«Ολοκληρώσαμε τον πρώτο γύρο [ψηφοφοριών] για τη συνταγματική αναθεώρηση χωρίς αποστασίες. Θεού θέλοντος, η χώρα θα αποκτήσει ένα αποτελεσματικότερο μοντέλο διακυβέρνησης» διακήρυξε χθες μέσω Twitter ο αντιπρόεδρος της τουρκικής κυβέρνησης, Νουμάν Κουρτουλμούς, αμέσως μετά τη μεταμεσονύχτια ψηφοφορία στην εθνοσυνέλευση και την έγκριση του 18ου και τελευταίου άρθρου στο πακέτο τροποποιήσεων για την εγκαθίδρυση ενός αμφιλεγόμενου προεδρικού συστήματος «α λα τούρκα».
Κομμένο και ραμμένο στα «μέτρα» του Ταγίπ Ερντογάν, το σχέδιο του νέου Συντάγματος προβλέπει την κατάργηση -πρώτη φορά στα χρονικά της Τουρκικής Δημοκρατίας- του αξιώματος του πρωθυπουργού και τον διορισμό αντ’ αυτού αντιπροέδρων, με απόλυτο άρχοντα τον πρόεδρο, που εφεξής θα δύναται:
► να κηρύσσει κατά το δοκούν κατάσταση έκτακτης ανάγκης
► να παρεμβαίνει στο έργο της Δικαιοσύνης
► να διορίζει και να παύει υπουργούς
► να διαλύει κατά βούληση τη Βουλή και να προκηρύσσει εκλογές, με πρόβλεψη για ταυτόχρονη διεξαγωγή προεδρικών και βουλευτικών και τη θέσπιση ανώτατου ορίου δύο πενταετών θητειών ειδικά για την προεδρία.
Η διαδικασία πάντως δεν έχει ολοκληρωθεί.
Κατόπιν διήμερου διαλείμματος για ανάπαυλα και περισυλλογή -έπειτα από τις επεισοδιακές ψηφοφορίες του πρώτου γύρου- η ολομέλεια συγκαλείται εκ νέου από αύριο, Τετάρτη, για το τελευταίο και πιο κρίσιμο από κοινοβουλευτικής σκοπιάς σκέλος της συνταγματικής αναθεώρησης.
Αφορά τη δεύτερη ανάγνωση, με εξέταση των κατατεθειμένων ενστάσεων κατ’ άρθρο, κυρίως από την κεμαλική αξιωματική αντιπολίτευση του CHP, που -μαζί με το υπό διωγμόν φιλοκουρδικό/αριστερό HDP- αντιτίθενται στις συνταγματικές τροποποιήσεις.
Εχοντας πάντως λίγο-πολύ μετρημένα τα «κουκιά» και σταθερά ως «δεκανίκι» τους εθνικιστές του MHP του Ντεβλέτ Μπαχτσελί -παρά τον διχασμό τους-, το ισλαμοσυντηρητικό κυβερνών AKP υπολογίζει σε ολοκλήρωση της διαδικασίας των κοινοβουλευτικών ψηφοφοριών έως το Σάββατο και στη μετέπειτα διενέργεια δημοψηφίσματος, πιθανότατα στις αρχές Απριλίου.
Μετά το δημοψήφισμα, τι;
Σενάρια πρόωρων εκλογών
Αυτό είναι πράγματι «το “Σχέδιο Α” του AKP», γράφει ο φιλοκυβερνητικός και καλά δικτυωμένος αρθρογράφος της Hürriyet, Αμπντουλκαντίρ Σελβί, αναφέροντας ότι οι αρχικές εκτιμήσεις για το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος είναι πέριξ του 55% υπέρ του «ναι».
Στους πολιτικούς διαδρόμους του κυβερνώντος κόμματος, ωστόσο, «διατυπώνονται τώρα προβληματισμοί, πρωτίστως για την οικονομία και για την τρομοκρατία», συμπληρώνει.
«Για την ακρίβεια», υπογραμμίζει ο Σελβί, «λόγω της αύξησης στις ισοτιμίες συναλλάγματος» -όπως επιλέγει να περιγράψει την κατάρρευση της τουρκικής λίρας- «η οικονομία έχει πια υποσκελίσει ως θέμα την τρομοκρατία».
