Στον δρόμο για μια ιστορική συμφωνία Ιράν-Δύσης

Έπειτα από μαραθώνιες διαπραγματεύσεις, οι ΗΠΑ, το Ιράν, η Ρωσία και άλλες τέσσερις χώρες ανακοίνωσαν μια ιστορική συμφωνία που δίνει το περίγραμμα των ορίων του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, που δεν θα επιτρέπουν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα η Τεχεράνη. Αυτό το πλαίσιο θα αποτελέσει τον οδηγό για μια πιο λεπτομερή συμφωνία η οποία πρέπει να ολοκληρωθεί μέσα στο επόμενο τρίμηνο. 

Διαβάζοντας ένα κοινό ανακοινωθέν η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Φεντερίκα Μογκερίνι χαιρέτησε αυτό που αποκάλεσε «αποφασιστικό βήμα» μετά από μια δεκαετία σκληρής δουλειάς. Την ίδια ανακοίνωση διάβασε και ο Ιρανός υπ. Εξωτερικών Μοχάμεντ Ζαρίφ στα φαρσί, ενώ δηλώσεις έκαναν οι ομόλογοι του από τις ΗΠΑ, τη Γαλλία, τη Γερμανία και τη Βρετανία.

«Σήμερα οι ΗΠΑ, μαζί με τους συμμάχους και εταίρους τους έφθασαν σε μια ιστορική συνεννόηση με το Ιράν, η οποία εάν εφαρμοστεί στο ακέραιο θα το εμποδίσει να αποκτήσει πυρηνικά όπλα» είπε ο Μπαράκ Ομπάμα, τονίζοντας ότι εφόσον αυτό το περίγραμμα καταλήξει σε μια ολοκληρωμένη συμφωνία «θα κάνει και τις ΗΠΑ και όλο τον κόσμο ασφαλέστερο».

Ο Αμερικανός πρόεδρος, χαρακτηρίζοντας το αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων «μια καλή συμφωνία», είπε ότι θα μιλήσει άμεσα με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Νετανιάχου-που είχε ταχθεί εξαρχής εναντίον μιας συμφωνίας- τόνισε ότι θα συζητήσει το θέμα άμεσα με την ηγεσία των δυο σωμάτων του Κογκρέσου και προειδοποίησε ότι εάν οι συντηρητικοί σε Βουλή και Γερουσία απορρίψουν τη συμφωνία αυτή, οι ΗΠΑ θα κατηγορηθούν για την αποτυχία της διπλωματίας.  

Ο Λευκός Οίκος αντιμετωπίζει ισχυρές εσωτερικές πιέσεις. Οι επικριτές του, που ελέγχουν πλέον το Κογκρέσο, απειλούν να καταθέσουν πρόταση για νέες κυρώσεις κάνοντας λόγο για μια κακή συμφωνία και η κυβέρνηση Ομπάμα για να αντιστρέψει το αρνητικό κλίμα θα πρέπει να δημοσιοποιήσει όσες περισσότερες λεπτομέρειες μπορεί, προκειμένου να πείσει την κοινή γνώμη ότι η διπλωματική προσπάθεια είναι επωφελής για όλους. 

Επειδή οι κυρώσεις κατά του Ιράν έχουν ψηφιστεί από το Κογκρέσο για να ανακληθούν χρειάζεται μια νέα έγκριση από τα νομοθετικά σώματα, που τώρα όμως ελέγχονται από τους συντηρητικούς Ρεπουμπλικανούς. 

Οι επτά χώρες που μετέχουν στις διαπραγματεύσεις θα αρχίσουν τώρα τη δουλειά για να επιτευχθεί η τελική συμφωνία, είπε η Φεντερίκα Μογκερίνι αναφέροντας ορισμένους περιορισμούς στους οποίους έχει ήδη συμφωνήσει το Ιράν για τον εμπλουτισμό του υλικού που μπορεί να χρησιμοποιηθεί είτε για την παραγωγή ενέργειας, είτε στις πυρηνικές κεφαλές. 

Όσον αφορά στις κυρώσεις, θα αρχίσουν να καταργούνται σταδιακά, μόλις η αρμόδια υπηρεσία του ΟΗΕ επιβεβαιώσει ότι η Τεχεράνη συμμορφώνεται με τα συμφωνηθέντα. 

Όπως δήλωσε ο Ιρανός υπ. Εξωτερικών, η συμφωνία θα δείξει ότι το «πρόγραμμα της Τεχεράνης είναι αποκλειστικά ειρηνικό, πάντα ήταν και θα παραμείνει αποκλειστικά ειρηνικό» και δεν πρόκειται να εμποδίσει την ανάπτυξη της ατομικής ενέργειας προς όφελος των πολιτών. «Οι εγκαταστάσεις μας θα συνεχίσουν να λειτουργούν, θα συνεχίσουμε να εμπλουτίζουμε ουράνιο, θα συνεχίσουμε την έρευνα και την ανάπτυξη», είπε τονίζοντας ότι το Ιράν θα διατηρήσει τις υπόγειες εγκαταστάσεις στο Fordo. 

Η εξέλιξη προέκυψε μετά από μαραθώνιες διαβουλεύσεις το Σαββατοκύριακο και αφού παρατάθηκε δυο φορές η προθεσμία της 31ης Μαρτίου για την  επίτευξη της αρχικής συμφωνίας. Παρότι οι ΗΠΑ πίεσαν για συγκεκριμένες δεσμεύσεις, οι Ιρανοί επέμεναν με την σειρά τους σε μια πιο γενικόλογη ανακοίνωση. Οι διαπραγματευτές έχουν ήδη αρχίσει να εργάζονται για να συνταχθούν τα έγγραφα που θα περιγράφουν τι πρέπει να γίνει μέχρι να ολοκληρωθεί η τελική συμφωνία στις 30 Ιουνίου. 

Στο πλαίσιο της συμφωνίας αυτής, το μεγαλύτερο μέρος των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου που διαθέτει το Ιράν θα καταστραφεί ή θα εξαχθεί από τη χώρα, ενώ η Τεχεράνη δέχτηκε να γίνονται επιθεωρήσεις για δέκα χρόνια -το διάστημα ισχύος της συμφωνίας- και όπως ανέφεραν τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης, θα διατηρήσει σε λειτουργία τις 6.000 από τις 19.000 μηχανές φυγοκέντρησης που διαθέτει.