Δικαστικά και πολιτικά στριμωγμένος περισσότερο από ποτέ, ο συντηρητικός πρόεδρος της Βραζιλίας Μισέλ Τέμερ εξαναγκάστηκε χθες σε τακτική υποχώρηση, ανακαλώντας το εμπρηστικό διάταγμα για ανάπτυξη του στρατού στην πρωτεύουσα Μπραζίλια μετά τα έκτροπα που αμαύρωσαν τη μαζική διαδήλωση εναντίον του.
Επικαλούμενος παραβίαση του νόμου και της τάξης και αδυναμία της αστυνομίας να καταστείλει βανδαλισμούς και εμπρησμούς που προκάλεσαν ομάδες κουκουλοφόρων σε αρκετά υπουργεία, ο Τέμερ έδωσε εντολή να αναπτυχθούν 1.500 στρατιώτες τόσο στις εστίες των ταραχών όσο και στην ευρύτερη περιοχή όπου βρίσκονται το προεδρικό μέγαρο και το Κογκρέσο, που ήταν κι ο τελικός προορισμός του συλλαλητηρίου.
Προτού καταφτάσει ο στρατός, είχαν ξεσπάσει άγριες συμπλοκές αστυνομικών με διαδηλωτές, οι οποίοι απωθήθηκαν με πλαστικές σφαίρες και δακρυγόνα. Οι Αρχές ερευνούν καταγγελίες για χρήση πραγματικών πυρών που αναφέρεται πως δέχτηκε τουλάχιστον ένας από τους 49 τραυματίες, γεννώντας εύλογες απορίες για τους βαθύτερους λόγους αποστολής του στρατού…
Ο μη εκλεγμένος Τέμερ επέμεινε πως η έκδοση του επίμαχου διατάγματος βρίσκεται εντός των συνταγματικών δικαιωμάτων του προέδρου. Η κατακραυγή ωστόσο υπήρξε ακαριαία: όχι μόνο από την αντιπολίτευση και τον δήμο της Μπραζίλια, που θεώρησαν ακραίο το μέτρο, αλλά ακόμα και από συμμάχους του στον -κλυδωνιζόμενο πια- κυβερνητικό συνασπισμό.
Η εμφάνιση στρατού στους δρόμους συνιστά τραυματικό γεγονός σε μια χώρα που βίωσε στυγερή χούντα από το 1964 ώς το 1985, παρότι στρατιώτες έχουν κινητοποιηθεί αρκετές φορές τα τελευταία χρόνια σε υποστηρικτικό ρόλο προς την αστυνομία λόγω σοβαρής διατάραξης της δημόσιας τάξης ή στη διάρκεια μεγάλων αθλητικών εκδηλώσεων, όπως οι περσινοί Ολυμπιακοί Αγώνες στο Ρίο ντε Ζανέιρο.
«Το ζήτημα της στρατιωτικής παρουσίας είναι κάτι που πάντα μας φοβίζει» τόνισε ο Τάσο Ζερεϊσάτι, πρόεδρος του κεντρώου κόμματος PSDB, του ισχυρότερου σε κοινοβουλευτική δύναμη εταίρου στην κυβέρνηση συνασπισμού.
Το… ζουμί όμως βρίσκεται αλλού. Πολιτικοί και αναλυτές εκτιμούν πως ήταν μια άλλη απεγνωσμένη απόπειρα του Τέμερ να παραμείνει γαντζωμένος στην προεδρική καρέκλα, αφού αψηφά επιδεικτικά τα ηχηρά αιτήματα για παραίτηση ή αποπομπή του, αφενός λόγω της έναρξης επίσημης έρευνας εναντίον του από το Ανώτατο Δικαστήριο, με την ομοσπονδιακή εισαγγελία να εξετάζει απαγγελία κατηγοριών για διαφθορά και παρακώλυση της Δικαιοσύνης μεταξύ άλλων, αφετέρου εξαιτίας της διογκούμενης λαϊκής δυσαρέσκειας για τα σκάνδαλα με μίζες στα οποία φέρονται να εμπλέκονται αρκετοί υπουργοί και στενοί σύμβουλοί του, σε συνδυασμό με τα σαρωτικά μέτρα λιτότητας που έχει εξαγγείλει, χωρίς να έχει πετύχει ακόμα την υπερψήφισή τους στο Κογκρέσο.
Οι «μεταρρυθμίσεις» αφορούν κυρίως βαθιές περικοπές στο συνταξιοδοτικό σύστημα και απορρύθμιση της εργατικής νομοθεσίας, με στόχο να βγει η οικονομία της Βραζιλίας από την ύφεση.
Ενόσω εκτυλίσσονταν τα επεισόδια, σε αίθουσα του Κογκρέσου συνεδρίαζε το κόμμα PSDB για να εξετάσει αν θα συνεχίσει να συμμετέχει στην κυβέρνηση συνασπισμού και να προετοιμαστεί για ενδεχόμενη μετάβαση στη… μετα-Τέμερ εποχή, όπως έγραφε χαρακτηριστικά το Reuters.
«Ο Τέμερ θα πέσει. Ολοι λένε πως αυτή η κυβέρνηση είναι νεκρή» εκτίμησε η γερουσιαστής Γκλέιζι Χόφμαν από το Κόμμα των Εργατών (PT) της πρώην προέδρου της Βραζιλίας, Ντίλμα Ρούσεφ, η περσινή αποπομπή της οποίας (για παραποίηση στοιχείων του κρατικού προϋπολογισμού) αποδόθηκε σε «πραξικόπημα» ενορχηστρωμένο από τον τότε αντιπρόεδρό της, Τέμερ, και πολιτικούς συμμάχους του.
Θα έχει κι αυτός την ίδια μοίρα, αλλά με διαφορετικές κατηγορίες; Βραζιλιάνοι αναλυτές και ΜΜΕ βοούν πως βρίσκονται σε εξέλιξη εντατικές παρασκηνιακές διεργασίες ώστε να βρεθεί μια κομψή φόρμουλα δρομολόγησης της εξόδου του από την εξουσία, ενώ ο -θεωρούμενος ως υπερκομματικός- Δικηγορικός Σύλλογος της χώρας ετοιμάζεται να καταθέσει στο Κογκρέσο νέο αίτημα για αποπομπή του, όπως έχουν ήδη πράξει βουλευτές της αντιπολίτευσης.
Η απαίτηση των διαδηλωτών για πρόωρες εκλογές, πάντως, δεν φαίνεται να έχει τύχη. Ο Τέμερ κινδυνεύει άμεσα να απομακρυνθεί από την προεδρία, αν στις 6 Ιουνίου το ανώτατο εκλογοδικείο αποφασίσει να ακυρώσει την εκλογική νίκη του μαζί με τη Ρούσεφ το 2014, εξαιτίας παράνομης προεκλογικής χρηματοδότησης.
Σε περίπτωση που συμβεί κάτι τέτοιο και με δεδομένο ότι δεν υπάρχει αντιπρόεδρος της χώρας για να τον διαδεχτεί στην εξουσία, δεν προκηρύσσονται αυτόματα εκλογές.
Το Σύνταγμα δίνει διορία 30 ημερών στα μέλη του Κογκρέσου να ψηφίσουν νέο πρόεδρο, που θα κυβερνά μέχρι το επόμενο προγραμματισμένο στήσιμο της κάλπης τον Οκτώβρη του 2018.
