Σε αναζήτηση… casus belli

Μπαρούτι μυρίζει και πάλι στην Ουκρανία, μετά την προχτεσινή αποκάλυψη (γνήσια ή προσχηματική) από ρωσικής πλευράς για την αποτροπή ευρείας μυστικής ουκρανικής επιχείρησης δολιοφθοράς στην προσαρτημένη από το 2014 στη Ρωσία χερσόνησο της Κριμαίας.

Χτες το πρωί, ο «τσάρος» Βλαντίμιρ Πούτιν συγκάλεσε σε πολεμικό κλίμα έκτακτη σύσκεψη του ρωσικού Συμβουλίου Ασφαλείας, στο οποίο συμμετέχει η ηγεσία των Ενόπλων Δυνάμεων και των μυστικών υπηρεσιών, προκειμένου όπως είπε να συζητηθούν «πρόσθετα μέτρα» για την αντιμετώπιση της ουκρανικής απειλής όχι μόνο στα ντε φάκτο χερσαία σύνορα της Κριμαίας, αλλά και ενάντια σε ρωσικά πλοία και αεροσκάφη.

Είχαν προηγηθεί, το βράδυ της Τετάρτης, σκληρές δηλώσεις του Πούτιν, που κατηγόρησε το Κίεβο πως «επιλέγει την τρομοκρατία αντί για την ειρήνη» προκειμένου να προκαλέσει νέα σύγκρουση και αποσταθεροποίηση στην Κριμαία και πως «παίζει ένα επικίνδυνο παιχνίδι», που θα απαντηθεί με «σκληρά μέτρα» από ρωσικής πλευράς.

Σαμποτάζ και πολιτική

Ο Πούτιν χαρακτήρισε την εισβολή «ηλίθια εγκληματική πράξη» και ως εκ τούτου τόνισε –και αυτό είναι, όπως θα δούμε παρακάτω, που έχει τη μεγαλύτερη σημασία– πως «δεν υπάρχει πλέον κανένα νόημα» διεξαγωγής συζητήσεων με τη σημερινή ηγεσία του Κιέβου για την ειρηνευτική διαδικασία στην ανατολική Ουκρανία στο περιθώριο της προσεχούς συνόδου της Ομάδας των Είκοσι (G20), στην Κίνα.

Κάλεσε, τέλος, σε απειλητικό τόνο την Ευρώπη και τις ΗΠΑ να λάβουν μέτρα για να αλλάξει συμπεριφορά το Κίεβο, «προτού να είναι αργά»…. Ο Ουκρανός πρόεδρος Πέτρο Ποροσένκο από τη μεριά του αρνήθηκε τα πάντα, χαρακτηρίζοντας τις κατηγορίες για ουκρανική εισβολή στην Κριμαία «εξωφρενικές» και «κυνικό πρόσχημα για νέες στρατιωτικές απειλές» σε βάρος της χώρας του, τονίζοντας με νόημα πως η Ρωσία «δεν θα επιτύχει να άρει τις διεθνείς κυρώσεις που έχουν επιβληθεί εναντίον της με το να προσπαθεί να δυσφημίσει την Ουκρανία». Και το ουκρανικό υπουργείο Εξωτερικών έκανε λόγο για «φαντασιώσεις» και «προβοκάτσια» από τον Πούτιν, που «θέλει νέο πόλεμο (…) και αναζητεί απεγνωσμένα ένα casus belli ενάντια στην Ουκρανία, δοκιμάζοντας την αντίδραση της Δύσης».

Τι ακριβώς συνέβη όμως το Σαββατοκύριακο και προκάλεσε την έκρηξη του «τσάρου»; Σύμφωνα με τη ρωσική υπηρεσία ασφαλείας FSB, ένας πράκτοράς της και ένας Ρώσος στρατιώτης σκοτώθηκαν σε μάχη με Ουκρανούς κομάντος που είχαν διεισδύσει στην Κριμαία κοντά στην πόλη Αρμιάνσκ, λίγα χιλιόμετρα από τα σύνορα με την Ουκρανία.

Σε σχετικό δημοσίευμα του Russia Today αναφέρεται ότι στο σημείο της μάχης βρέθηκαν και κατασχέθηκαν εκρηκτικές ύλες, νάρκες και πυρομαχικά του τύπου που χρησιμοποιούν οι ουκρανικές ειδικές δυνάμεις και ότι έγιναν και άλλες προσπάθειες διείσδυσης από ομάδες «επιδρομέων και τρομοκρατών» να περάσουν τα σύνορα με την υποστήριξη πυροβολικού και τεθωρακισμένων (!), αλλά αποκρούστηκαν από τις ρωσικές δυνάμεις. Στόχος των σαμποτέρ, σύμφωνα πάντα με την FSB, ήταν «σημαντικές υποδομές και εγκαταστάσεις» της Κριμαίας.

