Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Σπάνιο είδος τα ποτάμια ελεύθερης ροής
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Σπάνιο είδος τα ποτάμια ελεύθερης ροής

  • A-
  • A+
Μόνο το 1/3 των μεγάλων ποταμών της Γης ρέει ανεμπόδιστα ώς τη θάλασσα εξ αιτίας των 2,8 εκατ. (!) φραγμάτων παγκοσμίως. SOS από τους επιστήμονες για την ταχεία υποβάθμιση της βιοποικιλότητας και των βασικών υπηρεσιών των οικοσυστημάτων τους.

Η συντριπτική πλειονότητα των μεγαλύτερων ποταμών της Γης έχει υποβαθμιστεί σοβαρά από τις ανθρώπινες δραστηριότητες. Μόνο το ένα τρίτο των 242 μεγαλύτερων ποταμών του πλανήτη εξακολουθεί να κυκλοφορεί αδιάλειπτα σε όλο το μήκος τους, ενώ το 50% εξ αυτών εμφανίζουν σοβαρές επιπτώσεις υποβάθμισης από την ανθρώπινη δραστηριότητα.

Οι περισσότεροι από τους ποταμούς που εξακολουθούν να ρέουν ελεύθερα βρίσκονται σε απομακρυσμένες περιοχές της Αρκτικής, στη λεκάνη του Αμαζονίου και στη λεκάνη του Κονγκό, σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύτηκε στην επιστημονική επιθεώρηση Nature. Στις πυκνοκατοικημένες περιοχές παραμένουν ελεύθεροι μόνο λίγοι πολύ μεγάλοι ποταμοί, όπως ο Ιραουάντι και ο Σάλουιν στη Μιανμάρ.

Η διεθνής ομάδα ερευνητών που πραγματοποίησε τη μελέτη από το Πανεπιστήμιο ΜακΓκιλ του Καναδά, το Παγκόσμιο Ταμείο για τη Φύση (WWF) και άλλους οργανισμούς, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι από τα 91 ποτάμια, μήκους μεγαλύτερου των 1.000 χιλιομέτρων, που κάποτε άδειασαν τα νερά τους σε κάποιον ωκεανό, μόνο 21 εξακολουθούν να ρέουν ανεμπόδιστα από την πηγή τους προς τη θάλασσα.

Τα φράγματα και οι ταμιευτήρες τους είναι οι μεγαλύτερες αιτίες της απόφραξης των ποταμών, λένε οι ερευνητές. Υπάρχουν ήδη περίπου 60.000 μεγάλα φράγματα στη γη, ύψους τουλάχιστον 15 μέτρων, από συνολικά 2,8 εκατομμύρια σε όλο τον κόσμο, ενώ 3.700 μεγάλα υδροηλεκτρικά φράγματα βρίσκονται ήδη σε στάδιο σχεδιασμού ή υπό κατασκευή.

Απρόβλεπτες επιπτώσεις

Ενώ η υδροηλεκτρική ενέργεια είναι σαφώς καθαρότερη όσον αφορά τις εκπομπές από το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο ή τον άνθρακα, η επιστημονική ομάδα τόνισε ότι τα έργα μεγάλης ισχύος που αφορούν φράγματα και δεξαμενές θα μπορούσαν να έχουν απρόβλεπτες αρνητικές επιπτώσεις. Κι αυτό διότι η υδροηλεκτρική ενέργεια έχει πιο περίπλοκες περιβαλλοντικές επιπτώσεις από τις συχνά αναφερόμενες θετικές επιπτώσεις της αποφυγής ορυκτών καυσίμων.

«Για χιλιετίες, τα ποτάμια παρείχαν τρόφιμα, συνέβαλαν με νερό για οικιακή χρήση και τη γεωργία, διατηρούσαν τους διαδρόμους μεταφοράς και, πιο πρόσφατα, επέτρεψαν την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και τη βιομηχανική παραγωγή», αναφέρουν οι ερευνητές.