Ενδεικτική της κατάστασης είναι η χθεσινοβραδινή έκτακτη συνάντηση του προέδρου Ερντογάν με ανώτατους οικονομικούς παράγοντες της Τουρκίας, συμπεριλαμβανομένου του κεντρικού τραπεζίτη της, εν μέσω προβλέψεων για διψήφιο πληθωρισμό μέσα στο 2017 και για ενίσχυση των πιέσεων στη λήψη πολιτικά επιζήμιων μέτρων, όπως η αύξηση των επιτοκίων δανεισμού από την Κεντρική Τράπεζα της Τουρκίας.
Υπάρχει κι ένας τρίτος λόγος προβληματισμού στο AKP ως προς τη διενέργεια δημοψηφίσματος, γράφει ο Σελβί. Πρόκειται, αναφέρει, για την «κουρδική ψήφο», που δείχνει να χάνεται οριστικά για το κυβερνών κόμμα μετά τη σύμπραξη με το ακροδεξιό MHP, αλλά και την τουρκική στρατιωτική επιχείρηση-εισβολή στη βόρεια Συρία.
Με αυτά και με άλλα, αναφέρει ο Σελβί, «στα λόμπι του AKP, oι πρόωρες εκλογές θεωρούνται το “Σχέδιο Β”»…
«Στην Τουρκία, όταν ειπωθούν οι λέξεις “πρόωρες εκλογές”, αυτές συνήθως γίνονται», παρατηρεί στο ίδιο μήκος κύματος ο διευθυντής της αγγλόφωνης Hürriyet και έγκριτος αναλυτής στη γείτονα, Μουράτ Γιετκίν.
Το ενδεχόμενο, υπενθυμίζει, έχουν ήδη αφήσει ορθάνοιχτο αρχικά ο Μπαχτσελί -που «έχει προβλέψει και τις τρεις προηγούμενες πρόωρες προσφυγές στην κάλπη», επισημαίνει- και μετέπειτα ο ίδιος ο Ερντογάν, «σε περίπτωση που το Κοινοβούλιο δεν λειτουργεί σωστά» και «χωρίς να διευκρινίζει εάν η διεξαγωγή τους θα μπορούσε να γίνει με ή χωρίς δημοψήφισμα» στη χώρα.
Η άμεση ερμηνεία των δηλώσεων αυτών, αναφέρει ο Γιετκίν, ήταν ότι επρόκειτο για άσκηση πιέσεων τους εσωκομματικούς «αντάρτες» στο AKP και στο MHP (σε σύνολο 316 και 39 βουλευτών αντιστοίχως), προκειμένου να μην καταψηφίσουν τις συνταγματικές τροποποιήσεις.
«Αυτό φαίνεται να απέδωσε», γράφει, δεδομένου ότι «οι θετικές ψήφοι κυμάνθηκαν κατά μέσο όρο πάνω από τις 340 και άνετα πάνω από το όριο των 330» που απαιτούνται για τη διενέργεια δημοψηφίσματος.
Υπάρχει ωστόσο και η ενδιαφέρουσα ερμηνεία του Γιουσούφ Χαλατσόγλου, «αντάρτη» του MHP, προσθέτει ο Γιετκίν, που εκτιμά ότι το AKP «θα ήθελε πρόωρες εκλογές, ακόμη και στην περίπτωση που το Κοινοβούλιο και μετέπειτα ο λαός ενέκριναν το προεδρικό σύστημα».
Ο λόγος, αναφέρει, είναι «το “ξεκαθάρισμα” από όσα πρόσωπα συνδέονται με τον Φετουλάχ Γκιουλέν».
Κι αυτό πιθανόν να ισχύει και για τα υπόλοιπα κόμματα, γράφει ο Γιετκίν, «οι ηγεσίες και η εκλογική βάση των οποίων δεν είναι ευχαριστημένες με την υφιστάμενη σύνθεση των Κ.Ο., όπως αυτές διαμορφώθηκαν από τις πρόωρες εκλογές του Νοεμβρίου του 2015».
