Τριάντα έχουν συλληφθεί και εκατοντάδες άλλοι δικάζονται για τα ρεπορτάζ που δημοσίευσαν ή τα βιβλία που έγραψαν στην Τουρκία. Οι διώξεις κατά δημοσιογράφων μόνο από τις ενέργειες του Ταγίπ Ερντογάν έφθασαν τις 1.843, ενώ ξένοι δημοσιογράφοι και ακαδημαϊκοί που επικρίνουν την κυβέρνηση συλλαμβάνονται και απελαύνονται. Η Τουρκία έχει εξελιχθεί σε «επικίνδυνη ζώνη» για τους ανθρώπους του Τύπου.
Το ένα τρίτο των συλληφθέντων είναι εργαζόμενοι για λογαριασμό του πρακτορείου Dicle (DİHA), που καλύπτει τις συγκρούσεις στα νοτιοανατολικά της χώρας στις περιοχές των Κούρδων και τις επιχειρήσεις του στρατού.
H Ebru Umar, δημοσιογράφος της Ολλανδικής «Metro» λέει ότι συνελήφθη επειδή ανήρτησε tweets επικριτικά για τον Τούρκο πρόεδρο.
Η αστυνομία την επισκέφθηκε στο σπίτι της στο Κουσάντασι και την μετέφερε στο νοσοκομείο για εξετάσεις πριν την ανακρίνει ο εισαγγελέας. Έκτοτε έχει αφεθεί ελεύθερη αλλά της έχει απαγορευτεί η έξοδος από την χώρα.
Το Γερμανικό περιοδικό Der Spiegel αναγκάστηκε να αποσύρει τον ανταποκριτή του στην Τουρκία, Hasnain Kazim τον Μάρτιο, αφού οι αρχές αρνήθηκαν να ανανεώσουν τα διαπιστευτήρια του.
Ο Kazim υποστήριξε ότι είχε δεχθεί απειλές- και ο ίδιος και η οικογένεια του- από ανθρώπους που βρίσκονται «κοντά» στην τουρκική κυβέρνηση. «Η συμπεριφορά των Τουρκικών αρχών μας οδήγησε στο συμπέρασμα ότι ο ανταποκριτής μας δεν είναι πλέον καλοδεχούμενος λόγω των ρεπορτάζ που έκανε ως δημοσιογράφος» ανέφερε ανακοίνωση του περιοδικού.
Στις αρχές Απριλίου, τέθηκε υπό κράτηση ο δημοσιογράφος του γερμανικού δικτύου ARD, Volker Schwenk, ο οποίος στη συνέχεια απελάθηκε.
Σύμφωνα με τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Numan Kurtulmus, ο Schwenk δεν ήταν καλοδεχούμενους για «λόγους ασφαλείας» και επιπλέον δεν είχε διαπίστευση.
Την περασμένη εβδομάδα απαγορεύτηκε η είσοδος στην Τουρκία στον Αμερικανό δημοσιογράφο David Lepeska, που ασχολείται με την Τουρκία και άλλες μουσουλμανικές χώρες και συνεργάζεται μεταξύ άλλων με το Al Jazeera.
«Μετά από αυτές τις εξελίξεις οι φόβοι μας αυξάνονται» είπε στην DW ξένος δημοσιογράφος που εργάζεται στην Τουρκία.
«Δουλεύουμε υπό το συνεχές καθεστώς φόβου ότι θα μας απελάσουμε. θα ματαιώσουν την διαπίστευση μας και στην πραγματικότητα θα μας κάνουν να χάσουμε την δουλειά μας, διότι οι περισσότεροι δημοσιογράφοι στην Τουρκία που εργάζονται για ξένα μέσα είναι ελεύθεροι επαγγελματίες. Δεν έχω πρόβλημα με το κυβερνών κόμμα, απλώς όλοι προσπαθούμε να κάνουμε την δουλειά μας. Δεν είμαστε καν επικριτικοί για την κυβέρνηση…»
«Η Μέρκελ συμπεριφέρεται ως οπαδός του Ερντογάν»
Δημοσιογραφικές ενώσεις που μίλησαν στην DW έδωσαν έμφαση στις ελευθερίες του Τύπου που συνεχώς περιορίζονται και στους δημοσιογράφους που δουλεύουν κάτω από διαρκώς αυξανόμενους περιορισμούς.
Σύμφωνα με τον Ahmet Abakay, πρόεδρο της Ένωσης Συγχρόνων Δημοσιογράφων, η Τουρκία έχει εξελιχθεί σε «επικίνδυνη ζώνη» για τους συναδέλφους του.
