Ο αριστερός Γουστάβο Πέτρο θα κερδίσει… αν τον αφήσουν

«Oι εκλογές θα γίνουν κανονικά και καμία αναβολή ή ματαίωση δεν προβλέπεται». Οι δηλώσεις του πρόεδρου της Κολομβίας, Ιβάν Ντούκε, που συχνά-πυκνά αυτοαναιρείται, δεν καθησύχασαν τον ηγέτη της αντιπολίτευσης Γουστάβο Πέτρο, πρώτος σύμφωνα με όλες τις δημοσκοπήσεις στην προτίμηση ψήφου για τις προεδρικές της 29ης Μαΐου.

Ο Πέτρο, επικεφαλής του Ιστορικού Συμφώνου, μιας πλατιάς συμμαχίας προοδευτικών και αριστερών οργανώσεων, κινημάτων και κομμάτων, κατήγγειλε στο κλείσιμο της προεκλογικής εκστρατείας πως γίνονται μεθοδεύσεις με στόχο «να ματαιώσουν τις εκλογές ή να παρέμβουν ή να αντικαταστήσουν τα όργανα που ρυθμίζουν και ελέγχουν την εκλογική διαδικασία».

Τις ανησυχίες του 62χρονου πρώην δημάρχου της πρωτεύουσας μοιράζονται και 100 πολιτικοί και ακαδημαϊκοί περισσότερων από 20 χωρών, που τη Δευτέρα με γράμμα τους προς τον Ιβάν Ντούκε έκαναν λόγο για την «αυξανόμενη απειλή βίας, δολοφονιών ή επέμβασης» ενόψει των εκλογών. Οι υπογράφοντες (ανάμεσά τους ο Νόαμ Τσόμσκι, η Αμερικανίδα βουλεύτρια των Δημοκρατικών Ρασίντα Τλάιμπ, ο ηγέτης της Ανυπότακτης Γαλλίας Ζαν-Λικ Μελανσόν, ο συντονιστής του βραζιλιάνικου Κινήματος των Αστεγων Εργαζομένων Γκιλιέρμε Μπούλος, ο Γιάνης Βαρουφάκης), σημειώνοντας τις απειλές παραστρατιωτικών, τις παρεμβάσεις της κυβέρνησης ή τις «καθαιρέσεις δημάρχων», ζήτησαν από τον πρόεδρο να εγγυηθεί την ομαλότητα των εκλογών και τη διερεύνηση όλων των καταγγελιών.

Είναι αλήθεια πως ποτέ στη χώρα δεν έχουν ματαιωθεί εκλογές, ούτε καν όταν μαινόταν ο πόλεμος με τα αντάρτικα. Οσο αλήθεια είναι πως ποτέ στην Κολομβία η Αριστερά δεν ήταν τόσο κοντά στο να κυβερνήσει. Γι’ αυτό και οι απειλές και επιθέσεις εναντίον της πληθαίνουν. Οπως έγινε στις αρχές Μαΐου όταν μπροστά σε απειλές παραστρατιωτικών για δολοφονία του Πέτρο, αναγκάστηκε να ματαιώσει περιοδεία του σε περιοχές της χώρας.

Τη Δευτέρα ο Συνήγορος του Λαού προειδοποίησε πως το 47,3% των δήμων της χώρας απειλείται με βία την περίοδο των εκλογών, ενώ σε 84 δήμους αυτός ο κίνδυνος είναι εξαιρετικά υψηλός. Την ίδια μέρα ακόμη ένας κοινωνικός ηγέτης δολοφονήθηκε, ανεβάζοντας σε 77 τους προασπιστές ανθρωπίνων δικαιωμάτων που έχουν δολοφονηθεί το 2022 στην Κολομβία. Στα 21 έφτασαν τα πρώην μέλη των ανταρτών FARC που έχασαν τη ζωή τους στο ίδιο διάστημα.

Αδιαμφισβήτητη πρωτιά

Ο Γουστάβο Πέτρο συνεχίζει να προηγείται με αγεφύρωτη διαφορά από τους αντιπάλους του κεφαλαιοποιώντας τη δυσαρέσκεια των πολιτών. Βασικός του αντίπαλος μέχρι πριν από μερικές μέρες ήταν ο Φεδερίκο «Φίκο» Γουτιέρες, ο υποψήφιος της Δεξιάς που στηρίζεται και από το (σχεδόν υπό αφανισμό) κυβερνών κόμμα Δημοκρατικό Κέντρο του Ντούκε και του ακροδεξιού και υπόδικου πρώην προέδρου Αλβαρο Ουρίμπε. Αλλά τις τελευταίες μέρες ο λαϊκιστής επιχειρηματίας Ροδόλφο Ερνάντες έχει σημειώσει τεράστια άνοδο, απειλώντας να είναι εκείνος που θα περάσει στον δεύτερο γύρο.

Η τελευταία δημοσκόπηση της εταιρείας Invamer έφερε τον Πέτρο με 40,6% έναντι 27,1% του Γουτιέρες και 20,9% του Ερνάντες. Πιο πρόσφατη δημοσκόπηση του Στρατηγικού Λατινοαμερικανικού Κέντρου Γεωπολιτικής (Celag) δίνει στον αριστερό υποψήφιο 48%, με τον «αντισυστημικό» Ερνάντες να περνά οριακά στη δεύτερη θέση με 21,8% και τον επίλεκτο της Δεξιάς να μένει τρίτος με 21,4%, ενώ ο υποψήφιος του Κέντρου, Σέρχιο Φαχάρντο, μόλις που φτάνει το 5%.