Προκειμένου να έχουν πρόσβαση στα αγαθά και τις υπηρεσίες που παρέχουν οι ποταμοί, οι άνθρωποι έχουν κατασκευάσει έναν τεράστιο αριθμό υποδομών, συμπεριλαμβανομένων περίπου 2,8 εκατομμυρίων φραγμάτων με ταμιευτήρες άνω των 103 τετραγωνικών μέτρων, ενώ περισσότερα από 500.000 χιλιόμετρα ποταμών και καναλιών χρησιμοποιούνται ως διάδρομοι πλοήγησης και μεταφορών.

«Ως αποτέλεσμα, οι ποταμοί εκτίθενται σε συνεχείς πιέσεις από τον κατακερματισμό και την απώλεια της μεταξύ τους διασύνδεσης, περιορίζοντας τη χωρητικότητά τους και οδηγώντας στην ταχεία υποβάθμιση της βιοποικιλότητας και των βασικών υπηρεσιών των οικοσυστημάτων τους.

Τα ποτάμια ελεύθερης ροής είναι σημαντικά τόσο για τον άνθρωπο όσο και για το περιβάλλον, όμως η οικονομική ανάπτυξη σε όλο τον κόσμο τα κάνει όλο και πιο σπάνια», σημειώνουν οι ερευνητές που εξέτασαν τη συνδεσιμότητα των 12 εκατομμυρίων χιλιομέτρων των ποταμών του κόσμου.

Φυσική προστασία

Ωστόσο, τα υγιή ποτάμια προσφέρουν πολλά οφέλη για την ανθρωπότητα, από την αναψυχή έως την επισιτιστική ασφάλεια. Υποστηρίζουν την αλιεία στα γλυκά νερά, στην οποία στηρίζονται εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι, παράγουν ιζήματα που κρατούν τα παράκτια δέλτα πάνω από τη στάθμη της θάλασσας συντελώντας στην προστασία εκατομμυρίων ανθρώπων, αφού βοηθούν στην άμβλυνση των επιπτώσεων των ακραίων πλημμυρών και ξηρασιών. Η διακοπή της σύνδεσης των ποταμών μπορεί να απειλήσει και ακόμη και να εξαλείψει αυτές τις σημαντικές υπηρεσίες των οικοσυστημάτων τους.

Για παράδειγμα, δεκάδες εκατομμύρια άνθρωποι στη Νοτιοανατολική Ασία λαμβάνουν σχεδόν όλες τις ζωικές πρωτεΐνες τους από την αλιεία στα χαμηλότερα του ποταμού Μεκόνγκ. Ωστόσο, με τα φράγματα που σχεδιάζονται στο κύριο στέλεχος του ποταμού, αναμένεται ότι μεγάλο μέρος από αυτή την πηγή πρωτεΐνης για τις τοπικές κοινότητες θα εξαφανιστεί, όπως και τα μέσα διαβίωσής τους.

Η διασφάλιση της συνδεσιμότητας των ποταμιών του κόσμου που παραμένουν ελεύθερα στη ροή τους είναι επίσης σημαντική, εάν θέλουμε να διατηρήσουμε τη βιοποικιλότητα στα συστήματα των γλυκών υδάτων.

Η έκθεση Living Planet του WWF για το 2018 εξέτασε 16.704 πληθυσμούς άγριας πανίδας σε όλο τον κόσμο και διαπίστωσε ότι οι πληθυσμοί των ειδών του γλυκού νερού έχουν σημειώσει, κατά μέσον όρο, 83% μείωση από το 1970. Πρόκειται για την πιο σημαντική υποχώρηση ανάμεσα σε όλες τις ομάδες των σπονδυλωτών.

