H Δύση παρακολουθεί με ιδιαίτερη προσοχή τις τελευταίες ημέρες την εξέλιξη της προεκλογικής κούρσας στην Τουρκία, τηρώντας βεβαίως τις αποστάσεις ασφαλείας που έχει και περιμένει τα αποτελέσματα των εκλογών της 14ης Μαΐου.
Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν όλες σχεδόν τον Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου να έχει πάρει σταθερό προβάδισμα, με διαφορά όμως που θεωρείται ανατρέψιμη, ενώ δεν αποκλείεται να χρειαστεί δεύτερος γύρος για την εκλογή προέδρου στις 28 Μαΐου.
Η Ε.Ε. και οι ΗΠΑ προετοιμάζονται για αλλαγή του πολιτικού σκηνικού και δεν κρύβουν την προτίμησή τους στην πλατφόρμα των έξι, χωρίς όμως να διατυμπανίζουν τις προσδοκίες αυτές. Αλλωστε, οι τρεις τελευταίες εβδομάδας θεωρούνται καθοριστικές για τις επιλογές των ψηφοφόρων. Ο πρόεδρος του CHP Κ. Κιλιτσντάρογλου τις τελευταίες ημέρες προέβη σε δύο εντυπωσιακές κινήσεις.
Απηύθυνε μήνυμα για τους Κούρδους (το HDP καταγράφει 12% στις δημοσκοπήσεις) και προχθές δήλωσε ότι είναι Αλεβίτης (μετριοπαθής μουσουλμάνος) καλώντας τον τουρκικό λαό και ειδικά τους νέους να βάλουν τέλος στο σύστημα Ερντογάν, «το σύστημα που προκαλεί διχόνοια» όπως χαρακτηριστικά τόνισε. Από την άλλη, ο πρόεδρος Τ. Ερντογάν και οι κορυφαίοι υπουργοί του ανεβάζουν ξανά τους τόνους της ισλαμικής και εθνικιστικής ρητορικής, κόντρα στη θέση Κιλιτσντάρογλου για «επαναφορά της Τουρκίας στην τροχιά της Δύσης». Οι δηλώσεις αυτές σημειώνονται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον από τις δυτικές διπλωματικές αντιπροσωπείες.
Τρία είναι τα κρίσιμα στοιχεία για την εκλογική συμπεριφορά, η κακή κατάσταση της οικονομίας, το μείζον πρόβλημα της αποκατάστασης των κατεστραμμένων περιοχών από τον σεισμό της 6ης Φεβρουαρίου και η θέση της Τουρκίας στη διεθνή σκηνή. Και το ερώτημα είναι εάν «ο νέος αιώνας της Τουρκίας» που υπόσχεται ο Τ. Ερντογάν υπερτερεί της «νέας Τουρκίας» που υπόσχεται ο Κ. Κιλιτσντάρογλου, σε αντίστιξη με όλες τις κεντρικές επιλογές της διακυβέρνησης των τελευταίων 20 ετών.
Στην οικονομία ο επικεφαλής της αντιπολίτευσης υπόσχεται ότι η Κεντρική Τράπεζα θα χαράσσει ελεύθερα τη νομισματική πολιτική, στις εξωτερικές σχέσεις δηλώνει ότι θα προχωρήσει σε βήματα συνεργασίας με Ε.Ε. και ΗΠΑ, στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων προανήγγειλε επιστροφή στη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης κατά της βίας των γυναικών και απελευθέρωση του Ο. Καβαλά, του Σ. Ντεμιρτάς και των δημοσιογράφων που κρατούνται, ενώ στο θέμα των προσφύγων από τη Συρία δεσμεύτηκε ότι θα κινήσει τις διαδικασίες επιστροφής τους, σε αντίθεση με την κυβέρνηση Ερντογάν που έχει επιλέξει να τους κρατά για να διαπραγματεύεται με την Ε.Ε.
Το αφήγημα του Κ. Κιλιτσντάρογλου πιέζει τον Τ. Ερντογάν, ο οποίος είχε επενδύσει στη μετασεισμική πολιτική, με τη μαζική ανέγερση νέων κατοικιών, όμως το σχέδιο δεν βγαίνει όπως νόμιζε ο Τούρκος πρόεδρος, καθώς το ποσόν που θα χρειαστεί εκτιμάται πλέον σε 100 δισ. ευρώ και για να βρεθούν πηγές δανειοδότησης η πολιτική σταθερότητα αποτελεί βασική προϋπόθεση.