«Το κυβερνών κόμμα», λέει, «έχει φιμώσει τα εθνικά ΜΜΕ αναγκάζοντας τα να του γίνουν “πιστά”… Η Τουρκία έχει εξελιχθεί σε χώρα “φόβου” για τον Τύπο. Οσοι ξένοι εργάζονται σε περιοχές συγκρούσεων και μεταδίδουν ρεπορτάζ που δεν “υπηρετούν” την κυβέρνηση, συλλαμβάνονται και μετά απελαύνονται».
Οσο για την στάση της Ευρωπαικής Ένωσης ο Abakay λέει: «Από την μια πλευρά η Ε.Ε. καταδικάζει τις παραβιάσεις των δικαιωμάτων από την Τουρκία και από την άλλη δεν κρατά τη σωστή στάση προκειμένου να αναγκάσει την Τουρκία να αναλάβει τις ευθύνες της. Δυστυχώς, στο θέμα αυτό, το πιο δυνατό όνομα στην Ευρώπη, η καγκελάριος Μέρκελ, συμπεριφέρεται σαν να είναι μεγάλη οπαδός του Ερντογάν και του κυβερνώντος κόμματος.»
Διώξεις με κάθε δικαιολογία
«Χρησιμοποιούν [οι αρχές] τα ρεπορτάζ ως “αποδείξεις” στο δικαστήριο και η κατάσταση επιδεινώθηκε από τότε που κατέρρευσε η ειρηνευτική διαδικασία με τους Κούρδους» λέει στον Guardian η Γκιουλέρ Τζαν, επικεφαλής του πρακτορείου Jinha στο Ντιγιάρμπακιρ.
Οι δημοσιογράφοι χαρακτηρίζονται «τρομοκράτες» επειδή κάνουν την δουλειά τους, λέει, με χαρακτηριστικό το παράδειγμα της Μπεριτάν Τζανοζέρ, που συνελήφθη ενώ κάλυπτε διαδήλωση στην πόλη, επειδή η αστυνομία αποφάσισε ότι έδειχνε «πολύ ενθουσιασμένη», ενώ έκανε τη δουλειά της.
«Είστε όλοι τρομοκράτες»
Ο Ρεφίκ Τεκίν, [βραβευμένος φωτορεπόρτερ], γράφει ο Guardian, κάλυπτε τις συγκρούσεις στην Κουρδική -στην πλειοψηφία της πόλη- Τζίζρε, στον νότο στα σύνορα με την Συρία, για ένα μήνα, όταν δημοσίευμα φιλοκυβερνητικού πρακτορείου τον χαρακτήριζε… τρομοκράτη.
Ο Τεκίν συνόδευε μια ομάδα αμάχων που κρατούσαν λευκές σημαίες και προσπαθούσαν να μαζέψουν τους νεκρούς συγκρούσεων από δρόμο της πόλης, όταν οι δυνάμεις ασφαλείας άνοιξαν ξαφνικά πυρ, σκοτώνοντας δυο ακόμα και τραυματίζοντας εννέα. Ο Τεκίν δέχθηκε μια σφαίρα στο πόδι, αλλά συνέχισε να βιντεοσκοπεί τη σκηνή. Ένας αστυνομικός τον πλησίασε και τον έσυρε μέχρι το ασθενοφόρο: «Μου φώναζε και μου έλεγε να μην τον κοιτάζω. “Είστε όλοι τρομοκράτες, τώρα θα δείτε την δύναμη των Τούρκων”, μου είπε, πράγμα που μου φάνηκε περίεργο. Γιατί; Δεν είμαι εγώ πολίτης αυτής της χώρας;».
Το κρατικό πρακτορείο Αναντολού περιέγραψε αυτό το περιστατικό ως μια σύγκρουση μεταξύ αστυνομικών και τρομοκρατών:
«Συγκρούσεις μεταξύ των δυνάμεων ασφαλείας και τρομοκρατών σημειώθηκαν στο Τζίζρε, στην επαρχία Σιρνάκ. Τρεις τρομοκράτες εξουδετερώθηκαν και άλλοι εννέα τραυματίστηκαν. Ήταν μια προσπάθεια να [βοηθήσουν τους τραυματισμένους τρομοκράτες] να δραπετεύσουν με νεκροφόρες και ασθενοφόρα που ανήκαν στον δήμο του Τζίζρε. Ένας φερόμενος ως κάμεραμαν τηλεοπτικού καναλιού είναι μεταξύ των τραυματιών».
Ο Τεκίν κατηγορήθηκε ότι είναι μέλος τρομοκρατικής οργάνωσης. Οι κατηγορίες έχουν εν τω μεταξύ αποσυρθεί, αλλά οι πιέσεις παραμένουν…
«Είναι όλο και πιο δύσκολο για τους δημοσιογράφους να παρακολουθήσουν τι συμβαίνει στις κουρδικές περιοχές», λέει ο Τεκίν που ακόμα αναρρώνει. «Η κυβέρνηση ελέγχει το περιεχόμενο, με αποτέλεσμα να μην είναι δυνατόν να πληροφορηθεί ένα μεγάλο μέρος της χώρας το τι ακριβώς συμβαίνει εκεί».