Η υπηρεσία-διάδοχος της αλήστου μνήμης KGB υποστήριξε ακόμη πως εξάρθρωσε δίκτυο Ουκρανών κατασκόπων στην Κριμαία, που είχαν σκοπό τον συντονισμό των σαμποτάζ και την αποσταθεροποίηση της Κριμαίας ενόψει των επικείμενων ρωσικών βουλευτικών εκλογών του Σεπτεμβρίου, στις οποίες για πρώτη φορά θα συμμετάσχει και ο πληθυσμός της χερσονήσου εκλέγοντας τους δικούς του βουλευτές. Η FSB ανακοίνωσε μόνον ένα όνομα συλληφθέντος, αυτό του Γιεβγένι Πανόφ, τον οποίο «αναγνώρισε» ως αξιωματικό των στρατιωτικών μυστικών υπηρεσιών της Ουκρανίας.

Πόσο «ρεαλιστικά» είναι όλα αυτά; Πρόκειται όντως για ρωσική προβοκάτσια ή βασίζεται σε γεγονότα; Σε χτεσινή της ανάλυση η «έγκυρη» (στον βαθμό που αντλεί συστηματικά πληροφορίες από τις αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες) γεωπολιτική επιθεώρηση Stratfor αναφέρει ότι «εισβολές» ή επιδρομές τέτοιου είδους έχουν λάβει χώρα πολλές φορές κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης στην ανατολική Ουκρανία» και ότι «οι ισχυρισμοί της FSB δεν είναι μη ρεαλιστικοί – άλλωστε, οι συγκαλυμμένες επιχειρήσεις αποτελούν αναμενόμενο κομμάτι μιας σύγκρουσης όπως αυτή στην Ουκρανία», υπενθυμίζοντας πως «το Κίεβο δεν έκανε πολλά για να εμποδίσει μη κρατικές δυνάμεις [sic] να καταστρέψουν υποδομές που μετέφεραν ηλεκτρισμό στην Κριμαία στα τέλη του 2015».

Πράγματι, τον Νοέμβριο του 2015 το Κρεμλίνο είχε καταγγείλει και πάλι την Ουκρανία για «τρομοκρατικές πράξεις», όταν «άγνωστοι δράστες» είχαν ανατινάξει πυλώνες υψηλής τάσης βυθίζοντας για μέρες την Κριμαία –και τα δύο εκατομμύρια κατοίκους της- στο σκοτάδι.

Τα σαμποτάζ είχαν γίνει επί ουκρανικού εδάφους και η επιδιόρθωση του δικτύου καθυστέρησε χαρακτηριστικά, με το Κίεβο να υποστηρίζει ότι η αδράνεια οφειλόταν στις αντιδράσεις Τατάρων ακτιβιστών που… εμπόδιζαν τους τεχνικούς της ουκρανικής ΔΕΗ! Η Ρωσία «απάντησε» βέβαια κόβοντας χειμωνιάτικα τις προμήθειες κάρβουνου προς την Ουκρανία, με αποτέλεσμα τόσο τα σαμποτάζ όσο και οι «αντιδράσεις» να κοπούν μαχαίρι – ώς τώρα τουλάχιστον…

«Τεχνητή ένταση»

Από την άλλη μεριά, όπως «ομολογεί» και η ανάλυση της Stratfor, τα περί προετοιμασίας «νέου πολέμου» από τον Πούτιν που λένε οι Ουκρανοί ακούγονται τραβηγμένα, παρά την αναμφισβήτητη ενίσχυση των ρωσικών δυνάμεων στη Κριμαία –ιδίως στο βόρειο τμήμα της χερσονήσου και κατά μήκος των στενών του Κερτς– και των Ρωσ(όφων)ων ανταρτών του Ντονιέτσκ με μαχητές και βαρύ οπλισμό.

Πολύ πιο λογικό φαίνεται να ανεβάζει τεχνητά το θερμόμετρο της έντασης ο Πούτιν ως μοχλό για να πιέσει την Ευρωπαϊκή Ενωση για άρση των οικονομικών κυρώσεων μετά τον Ιανουάριο του 2017, αλλά και για να αυξήσει τη διαπραγματευτική ισχύ του σε μια κομβική στιγμή του συνολικότερου «παζαριού» μεταξύ Ρωσίας και Δύσης, προκειμένου να αποκομίσει μεγαλύτερα οφέλη τόσο στο ουκρανικό όσο και σε άλλα καυτά μέτωπα, όπως είναι η στρατιωτική επέκταση του ΝΑΤΟ στην ανατολική Ευρώπη και φυσικά η «επόμενη μέρα» στη Συρία.