Η Ε.Ε. έχει ανακοινώσει τη χορήγηση 7,5 δισ. ευρώ και ανάλογα ποσά εκτιμάται ότι θα κινηθούν από ΗΠΑ, αλλά μετά τις εκλογές. Η Ρωσία και η Κίνα τηρούν στάση αναμονής, όπως και οι αραβικές και ισλαμικές χώρες που έχουν στενές σχέσεις με την Αγκυρα.
Μάχη δίνεται για τα οικονομικά ασθενέστερα στρώματα που βρίσκονται παραδοσιακά κοντά στο ΑΚΡ, αλλά σύμφωνα με τον Κ. Κιλιτσντάρογλου θα είναι στην κορυφή της ατζέντας των 100 πρώτων ημερών της δικής του κυβέρνησης εάν εκλεγεί. Για τις καταγγελίες ότι διαπραγματεύεται μυστικά με το ΔΝΤ ο πρόεδρος του CHP αντέτεινε ότι «ο Τ. Ερντογάν θα φέρει το ΔΝΤ στην Τουρκία με την πολιτική του». Ο Τούρκος πρόεδρος υποσχέθηκε «δωρεάν φυσικό αέριο 25 κ.μ. σε όλα τα νοικοκυριά».
Η τακτική του Τ. Ερντογάν μέχρι τώρα να ισορροπεί σε δύο βάρκες δεν φαίνεται να έχει αποδώσει αυτά που περίμενε και δεν αποκλείεται ο πρόεδρος της Τουρκίας να οξύνει στην τελική ευθεία προς τις κάλπες τους τόνους κατά της Ε.Ε. και των ΗΠΑ, προκειμένου να συσπειρώσει τους ψηφοφόρους του.
Ενδεικτική των πιέσεων που δέχεται για πιο σκληρή εθνική γραμμή είναι η αναφορά σε πολλά μέσα ενημέρωσης ότι μετά τις 24 Απριλίου που θα αποπλεύσει το ελικοπτεροφόρο TCG Anadolu για την Αττάλεια (στις 27 Απριλίου πρόκειται να εγκαινιαστεί ο πρώτος πυρηνικός αντιδραστήρας του Ακούγιου) και από εκεί για τα ανοιχτά της Λιβύης.
Κάτι τέτοιο φυσικά θα τίναζε στον αέρα το άτυπο moratorium με την Αθήνα, ενώ θα έθετε εν αμφιβόλω τα ανοίγματα αναθέρμανσης που επιδιώκει η Αγκυρα με το Κάιρο. Η κυβέρνηση Σίσι δεν δείχνει διατεθειμένη να καλέσει προεκλογικά τον Τ. Ερντογάν, ενώ είναι αντιμέτωπη και με την κρίση στο Σουδάν. H Αθήνα περιμένει ότι θα διατηρηθεί η θετική βούληση και μετά τις εκλογές θα ξαναξεκινήσει η διαδικασία διαλόγου, όπως έχουν δηλώσει και οι δύο πλευρές.
Από την πλευρά τους οι ΗΠΑ έχουν στείλει ξεκάθαρα πολιτικά μηνύματα στην Αγκυρα, στα τέλη Μαρτίου με τον αποκλεισμό της Τουρκίας από τη σύνοδο του προέδρου Τζο Μπάιντεν για τη Δημοκρατία στην οποία προσκλήθηκαν 120 χώρες και τώρα με την παράταση της αποστολής του αεροπλανοφόρου George H.W. Bush και του υποβρυχίου USS San Juan στην Ανατολική Μεσόγειο, λόγω της σουδανικής κρίσης.
Η Ε.Ε. και ειδικά η Γερμανία και η Ολλανδία δεν επιτρέπουν ανοιχτές προεκλογικές συγκεντρώσεις (όπως για παράδειγμα του 2014 όταν 15.000 υποστηρικτές του ΑΚΡ γέμισαν το Lanxess Arena στην Κολονία για να ακούσουν τον Τ. Ερντογάν). Συνολικά εκτιμάται ότι περίπου 3,5 εκατομμύρια Τούρκοι της διασποράς θα ψηφίσουν στις εκλογές. Οι συγκεντρώσεις είναι μικρές και κλειστές (σε συνεστιάσεις) και δεν έχουν καμία σχέση με τις εκλογικές κινητοποιήσεις του 2014 και του 2018, όταν ο Τ. Ερντογάν πήρε στις κάλπες των Τούρκων μεταναστών ποσοστά από 60% μέχρι και 76%.
-320x213.jpg)
