Εκλογικές ανατροπές σε Περού, Εκουαδόρ

Στροφή προς τα δεξιότερα στο Εκουαδόρ, αβεβαιότητα και δεύτερος γύρος στο Περού. Δύο χώρες που έχουν πληγεί άσχημα από τον κορονοϊό, και υγειονομικά και οικονομικά, ψήφισαν ταυτόχρονα την Κυριακή εν μέσω πανδημίας, κάτω από αυστηρά μέτρα προστασίας, για την ανάδειξη νέων προέδρων, με τις κάλπες να βγάζουν απρόσμενα αποτελέσματα σε σχέση με αυτά που έδειχναν τα γκάλοπ.

Στο μεν Εκουαδόρ ο δεξιός τραπεζίτης Γκιγέρμο Λάσο κατάφερε να εκτοπίσει τον υποψήφιο της Αριστεράς και θεωρούμενο φαβορί, Αντρές Αράους. Στο δε Περού, το οποίο θα πάει αναγκαστικά σε δεύτερο γύρο τον Ιούνιο, την πρώτη θέση κατείχε μέχρι χθες -η καταμέτρηση συνεχιζόταν- ο αριστερός υποψήφιος Πέδρο Καστίγιο, που θεωρούνταν από τα αουτσάιντερ των εκλογών.

Με την τρίτη πέτυχε τον στόχο του ο Γκιγέρμο Λάσο, ο οποίος είχε ηττηθεί δύο φορές στο παρελθόν, το 2013 από τον Ραφαέλ Κορέα και το 2017 από τον Λένιν Μορένο. Την Κυριακή, κατάφερε να διανύσει την απόσταση των 10 μονάδων που τον χώριζε από τον εκλεκτό τού Κορέα, Αντρές Αράους, και αναδείχθηκε νικητής με 53% έναντι 43% του αντιπάλου του.

Ανατρέποντας τα γκάλοπ που προέβλεπαν άνετη νίκη για τον υποψήφιο της Αριστεράς, παρόλο που τελευταία μίκραινε η ψαλίδα, κατάφερε να δελεάσει μεγάλη μερίδα ψηφοφόρων παίζοντας το χαρτί του «αντικορεϊσμού» και δίνοντας τις κλασικές υποσχέσεις ενός δεξιού υποψηφίου: θα δημιουργήσει θέσεις εργασίας, θα φέρει επενδύσεις, θα μειώσει τους φόρους, θα ενισχύσει την ίδρυση νέων, μικρών επιχειρήσεων, θα ενώσει τη χώρα και θα εκτονώσει το τεταμένο πολιτικό κλίμα.

Η ταύτιση του Αράους με τον Κορέα, ο οποίος τον είχε χρίσει συνεχιστή του, έπαιξε κι αυτή τον ρόλο της. Πολιτικός διάδοχος του Κορέα, υπενθυμίζουμε, ήταν και ο απερχόμενος πρόεδρος και εξαιρετικά αντιδημοφιλής πλέον Λένιν Μορένο, ο οποίος έκανε στροφή στον νεοφιλελευθερισμό κι επανέφερε στη χώρα το ΔΝΤ.

Χαρακτηριστικό είναι ότι κανένα από τα δύο σχετικά μεγάλα αριστερόστροφα κόμματα, το ιθαγενικό UNES (Ενωση για την Ελπίδα) και η Δημοκρατική Αριστερά, δεν ζήτησαν από τους ψηφοφόρους να στηρίξουν τον Αράους στον δεύτερο γύρο. Το UNES υποστήριξε το άκυρο. Η Δημοκρατική Αριστερά είπε τους ψηφοφόρους της να ψηφίσουν κατά συνείδηση, ενώ ο επικεφαλής της, Ξαβιέρ Ερβας, δήλωσε ότι θα ψήφιζε τον δεξιό Λάσο.

Η Αριστερά, ωστόσο, παραμένει ισχυρή στην Εθνοσυνέλευση όπου οι «κορεϊστές» διατηρούν 48 έδρες. Το κόμμα τού νικητή (CREO) έχει μόλις 12, συν τις 18 του Σοσιαλχριστιανικού Κόμματος, στις οποίες μπορεί ενδεχομένως να ελπίζει.

Οι αναλυτές προβλέπουν ότι ο Λάσο, οπαδός της Opus Dei και πολέμιος των αμβλώσεων, θα τα βρει «μπαστούνια» και θα αναγκάζεται συχνά να βάζει νερό στο κρασί του προκειμένου να περνά τα νομοσχέδια της κυβέρνησής του.

Στο Περού, η έκπληξη των εκλογών, ο Πέδρο Καστίγιο, φαινόταν να βάζει πλώρη για τον δεύτερο γύρο, καθώς περνούσε μπροστά από άλλους 17 συνυποψήφιούς του και μέχρι χθες το βράδυ ερχόταν πρώτος με 16,3%, με καταμετρημένο το 57,4% των ψήφων.

Το ερώτημα ήταν αν θα έχει απέναντί του την ακροδεξιά Κέικο Φουχιμόρι, κόρη του πρώην δικτάτορα Αλμπέρτο Φουχιμόρι, τον δεξιό οικονομολόγο Ερνάντο δε Σότο ή τον υπερσυντηρητικό επιχειρηματία Ραφαέλ Λόπες Αλιάγα, καθώς η διαφορά μεταξύ τους ήταν ελάχιστη.

Ο 51χρονος Καστίγιο, δάσκαλος στην επαρχία και συνδικαλιστής, είχε πρωτοστατήσει το 2017 στη μεγάλη απεργία των εκπαιδευτικών για καλύτερους μισθούς. Το κόμμα του, το Ελεύθερο Περού, ψηφίστηκε κυρίως από τους πιο φτωχούς κι από τους κατοίκους των απομακρυσμένων και παραμελημένων επαρχιών. Μολονότι μπορούμε εύκολα να φανταστούμε τη Δεξιά να συνασπίζεται εναντίον του στον δεύτερο γύρο, η απρόσμενη πρωτιά του δείχνει πως, αν μη τι άλλο, κάτι κινείται…