Είναι προφανές ότι η χώρα προχωρά μέσα από τις αντιθέσεις της. Κανείς δεν θέλει να αλλάξει το όνομα της χώρας, καθώς εδώ που τα λέμε δεν έχουν και κανένα άλλο ούτε γνωρίζουν κάποιο άλλο. Ολοι πήγαν σχολείο και μεγάλωσαν θεωρώντας ότι είναι Μακεδόνες. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχει ένα νεότερο και πιο μορφωμένο κομμάτι της κοινωνίας, το οποίο θα ψηφίσει «ναι» στη Συμφωνία, καθώς επιθυμεί μια δυτικοευρωπαϊκή πορεία, να ξεφύγει από τις αντιθέσεις του παρελθόντος και να χτίσει ένα καλύτερο αύριο. Υπάρχουν όμως και αυτοί οι οποίοι βλέπουν ως μόνο αντίδοτο στη μιζέρια τους την προσφυγή σε ένα ένδοξο αρχαίο παρελθόν και σίγουρα ένας Μέγας Αλέξανδρος προσδίδει μεγαλύτερη γκλαμουριά σε αυτό το παρελθόν. Ολοι αυτοί μέσα στην άγνοια ή την ημιμάθειά τους θα ψηφίσουν «όχι». Το τρομερό είναι ότι όλοι αυτοί θα ορίσουν κατά ένα μέρος και το δικό μας μέλλον, καθώς δεν θυμάμαι καμία άλλη φορά κατά την οποία κάτι που εξελίσσεται σε άλλη χώρα επηρεάζει τόσο άμεσα τις πολιτικές εξελίξεις στη δική μας.
Κοντά στα άλλα κουσούρια που έχουν οι κάτοικοι της βόρειας γείτονος είναι και η αχαριστία. Εμείς εδώ ξέρουμε ότι πρόκειται για ψευδοκράτος, το οποίο έφτιαξε ο Τίτο. Και, ενώ τους έφτιαξε χώρα και τους έδωσε και όνομα αυτοί πώς του φέρθηκαν; Εξαφάνισαν όλα τα αγάλματά του και τη γλίτωσε μόνο αυτό σε κάποια γωνιά των Σκοπίων.
Ολα αυτά τα έκανε το δεξιό και άκρως πατριωτικό VMRO, το οποίο κυβερνούσε συνεχώς τη χώρα από την ανεξαρτητοποίησή της μέχρι τις τελευταίες εκλογές, που έχασε από τους σοσιαλδημοκράτες του Ζάεφ. Πάνω στο μεθύσι της διάλυσης της Γιουγκοσλαβίας και του Σοσιαλισμού, όταν θα ερχόταν ο καπιταλισμός και όλοι θα τρώγαν με χρυσά κουτάλια. Η πραγματικότητα ήταν λίγο διαφορετική.
Mια χώρα φτωχή και κάθε άλλο παρά εθνικά ομοιογενής, καθώς, εκτός από το 2,7% που είναι Τσιγγάνοι, υπάρχει ένα σχεδόν 4% οι οποίοι είναι Τούρκοι, ένα 1,8% που είναι Σέρβοι και ένα 2,2% το οποίο ανήκει σε διάφορες εθνικές ομάδες.
Και, βέβαια, μιλώντας για μειονότητες, υπάρχει ένα 25,2% που είναι Αλβανοί. Με την τελευταία ομιλία του στην άτυπη πρωτεύουσά τους, το Τέτοβο, ο Ζόραν Ζάεφ ολοκλήρωσε χθες το βράδυ την εκστρατεία υπέρ του «ναι». Και αυτό δεν είναι τυχαίο, καθώς σχεδόν το 95% των Αλβανών θα ψηφίσει «ναι». Πολύ θα ήθελα να μου εξηγήσει ο κ. Μητσοτάκης, αφού η Συμφωνία των Πρεσπών παραχωρεί τη μακεδονική ταυτότητα, εθνικότητα και γλώσσα στους γείτονες, τι ακριβώς συμφέρον έχουν οι Αλβανοί και την υπερψηφίζουν;
Είναι περίεργο πόσο μοιάζουν μεταξύ τους οι ακροδεξιοί και πόσο, όταν απαντήσεις το σινάφι τους ακόμα και από άλλη χώρα, καταλαβαίνεις αμέσως ότι πρόκειται για αυτούς. Αυτοί μαζί με τους φίλους τους των παραθρησκευτικών οργανώσεων επέλεξαν το μποϊκοτάζ απέναντι στο δημοψήφισμα, κάτι που αποτελεί μεγαλύτερο αντίπαλο για τον Ζάεφ και το «ναι» απ’ ό,τι το «όχι». Και αυτό γιατί, παρ’ όλο που ο Ζάεφ δήλωσε ότι το δημοψήφισμα έχει συμβουλευτικό χαρακτήρα και άρα δεν έχει συνταγματικό πρόβλημα με τη συμμετοχή, θα έχει όμως πολιτικό, αν δεν πιάσει το 50%, πράγμα δύσκολο, καθώς, από το 1.800.000 των εγγεγραμμένων στους εκλογικούς καταλόγους, περισσότερο από 400.000 ζουν στο εξωτερικό.