Σε έναν δεύτερο γύρο ο Πέτρο και πάλι αναδύεται ως επικρατέστερος για τη νίκη, ιδίως αν αναμετρηθεί με τον Φεδερίκο Γουτιέρες. Ο επικεφαλής της Ομάδας για την Κολομβία είχε στην υπηρεσία του ως δήμαρχος του Μεντεγίν τον βασικό συνεργό της εγκληματικής οργάνωσης πληρωμένων δολοφόνων και ναρκεμπόρων, το Γραφείο του Ενβιγάδο. Χρησιμοποιεί την κλασική ρητορική της λατινοαμερικανικής Δεξιάς, επιμένοντας πως «αυτό που διακυβεύεται είναι το μέλλον της χώρας… δεν μπορούμε να κάνουμε ένα άλμα στο κενό όπως έκαναν η Κούβα, η Βενεζουέλα, η Νικαράγουα ή πιο πρόσφατα το Περού και η Χιλή». Ενώ διαδίδει μετα-αλήθειες, π.χ. ότι ο Πέτρο θα απαλλοτριώσει τα πάντα: από τα αγροκτήματα ώς τα ταξί!

Είναι σε αυτό το πολιτικό τοπίο που εμφανίστηκε δυναμικά ο Ροδόλφο Ερνάντες, πρώην δήμαρχος της Μουκαραμάνγκα και επικεφαλής των Κυβερνητών κατά της Διαφθοράς. Ενισχυμένος από τη στήριξη της Ινγκριντ Μπετανκούρ, που παραιτήθηκε από την κούρσα για να τον στηρίξει, αλλά και αφαιμάσσοντας άλλους υποψηφίους, ο Ερνάντες σε έναν δεύτερο γύρο θα έκλεινε επικίνδυνα την ψαλίδα από τον Πέτρο, συσπειρώνοντας όλες τις αντιαριστερές δυνάμεις με την εκρηκτικότητά του, τη λαϊκή του γλώσσα, την αντισυστημική ρητορική του και τις επιθέσεις του κατά των «διεφθαρμένων πολιτικών» με στιλ που θυμίζει Τραμπ και Μπολσονάρο. Στην πρώτη του πολιτική κάθοδο, το 2016, κέρδισε τη δημαρχία της Μουκαραμάνγκα όταν οι δημοσκοπήσεις τού έδιναν μόλις 4%.

Λαϊκή βούληση για αλλαγή

Ο Ντούκε παραδίδει μια χώρα παγιδευμένη ανάμεσα στην αναποτελεσματικότητα (ή άρνηση) του κράτους να εφαρμόσει τις Συμφωνίες Ειρήνης με τους αντάρτες των FARC και έναν πόλεμο ανάμεσα σε συμμορίες ναρκωτικών, διαφωνούντες του πρώην αντάρτικου και παραστρατιωτικούς. Μόνο τους πρώτους μήνες του 2022 έχουν υπάρξει 85 ένοπλες συγκρούσεις και 46 σφαγές, ενώ κλείνει τη θητεία του με τον μεγαλύτερο αριθμό δολοφονιών της τελευταίας εξαετίας, σύμφωνα με έκθεση του Ιδρύματος Ιδεών για την Ειρήνη (FIP).

Η Κολομβία έχει σήμερα τη μεγαλύτερη ανεργία ανάμεσα στις χώρες του ΟΟΣΑ, 20 εκατ. ζουν στη φτώχεια και 6 στην ακραία φτώχεια, είναι η μόνη χώρα της Νότιας Αμερικής που πλήττεται από επισιτιστική ανασφάλεια, ενώ η παραγωγή κοκαΐνης έχει εκτοξευτεί παρότι μειώθηκαν οι καλλιεργήσιμες εκτάσεις κόκας, όπως θύμισε στον Ντούκε το BBC σε μια εξαιρετική συνέντευξη που δημοσιοποίησε τη Δευτέρα. Ο τελευταίος, ζώντας σε μια παράλληλη πραγματικότητα, αρνήθηκε αριθμούς, έρευνες και διεθνείς οργανισμούς, υποστηρίζοντας πως η κυβέρνησή του θα μείνει στην Ιστορία ως αυτή που περισσότερο προώθησε την ισότητα και τις κοινωνικές επενδύσεις και που μείωσε σε ρεκόρ 40ετίας τις δολοφονίες (βάζοντας και τα χρόνια του εμφυλίου!). Τόσο σίγουρος δήλωσε για τα επιτεύγματά του που εκτίμησε πως «αν μπορούσα να είμαι ξανά υποψήφιος, θα επανεκλεγόμουν».

Ούτε μία πιθανότητα. Στην Κολομβία, όπως έδειξαν οι κοινωνικές εκρήξεις του 2019 και του 2021, ο κόσμος διψά για αλλαγή ενός μοντέλου που εγγυάται μόνο ανισότητα, βία και καταστολή. Ο Πέτρο έχει καταφέρει να ενσαρκώσει αυτή τη βούληση, όπως έδειξαν και οι βουλευτικές του Μαρτίου που ανέδειξαν τον συνδυασμό του σε πρώτη κοινοβουλευτική δύναμη. Τίποτε δεν έχει κριθεί, λέει ο Πέτρο, θυμίζοντας πως σύμφωνα με την τελευταία δημοσκόπηση υπολείπονται μόνο 400.000 ψήφοι για να κερδίσει από τον πρώτο γύρο.