει ότι δεν θα επιτρέψουν στο Ιράν να κατασκευάσει πυρηνικά. «Πιστεύουμε ότι η διπλωματία είναι ο καλύτερος τρόπος για να επιτευχθεί αυτός ο στόχος, αλλά ο πρόεδρος ήταν επίσης σαφής ότι δεν έχουμε αφαιρέσει καμία επιλογή από το τραπέζι», ανέφερε ο Λευκός Οίκος σε δήλωση στο AP.
Η Ισλαμική Δημοκρατία αρνείται ότι επιδιώκει την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων, αν και αξιωματούχοι στην Τεχεράνη συζητούν τώρα ανοιχτά αυτή τη δυνατότητα, σημειώνει το αμερικανικό πρακτορείο.
Η αποστολή του Ιράν στα Ηνωμένα Έθνη έχει δηλώσει ότι «οι ειρηνικές πυρηνικές δραστηριότητες του Ιράν είναι διαφανείς και υπό τους κανονισμούς του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας». Ωστόσο, το Ιράν περιορίζει την πρόσβαση των διεθνών επιθεωρητών στις εγκαταστάσεις του εδώ και χρόνια, αναφέρει το AP.
Το Ιράν λέει ότι η νέα κατασκευή θα αντικαταστήσει ένα υπέργειο κέντρο κατασκευής εξαρτημάτων στο Natanz που επλήγη από έκρηξη και πυρκαγιά τον Ιούλιο του 2020. Η Τεχεράνη κατηγόρησε τότε το Ισραήλ, το οποίο εδώ και καιρό θεωρούνταν ύποπτο για εκστρατείες δολιοφθοράς κατά του πυρηνικού προγράμματός της.
Το Ιράν δεν έχει αναγνωρίσει άλλα σχέδια για την εγκατάσταση, αν και υποχρεούται να τη δηλώσει στον ΙΑΕΑ εάν εισάγει ουράνιο σε αυτήν.
Το νέο έργο κατασκευάζεται δίπλα στο Natanz, περίπου 225 χιλιόμετρα νότια της Τεχεράνης. Το Natanz αποτελεί σημείο διεθνούς ανησυχίας από τότε που έγινε γνωστή η ύπαρξή του πριν από δύο δεκαετίες.
Οι ειδικοί λένε ότι το μέγεθος του κατασκευαστικού έργου δείχνει ότι το Ιράν πιθανότατα θα είναι σε θέση να χρησιμοποιήσει τις υπόγειες εγκαταστάσεις για τον εμπλουτισμό ουρανίου. Οι παραγόμενοι μετασχηματιστές του εργοστασίου σε σχήμα σωλήνα, διατεταγμένοι σε μεγάλες σειρές από δεκάδες μηχανές, περιστρέφουν γρήγορα αέριο ουράνιο για να το εμπλουτίσουν. Πρόσθετοι μετασχηματιστές θα επιτρέψουν στο Ιράν να εμπλουτίσει γρήγορα ουράνιο με την προστασία του βουνού.
Η νέα εγκατάσταση του Natanz είναι πιθανό να είναι ακόμη πιο βαθιά από τις υπόγειες εγκαταστάσεις Fordo του Ιράν, μια άλλη τοποθεσία εμπλουτισμού που αποκαλύφθηκε το 2009 από τις ΗΠΑ και άλλες διεθνείς δυνάμεις. Αυτή η εγκατάσταση πυροδότησε φόβους στη Δύση ότι το Ιράν θωρακίζει το πρόγραμμά του από αεροπορικές επιδρομές.
Ανεπαρκή τα όπλα των ΗΠΑ
Τέτοιες υπόγειες εγκαταστάσεις οδήγησαν τις ΗΠΑ να δημιουργήσουν τη βόμβα GBU-57, η οποία μπορεί να οργώσει τουλάχιστον 60 μέτρα γης πριν εκραγεί, σύμφωνα με τον αμερικανικό στρατό. Αμερικανοί αξιωματούχοι φέρεται να έχουν συζητήσει τη χρήση δύο τέτοιων βομβών διαδοχικά για να εξασφαλίσουν την καταστροφή μιας εγκατάστασης όπως εκείνη της Natanz. Ωστόσο, παραμένει αβέβαιο το αν μπορεί να επιτευχθεί αυτό λόγω του βάθους του εργοστασίου.
Με τέτοιες βόμβες δυνητικά εκτός της εργαλειοθήκης τους, οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους έχουν λιγότερες επιλογές για να στοχεύσουν την τοποθεσία. Εάν η διπλωματία αποτύχει, οι επιθέσεις δολιοφθοράς μπορεί να επαναληφθούν.
Ήδη, το Natanz έχει γίνει στόχος του ιού Stuxnet, που πιστεύεται ότι είναι ισραηλινό και αμερικανικό δημιούργημα, ο οποίος κατέστρεψε ιρανικές φυγόκεντρες. Το Ισραήλ πιστεύεται επίσης ότι σκότωσε επιστήμονες που συμμετείχαν στο πρόγραμμα, χτύπησε εγκαταστάσεις με drones που έφεραν βόμβες και εξαπέλυσε άλλες επιθέσεις.
Οι ειδικοί λένε ότι τέτοιες ανατρεπτικές ενέργειες μπορεί να ωθήσουν την Τεχεράνη ακόμη πιο κοντά στη βόμβα -και να βάλουν το πρόγραμμά της ακόμα πιο βαθιά στο βουνό δυσχεραίνοντας περαιτέρω τις αεροπορικές επιδρομές.
Με πληροφορίες από το Associated Press