Μ’ αυτά και με τ’ άλλα, όσοι συνέλληνες επισκέφθηκαν την ΠΓΔΜ τις τελευταίες μέρες εντυπωσιάστηκαν από το γεγονός ότι αν και η χώρα μας τους πίεσε και από θέση ισχύος να αλλάξουν όνομα, σύνταγμα, σχολικά βιβλία μέχρι ονόματα και πινακίδες στους δρόμους, δεν υπάρχει καθόλου ανθελληνικό κλίμα με άλλα λόγια στα γήπεδα των Σκοπίων, πανό όπως αυτό στην Τούμπα, το οποίο λέει: «Η Μακεδονία είναι μία και ελληνική και είναι εδώ». Ενα σύνθημα που το λες και επιθετικό απέναντι στους δίπλα, άσε που είναι και ψέμα, σύμφωνα με τη Συνθήκη του Βουκουρεστίου που η Ελλάδα υπέγραψε το 1913.
Ενα άλλο αξιοπερίεργο είναι το γεγονός ότι παρ’ όλο που ομαδόν οι δυτικοευρωπαίοι πολιτικοί επισκέπτονται τη χώρα (εδώ ο υπουργός Εξωτερικών, Χάικο Μάας, μαζί με τον Νικόλα Ντιμίτροφ), προκειμένου να πείσουν τους πολίτες να ψηφίσουν «ναι», αυτό δεν τους γυρνάει μπούμερανγκ, δεν έχουν κανένα πρόβλημα με τις παρεμβάσεις των ξένων. Αν κάτι ανάλογο είχε συμβεί στην Ελλάδα, το «όχι» θα έπαιρνε 75%-80%. Ισως πάλι να μην έχουν ιδιαίτερο πρόβλημα με τους ξένους, επειδή ο δικός τους υπουργός Εξωτερικών είναι σαφώς ψηλότερος από τον Γερμανό.
Σε ό,τι αφορά τις εκστρατείες πριν από το δημοψήφισμα, αυτό που έχει να παρατηρήσει κανείς είναι ότι οι συγκεντρώσεις υπέρ του «ναι» -όπως αυτή εδώ στην κεφαλή της οποίας βρίσκεται ο Ζόραν Ζάεφ- είναι σαφώς μεγαλύτερες από αυτές υπέρ του «όχι».
Ο αντίπαλος, πάντως, ο κ. Μίτσκοσκι, ο ηγέτης του VMRO επέλεξε οι οπαδοί του να πάνε να ψηφίσουν ηχηρά «όχι». Παρότι ανήκει στην ίδια παράταξη η Δεξιά και στο ίδιο κόμμα το Ευρωπαϊκό Λαϊκό με τον κ. Μητσοτάκη, οι απόψεις τους για τη Συμφωνία ταυτίζονται μόνο σε ό,τι αφορά το «όχι». Από ‘κει και πέρα, ενώ ο Μητσοτάκης μάς λέει ότι ο Τσίπρας τα έδωσε όλα στους Σκοπιανούς, ο κ. Μίτσκοσκι, δήλωσε: «Θα είχαν πετύχει καλύτερη συμφωνία αν άφηναν τους Ελληνες να τη συντάξουν μόνοι τους, γιατί πιθανώς οι Ελληνες θα ντρέπονταν λίγο να τα πάρουν όλα».
Κάθε ημέρα υπάρχει μια ομιλία ή συνέντευξη του Ζάεφ, καθώς την εκστρατεία τού «ναι» την έχει πάρει σχεδόν όλη πάνω του. Βοηθάει ο Ντιμίτροφ, καθώς και δύο τρεις άλλοι υπουργοί -σαφώς λιγότερο, όμως. Το γεγονός αυτό έχει δύο ερμηνείες: ή το στρατόπεδο του «ναι» θεωρεί ότι ο Ζάεφ είναι το δυνατό του όπλο είτε ότι οι υπουργοί του θεωρούν ότι θα χάσουν και δεν θέλουν να ταυτιστούν με τη Συμφωνία των Πρεσπών.
Κοντός ψαλμός, αλληλούια. Την Κυριακή το βράδυ, θα ξέρουμε. Σήμερα και αύριο, κάθε δραστηριότητα προεκλογική, ακόμα και αυτές εντός των εκλογικών κέντρων, υπέρ του «ναι» απαγορεύεται. Η αίσθηση όλων είναι ότι το «ναι» θα κερδίσει και μάλιστα καθαρά. Το αν η συμμετοχή θα ξεπεράσει το 50%, όμως, είναι μια εντελώς διαφορετική ιστορία.
