Οι μαφίες στην εξουσία

Το σημερινό Κοινοβούλιο της Γουατεμάλας θα μπορούσε να αποτελέσει αντικείμενο διδασκαλίας ακαδημαϊκών μαθημάτων για τη διάβρωση των θεσμών από τη διαφθορά. Το σχόλιο της εφημερίδας Prensa Libre έρχεται έπειτα από μια εβδομάδα σκανδαλωδών κοινοβουλευτικών πρωτοβουλιών με στόχο τη διαιώνιση της ατιμωρησίας των διεφθαρμένων πολιτικών, με πρώτο τον (κωμικό) πρόεδρο της χώρας, Τζίμι Μοράλες.

Την περασμένη Δευτέρα, 104 (από τους 130) βουλευτές απέρριψαν το αίτημα της Γενικής Εισαγγελίας και της Διεθνούς Επιτροπής κατά της Ατιμωρησίας στη Γουατεμάλα (Cigic) για άρση της ασυλίας του προέδρου ώστε να διερευνηθεί δικαστικά για παράνομη χρηματοδότηση της προεκλογικής εκστρατείας του το 2015.

Η έκθεση της Ερευνητικής Επιτροπής της Βουλής προανήγγειλε το αποτέλεσμα, καθώς αναγνώριζε μεν πως «υπήρξαν γεγονότα που θα έχρηζαν ποινικής διερεύνησης», αλλά αποφαινόταν πως «δεν υπάρχουν ενδείξεις για άμεση εμπλοκή του προέδρου Μοράλες» σε αυτά τα ποινικά αδικήματα, παρότι ως γενικός γραμματέας πολιτικού κόμματος φέρει άμεση ευθύνη.

Αυτά βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας. Την οποία μόλις δύο ημέρες αργότερα, 107 βουλευτές -πολλοί από τους οποίους εμπλέκονται στο σκάνδαλο μιζών της βραζιλιάνικης κατασκευαστικής Odebrecht και σε άλλες υποθέσεις διαφθοράς- αποφάσισαν να αλλάξουν για να θωρακίσουν τους πολιτικούς έναντι δικαστικών διώξεων.

Σύμφωνα με τις τροπολογίες, για την αποδοχή πόρων από το οργανωμένο έγκλημα ή το ναρκω-εμπόριο δεν θα τιμωρούνται εφεξής και οι γενικοί γραμματείς των κομμάτων (κάποιοι από αυτούς ήδη υπό δικαστική διερεύνηση) ως άμεσα υπεύθυνοι, αλλά μόνο… οι αρμόδιοι για τις λογιστικές εγγραφές στα κομματικά βιβλία. Οι δε ποινές θα φτάνουν έως τα τρία χρόνια φυλακή, εξαγοράσιμα.

Εκ των εμπνευστών των τροπολογιών είναι ο Ορλάντο Μπλάνκο, επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας της Εθνικής Ενωσης Ελπίδα (UNE), για τον οποίο η Cigic και η Γενική Εισαγγελία έχουν ζητήσει επίσης την άρση της ασυλίας του ώστε να διερευνηθεί η παράνομη χρηματοδότηση της προεκλογικής του εκστρατείας.

Η απόφαση πυροδότησε τεράστιες αντιδράσεις τόσο στο εσωτερικό όσο και από τη διεθνή κοινότητα. «Με αυτά τα μέτρα οι νομοθέτες επιδιώκουν να νομιμοποιήσουν τη διαφθορά» δήλωσε στο CNN η γενική εισαγγελέας, Τέλμα Αλντάνα. «Με αυτό το μέτρο που τείνει να επιστρέψει τη Γουατεμάλα στο καθεστώς της αέναης ατιμωρησίας, οι βουλευτές περιφρονούν τον πληθυσμό και τη διεθνή κοινότητα», προσθέτει ανακοίνωση της Δράσης Πολιτών, εθνικό παράρτημα της Διεθνούς Διαφάνειας.

Χιλιάδες πολίτες συγκεντρώθηκαν έξω από το Κοινοβούλιο ζητώντας την κάθαρση της Βουλής από το μίασμα των διεφθαρμένων και την παραίτηση του Μοράλες, ενώ οι κινητοποιήσεις πήραν τόσο μαζικές διαστάσεις ώστε ο πρόεδρος ματαίωσε τη δημόσια εκδήλωση της οποίας θα προΐστατο για τον εορτασμό της Ημέρας της Ανεξαρτησίας.

Μπροστά στη γενικευμένη κατακραυγή και τον φόβο ενός λαϊκού ξεσηκωμού, με την όψιμη εκδήλωση ενός ομαδικού mea culpa, η Βουλή σε νέα έκτακτη συνεδρίασή της ομόφωνα αποφάσισε την ακύρωση των αμφιλεγόμενων τροπολογιών.

Εκτός από τους οπαδούς του, κανείς δεν αμφιβάλλει πως ο Τζίμι Μοράλες έχει κάνει πολιτικό χαρακίρι. Ιδίως όταν μετά τη φυλάκιση του αδελφού του και ενός από τους γιους του για διαφθορά και το αίτημα της Γενικής Εισαγγελίας και της Cigic για άρση της ασυλίας του, κήρυξε ανεπιθύμητο τον πρόεδρο αυτού του διεθνούς οργανισμού, διατάσσοντας την απέλασή του από τη χώρα. Η απόφαση ακυρώθηκε από το Συνταγματικό Δικαστήριο. Κι έκτοτε, κάθε του τέχνασμα για να διασωθεί αποτελεί μια απονενοημένη χειρονομία που τον βυθίζει ακόμη περισσότερο.

Το ίδιο αποτέλεσμα έχουν και οι συνεχιζόμενες αποκαλύψεις. Με πιο πρόσφατη ότι από τον Δεκέμβριο του 2016 παίρνει από τον στρατό ένα «έκτακτο επίδομα ασφαλείας για τον κίνδυνο που αντιμετωπίζει» (παρότι διαθέτει ξεχωριστό σώμα φρουρών για τον ίδιο και την οικογένειά του), ύψους 7.300 δολαρίων τον μήνα.

Ποσό που έρχεται να αυξήσει κατά 33% τον μηναίο του μισθό των 20.100 δολαρίων, ο υψηλότερος (χωρίς το επίδομα) μισθός προέδρου στη Λατινική Αμερική και κατά 51 φορές μεγαλύτερος από τον κατώτατο της Γουατεμάλας. Μιας χώρας όπου το 59,3% των κατοίκων είναι φτωχοί και το 83% των ιθαγενών και του αγροτικού πληθυσμού ζει σε ακραία φτώχεια.