Στο διαμέρισμα του στο Ντιγιάρμπακιρ, ένα μήνα μετά τον τραυματισμό του ο Τεκίν δέχθηκε ένα τηλεφώνημα από συνάδελφό του που του είπε ότι ο εργοδότης του, το κανάλι IMC μπορεί να αναγκαστεί να κλείσει εντός της ημέρας με την κατηγορία ότι «διαδίδει προπαγάνδα των τρομοκρατών».
Πράγματι λίγες ώρες αργότερα, ο δορυφορικός πάροχος Türksat σταμάτησε την μετάδοση του.
«Έχουμε φτάσει στο σημείο όπου τα ΜΜΕ τα οποία δεν εκφράζουν ακριβώς την κυβερνητική θέση αντιμετωπίζονται ως εχθρός. Και πλέον υπάρχει πόλωση και μεταξύ των δημοσιογράφων. Η Τουρκία έχει εξελιχθεί στο βασίλειο μετάδοσης ψεμμάτων», λέει ο Τεκίν.
Προπαγάνδα στα όρια της γελοιότητας
Φυσικό είναι και η εμπιστοσύνη της κοινής γνώμης στα ΜΜΕ να έχει καταρρεύσει και συχνά οι ειδήσεις που μεταδίδονται από τα συστημικά μέσα να φέρνουν μόνο γέλιο.
Τον Φεβρουάριο- γράφει ο Guardian, ειδησεογραφικές ιστοσελίδες ανήρτησαν βίντεο ου έδωσε στη δημοσιότητα ο στρατός και το οποίο υποτίθεται ότι έδειχνε την παράδοση τριών Κούρων ενόπλων στην περιοχή του Σούρ. Στο τέλος του βίντεο, ένας από τους συλληφθέντες ακούγεται να λέει, μάλλον προς τους ακόμα ελεύθερους συντρόφους του: «Φίλοι μου, δεν έχουμε καταφέρει τίποτε άλλο παρά να βλάψουμε τους ντόπιους. Ελάτε και παραδοθείτε και εσείς. Δεν μπορείτε να ξεφύγετε από την κυβέρνηση. Κανένας δεν παθαίνει κακό στα χέρια της αστυνομίας»(!)
«Όλοι γελάσαμε όταν το είδαμε» είπε ένας δάσκαλος στο Ντιγιάρμπακιρ. «Θύμιζε κακοπαιγμένη σχολική παράσταση. Ακόμα και η γιαγιά μου το βρήκε ξεκαρδιστικό…. Ποιον προσπαθούν να ξεγελάσουν με τέτοια άθλια ηθοποιία;»
Λογοκρισία και εκφοβισμός
Ο Ταγίπ Ερντογάν έχει πολλές φορές ισχυριστεί ότι ο Τύπος στη χώρα του είναι μεταξύ αυτών που απολαμβάνουν τις περισσότερες ελευθερίες παγκοσμίως, αλλά ελάχιστοι μπορούν να συμφωνήσουν μαζί του.
Η Επιτροπή για την Προστασία των Δημοσιογράφων (CPJ) ανέφερε σε πρόσφατη επιστολή της στον πρωθυπουργό Νταβούτογλου ότι η ελευθερία του Τύπου βρίσκεται στην Τουρκία «σε καθεστώς πολιορκίας», επισημαίνοντας «τον ολοένα αυξανόμενο αριθμό των δημοσιογράφων που βρίσκονται στις φυλακές, την αύξηση της βίας κατά δημοσιογράφων και τον επίσημο εκφοβισμό επικριτικών προς την κυβέρνηση ΜΜΕ».
Η Τουρκία βρίσκεται στην 151η θέση μεταξύ των 180 χωρών στο Δείκτη για την Ελευθερία του Τύπου, που έδωσαν στη δημοσιότητα οι Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα.
Τα φιλοκυβερνητικά ΜΜΕ, επισημαίνει ο Guardian, έχουν καλύτερη πρόσβαση στις κρατικές υπηρεσίες και επιχειρήσεις ασφαλείας, αλλά οι δημοσιογράφοι λένε ότι δεν μπορούν πάντα να γράφουν αυτά που θέλουν.
Ορισμένοι που εργάζονται σε συστημικά ΜΜΕ καταγγέλλουν ότι τα ρεπορτάζ τους συχνά λογοκρίνονται και ότι υπάρχουν μέσα που προτιμούν να στέλνουν δημοσιογράφους από την Άγκυρα και την Κωνσταντινούπολη στις περιοχές των συγκρούσεων στον νότο διότι οι τοπικοί δημοσιογράφοι είναι «πολύ συναισθηματικοί» (!).
