Δεν είναι η πρώτη φορά που η Αγκυρα απειλεί να τινάξει στον «αέρα» τη συμφωνία με την Ε.Ε. για το προσφυγικό. Ομως οι χθεσινές προειδοποιήσεις του Τούρκου προέδρου Ερντογάν ήταν οι πιο ξεκάθαρες, διατυπωμένες μάλιστα από βήματος της Παγκόσμιας Συνόδου Ανθρωπιστικής Βοήθειας του ΟΗΕ, στην Κωνσταντινούπολη, και μόλις την επομένη της διμερούς συνάντησής του με τη Γερμανίδα καγκελάριο Μέρκελ.
Ούτε λίγο-ούτε πολύ, ο Ταγίπ Ερντογάν προειδοποίησε ότι η συμφωνία για το προσφυγικό θα καταρρεύσει, εάν η Ε.Ε. υπαναχωρήσει στην κατάργηση της βίζας για τους Τούρκους στη Ζώνη Σένγκεν, έως τα τέλη Ιουνίου.
Τόνισε μάλιστα ότι εάν δεν σημειωθεί πρόοδος ως προς την -ήδη «παγωμένη» από το Ευρωκοινοβούλιο- διαδικασία, τότε η Αγκυρα δεν θα προχωρήσει ούτε στην εφαρμογή της συμφωνίας για την επανεισδοχή προσφύγων και μεταναστών.
«Λυπούμαστε»
«Σε περίπτωση που δεν υπάρξει κανένα αποτέλεσμα, λυπούμαστε» κατέληξε νέτα-σκέτα ο Τούρκος πρόεδρος, επαναλαμβάνοντας με την ευκαιρία την ενόχλησή του για το γεγονός ότι τα κονδύλια που έχει δεσμευτεί να χορηγήσει η Ε.Ε. στη χώρα του δεν έχουν εκταμιευτεί ακόμη…
Από τα 72 προαπαιτούμενα που έχει θέσει η Ε.Ε. για την απελευθέρωση της βίζας, η Τουρκία εξακολουθεί να μην πληροί τα 4, με την αλλαγή της σκληρής αντιτρομοκρατικής νομοθεσίας να έχει πλέον αναχθεί στο πιο ακανθώδες ζήτημα.
Η Αγκυρα, αντίθετα, θέλει να την ενισχύσει περαιτέρω, διευρύνοντας κατά το δοκούν -και κυρίως κατά των επικριτών και αντιπάλων της- την ερμηνεία του όρου «τρομοκράτης».
Επικαλούμενη πηγές του προεδρικού γραφείου στην Αγκυρα, η αντιπολιτευόμενη «Hürriyet» πάντως αναφέρει ότι «Ερντογάν και Μέρκελ συμφώνησαν στην ανάγκη συνομιλιών της Τουρκίας με τα θεσμικά όργανα της Ε.Ε. σχετικά με τις ευαισθησίες της [Αγκυρας] στη μάχη κατά της τρομοκρατίας».
Σύμφωνα δε με έτερες διαρροές στην τουρκική εφημερίδα, έχει ήδη συμφωνηθεί συνάντηση του Τούρκου ΥΠΕΞ, Μεβλούτ Τσαβούσογλου, με τον αντιπρόεδρο της Κομισιόν, Φρανς Τίμερμανς, στο περιθώριο διάσκεψης του ΟΗΕ, στην Αττάλεια, στις 27-29 Μαΐου.
Τα τελευταία μηνύματα που φτάνουν πάντως από την Αγκυρα δείχνουν προς περαιτέρω σκλήρυνση της στάσης της.
Αυτό τουλάχιστον καταδεικνύουν αφενός η ανακοίνωση χθες της σύνθεσης της 26μελούς νέας κυβέρνησης (στην οποία παρεμπιπτόντως συμμετέχει μόνο μία γυναίκα), αφετέρου οι προγραμματικές δηλώσεις του νέου -διακοσμητικού κατά πολλούς αναλυτές- πρωθυπουργού και έμπιστου του Ερντογάν, Μπιναλί Γιλντιρίμ.