Οι επιστήμονες σημειώνουν στη μελέτη που δημοσιεύτηκε ότι η κλιματική αλλαγή αποτελεί ακόμη μια απειλή για την υγεία των ποταμών, καθώς οι αυξανόμενες θερμοκρασίες έχουν ήδη επηρεάσει τις φυσικές τους ροές, την ποιότητα των υδάτων και τη βιοποικιλότητα.

Η υδροηλεκτρική ενέργεια είναι μια λύση στην οποία στρέφονται όλο και πιο πολλές χώρες στην προσπάθειά τους να αντιμετωπίσουν την παγκόσμια κλιματική κρίση απομακρύνοντας τον άνθρακα από την οικονομία τους.

Ωστόσο, με 3.700 νέα υδροηλεκτρικά φράγματα που βρίσκονται ήδη στα σκαριά και τον ρυθμό ανάπτυξης της υδροηλεκτρικής ενέργειας να επιταχύνεται σε όλο τον κόσμο, το μέλλον για το ποτάμια του πλανήτη μας παραμένει επίφοβο.

ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ
Η Αγκυρα έχει έτοιμο το «τέρας» του Ιλίσου
Τα νερά που σύντομα θα συγκεντρωθούν πίσω από το φράγμα του Ιλίσου θα μετατρέψουν σχεδόν 150 χιλιόμετρα του Τίγρη και άλλα 240 χιλιόμετρα από τους παραποτάμους του σε μια τεράστια δεξαμενή.
Η Αγκυρα έχει έτοιμο το «τέρας» του Ιλίσου
ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ
Το υποτιμημένο κόστος της υδροηλεκτρικής ενέργειας
H αποψίλωση των δασών, η απώλεια βιοποικιλότητας και οι κοινωνικές συνέπειες, όπως ο εκτοπισμός χιλιάδων ανθρώπων και οι οικονομικές απώλειες τις οποίες υφίστανται οι κοινότητες που ζουν κοντά σε γιγαντιαία...
Το υποτιμημένο κόστος της υδροηλεκτρικής ενέργειας
ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ
Η «μπαρουταποθήκη» του Νείλου
Μόνο με καλή συνεργασία μεταξύ Αιγύπτου, Αιθιοπίας και Σουδάν μπορεί ο Νείλος να καλύπτει τις ανάγκες και των τριών χωρών, από τις οποίες ειδικά η πρώτη ζει μόνο χάρη στο ποτάμι ● Οι πληθυσμοί που ζουν στις...
Η «μπαρουταποθήκη» του Νείλου
ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ
Αμέτρητα φράγματα καταστρέφουν τα ευρωπαϊκά ποτάμια
Ενας ανυπολόγιστος αριθμός απαρχαιωμένων φραγμάτων όχι μόνο ρίχνουν κάθετα την ποιότητα των υδάτων στα ποτάμια της Ευρώπης αλλά και εμποδίζουν τα μεταναστευτικά ψάρια. Με μόλις το 40% των ποταμών της Ευρώπης...
Αμέτρητα φράγματα καταστρέφουν τα ευρωπαϊκά ποτάμια
ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ
Αγώνας για τα τελευταία ποτάμια της Ευρώπης
Πίσω από την ετικέτα της «πράσινης» ενέργειας κρύβεται μια θανάσιμη απειλή για τη βιοποικιλότητα της Ευρώπης, καθώς τα 2.800 φράγματα που βρίσκονται υπό σχεδιασμό σε διάφορες χώρες μπορεί να εξαφανίσουν πάνω...
Αγώνας για τα τελευταία ποτάμια της Ευρώπης
ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ
Eνα τριήμερο για τα αστικά ρέματα
Σκοπός των διοργανωτών να κινητοποιήσουν και στη χώρα μας πολίτες και τοπική αυτοδιοίκηση για να τεθεί επί τάπητος και εφ’ όλης της ύλης το θέμα των αστικών ρεμάτων και ποταμών.
Eνα τριήμερο για τα αστικά ρέματα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας