Οι Αργεντίνες πάλεψαν για χρόνια και νίκησαν

«Τα καταφέραμε, αδελφές μου. Γράψαμε ιστορία. Τα καταφέραμε μαζί. Δεν υπάρχουν λέξεις να περιγράψουν αυτή τη στιγμή». Με αυτά τα λόγια, η Μόνικα Μάτσα, βουλευτίνα με τον κεντροαριστερό συνασπισμό «Frente de Todos» (Μέτωπο Ολων) του προέδρου Αλμπέρτο Φερνάντες, καλωσόριζε μέσω τουίτερ μια ιστορική απόφαση για τη χώρα της.

Με 38 ψήφους υπέρ στη Γερουσία και 29 κατά, η Αργεντινή είναι από χθες μία από τις λίγες χώρες της Λατινικής Αμερικής που νομιμοποιεί την άμβλωση. Την ίδια στιγμή απέξω, χιλιάδες γυναίκες με πράσινα μαντήλια στο κεφάλι ή δεμένα στο χέρι, σύμβολα του αγώνα τους, ζητωκραύγαζαν, αγκαλιάζονταν κι έκλαιγαν από χαρά.

Με ένα δικό του μήνυμα στο τουίτερ, ο πρόεδρος Φερνάντες εξέφρασε την ικανοποίησή του για την απόφαση: «Η ασφαλής, νόμιμη και ελεύθερη άμβλωση είναι πλέον νόμος. Σήμερα είμαστε μια καλύτερη κοινωνία». Ο Φερνάντες, ο οποίος σε μια συντηρητική χώρα με μια πανίσχυρη Καθολική Εκκλησία, τόλμησε να εντάξει τη νομιμοποίηση των αμβλώσεων στην προεκλογική του ατζέντα. «Είμαι καθολικός», είχε πει τότε, «όμως, οφείλω να νομοθετώ για όλους».

Ως τώρα, βάσει ενός νόμου που ίσχυε από το 1921, η άμβλωση επιτρεπόταν μόνο σε περιπτώσεις βιασμού ή σοβαρού κινδύνου για τη ζωή της γυναίκας. Από δω και στο εξής, θα επιτρέπεται χωρίς προϋποθέσεις κατά τις πρώτες 14 εβδομάδες της κύησης. «Ηταν ζήτημα δημόσιας υγείας», σημείωσε ο Αλμπέρτο Φερνάντες. «Κάθε χρόνο, περίπου 38.000 γυναίκες οδηγούνται στο νοσοκομείο λόγω επιπλοκών από παράνομες αμβλώσεις, ενώ περισσότερες από 3.000 έχουν πεθάνει από αυτή την αιτία από την αποκατάσταση της δημοκρατίας το 1983». Παράλληλα με τον νόμο για τις αμβλώσεις, οι γερουσιαστές ψήφισαν επίσης έναν νόμο με την ονομασία «Σχέδιο 1.000 ημερών» για την παροχή καλύτερης υγειονομικής περίθαλψης στις εγκύους και στις μητέρες μικρών παιδιών.

Ομως, αυτός ο νόμος που εγκρίθηκε αρχικά από την Κάτω Βουλή στις 11 Δεκεμβρίου και πήρε χθες το πράσινο φως από τη Γερουσία, έχει πίσω του μακρά ιστορία αγώνων. Απαρχή του μεγάλου κινήματος κατά της έμφυλης βίας στο οποίο προστέθηκε στην πορεία και το αίτημα για ελεύθερες και ασφαλείς αμβλώσεις θεωρείται η 3η Ιουνίου του 2015. Τότε εντοπίστηκε θαμμένη κάτω από το σπίτι του φίλου της η 14χρονη Σιάρα Πάες. Το νεαρό κορίτσι βρισκόταν στον δεύτερο μήνα της εγκυμοσύνης της. Είχε ξυλοκοπηθεί μέχρι θανάτου και αγνοούνταν επί σχεδόν έναν μήνα.

«Δεν θα υψώσουμε τη φωνή; Μας σκοτώνουν», έγραψε τότε στο τουίτερ η δημοσιογράφος Μαρσέλα Οχέδα, δίνοντας το έναυσμα για ένα ευρύτατο γυναικείο κίνημα που εκφράστηκε με συχνές και μεγάλης έκτασης διαδηλώσεις και έντονη παρουσία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με το σύνθημα #NiUnaMenos: Ούτε μία Λιγότερη.

Μια προηγούμενη απόπειρα να περάσει ο νόμος για τη νομιμοποίηση των αμβλώσεων το 2018, επί προεδρίας του νεοφιλελεύθερου Μαουρίσιο Μάκρι, είχε πέσει στο κενό. Η αλλαγή της κυβέρνησης όμως ευνόησε τα αιτήματα των γυναικών και παρά την αντίδραση της Καθολικής Εκκλησίας που καλούσε τους βουλευτές να καταψηφίσουν το νομοσχέδιο. «Δεν αποκλείεται ο νέος νόμος να έχει επίδραση ντόμινο στην ευρύτερη περιοχή», εκτιμά ο Χοσέ Μιγκέλ Βιβάνκο, διευθυντής του λατινοαμερικανικού παραρτήματος του Παρατηρητηρίου για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (Human Rights Watch). Συν το γεγονός ότι η Αργεντινή που έκανε αυτό το γενναίο βήμα είναι η πατρίδα του πάπα Φραγκίσκου.

Να γίνει παντού

Κατά τα άλλα, η άμβλωση είναι νόνιμη μόνο στη γειτονική Ουρουγουάη, στην Κούβα, όπου νομιμοποιήθηκε το 1965, έξι χρόνια μετά την επανάσταση του Φιδέλ Κάστρο και στη Γουιάνα. Στο Μεξικό επιτρέπεται μόνο στο ομοσπονδιακό διαμέρισμα της πρωτεύουσας και στο κρατίδιο στην Οαχάκα. Στην υπόλοιπη Λατινική Αμερική μόνο κάτω από πολύ ειδικές συνθήκες (βιασμός, πρόβλημα υγείας), ενώ στο Σαλβαδόρ, στη Νικαράγουα και στη Δομινικανή Δημοκρατία απαγορεύεται εντελώς και για οποιονδήποτε λόγο.

Οι γυναίκες όμως στην Κολομβία, στη Βραζιλία, στη Χιλή και αλλού εξακολουθούν να δίνουν τον δικό τους αγώνα. Οι Χιλιανές ατενίζουν με ελπίδα το 2021, όπου θα γίνει το δημοψήφισμα για το νέο Σύνταγμα στο οποίο απαιτούν να συμπεριληφθεί και το δικαίωμα στην άμβλωση. Προς το παρόν, η Αργεντινή είναι από χθες «μια καλύτερη κοινωνία», όπως σχολίασε ο πρόεδρός της. Και μαζί της έγινε και ο υπόλοιπος κόσμος λιγάκι καλύτερος…