Ενδεικτική είναι η απομάκρυνση του έμπειρου διπλωμάτη -και συνδιαμορφωτή της συμφωνίας με την Ε.Ε. για το προσφυγικό- Βολκάν Μποζκίρ από το υπουργείο Ευρωπαϊκών Υποθέσεων.
Αντικαταστάτης του ορίστηκε ο Ομέρ Τσελίκ, στενός συνεργάτης του Ερντογάν και μέχρι χθες εκπρόσωπος του κυβερνώντος AKP. Θέση από την οποία έχει καταφερθεί με σκληρή γλώσσα κατά της Ε.Ε.
Παρά το γεγονός, εν τω μεταξύ, ότι στο τουρκικό ΥΠΕΞ παραμένει ο Τσαβούσογλου, ο Μπιναλί Γιλντιρίμ σκιαγράφησε αλλαγή κατεύθυνσης στην τουρκική εξωτερική πολιτική.
Νέα πολιτική
«Εχουμε περιφερειακά προβλήματα», τόνισε χθες, αμέσως μετά την έγκριση του νέου υπουργικού συμβουλίου από τον πρόεδρο Ερντογάν.
«Η Ε.Ε., η Κύπρος, ο Καύκασος και η αναταραχή στην περιοχή μας ενισχύουν την περιφερειακή σημασία της Τουρκίας. Τι κάνουμε λοιπόν γι’ αυτό;», διερωτήθηκε ρητορικά ο Γιλντιρίμ.
«Πολύ απλό: θα αυξήσουμε τον αριθμό των φίλων μας και θα μειώσουμε εκείνον των εχθρών μας» διακήρυξε, υπονοώντας τη χάραξης μιας πολιτικής επαναπροσέγγισης με χώρες όπως η Αίγυπτος, το Ισραήλ, το Ιράν, ακόμη και η Ρωσία.
Ως προς το κουρδικό, ο Γιλντιρίμ επανέλαβε εμφατικά ότι η μάχη κατά του PKK θα ενταθεί, εντάσσοντάς την κλασικά στην «καταπολέμηση της τρομοκρατίας».
Ουδόλως τυχαία θεωρείται, εξάλλου, και η απομάκρυνση από την κυβέρνηση των Γιαλτσίν Ακντογάν και Μαχίρ Ουνάλ, που στις αρχές του 2015 μετείχαν ενεργά στις προσπάθειες για ειρηνική διευθέτηση του κουρδικού.
Σε ύψιστη πάντως προτεραιότητα της κυβέρνησής του ο Γιλντιρίμ ανήγαγε εκ νέου τη συνταγματική αναθεώρηση για την εγκαθίδρυση προεδρικού συστήματος στη χώρα.
Κάλεσε, δε, τα κόμματα της αντιπολίτευσης να μετάσχουν στην «ιστορική» -όπως τη χαρακτήρισε- «ευκαιρία».
«Εάν όμως σέρνετε τα πόδια σας, εμείς ξέρουμε τι θα κάνουμε», τους διαμήνυσε. «Θα πράξουμε ό,τι είναι δυνατόν».
Ομως τα περιθώρια ελιγμών για το AKP δείχνουν να στενεύουν.
Χθες εφετείο της Τουρκίας έδωσε το «πράσινο φως» στους αντάρτες του εθνικιστικού MHP να προχωρήσουν στη διεξαγωγή έκτακτου συνεδρίου (τοποθετείται πιθανόν στα τέλη Ιουνίου) με θέμα την καθαίρεση από την κομματική ηγεσία του ηγέτη των «Γκρίζων Λύκων», Ντεβλέτ Μπαχτσελί.
Εξέλιξη που μπορεί να οδηγήσει είτε στη διάσπαση των εθνικιστών και στην απορρόφηση μέρους τους από το ΑΚP είτε, αντίθετα, σε ενίσχυση των εκλογικών ποσοστών τους -όπως δείχνουν τελευταίες δημοσκοπήσεις- σε βάρος του κυβερνώντος κόμματος και των επιδιώξεων του Ερντογάν για μια υπερ-προεδρία, παρά τις τελευταίες μεθοδεύσεις για την κοινοβουλευτική εξάλειψη του φιλοκουρδικού HDP.
