Ούτε οι πιο τρομακτικές ταινίες slasher δεν φοβίζουν τους Γάλλους κινηματογραφιστές τόσο πολύ, όσο μία προοπτική προεδρίας της Μαρίν Λεπέν ή του Ζορντάν Μπαρντελά στην Γαλλία.
Με το Κινηματογραφικό Φεστιβάλ Κανών να ξεκινά την Τρίτη, οι σημαντικότεροι παράγοντες της γαλλικής βιομηχανίας θεάματος έρχονται αντιμέτωποι με την πιθανότητα ένας μελλοντικός ακροδεξιός πρόεδρος να καταργήσει το γενναιόδωρο σύστημα κρατικής χρηματοδότησης και φορολογικών ελαφρύνσεων, που βοήθησε στο να μετατραπεί η Γαλλία —εκτός από γενέτειρα του κινηματογράφου, και— σε γη της επαγγελίας για παραγωγούς κινηματογράφου και τηλεόρασης.
Το κόμμα της Λεπέν και του Μπαρντελά, το Rassemblement National, είχε ήδη προτείνει πέρυσι, κατά τη διάρκεια τεταμένων διαπραγματεύσεων για τον προϋπολογισμό, την διάλυση του Εθνικού Κέντρου Κινηματογράφου της Γαλλίας, υποστηρίζοντας πως το υπερχρεωμένο γαλλικό κράτος σπαταλά τα χρήματα των φορολογουμένων χρηματοδοτώντας αριστερές και «woke» ταινίες, που αποτυγχάνουν στο box office.
Εάν το κόμμα κερδίσει το Μέγαρο των Ηλυσίων, στις εκλογές του επόμενου έτους, όπως προβλέπουν σήμερα οι δημοσκοπήσεις, το Rassemblement National, πιθανότατα είτε θα υλοποιήσει αυτή την πρόταση, είτε θα ανακατευθύνει μέρος αυτής της χρηματοδότησης, σε άλλες προτεραιότητες.
«Οι άνθρωποι του κινηματογραφικού χώρου ζουν σε μια άλλη πραγματικότητα, δεν αντιλαμβάνονται τα οικονομικά προβλήματα των Γάλλων», δήλωσε ο Philippe Ballard, ένας από τους βουλευτές του Rassemblement National, που ηγήθηκαν της προσπάθειας για μείωση της κρατικής χρηματοδότησης στον τομέα της ψυχαγωγίας.
Ο Ballard δήλωσε ότι οι ψηφοφόροι του «στρέφουν τα μάτια τους αλλού» όταν ακούνε για κρατικά χρηματοδοτούμενο κινηματογράφο, τη στιγμή που αναγκάζονται να επιλέξουν ανάμεσα στο να γεμίσουν το ρεζερβουάρ του αυτοκινήτου τους ή το ψυγείο τους.
Σκηνοθέτες, παραγωγοί και ηθοποιοί που μίλησαν στο Politico, απαντούν ότι μια τέτοια κίνηση θα κατέστρεφε, έναν κλάδο ο οποίος δημιουργεί θέσεις εργασίας και ο οποίος, σύμφωνα με μία εκτίμηση, παρήγαγε προστιθέμενη αξία 12,6 δισεκατομμυρίων ευρώ το 2022, και απασχολεί περισσότερους από 260.000 ανθρώπους.
Υποστηρίζουν ότι το υπάρχον σύστημα προσελκύει ξένες επενδύσεις, προβάλλει τη, «ήρεμη δύναμη» της Γαλλίας σε όλο τον κόσμο και αμφισβητεί την αμερικανική πολιτιστική ηγεμονία, ακολουθώντας την πολιτική παράδοση του Charles de Gaulle.
Ο διάσημος σκηνοθέτης Olivier Assayas, του οποίου οι μεγάλες παραγωγές συνήθως δεν βασίζονται σε δημόσια χρηματοδότηση, χαρακτήρισε τις επιθέσεις κατά της γαλλικής χρηματοδότησης του κινηματογράφου «ανόητες, θλιβερές και απολύτως αντιπαραγωγικές, ακόμη και από εθνικιστική σκοπιά, όσον αφορά τη διεθνή επιρροή και την αναγνώριση του γαλλικού κινηματογράφου».
«Ο γαλλικός κινηματογράφος κατέχει μια προνομιακή θέση στο στερέωμα του παγκόσμιου. Το να εγκαταλείψουμε αυτή τη θέση θα ήταν προφανώς μια ανείπωτη ανοησία, όπως κι αν το δει κανείς», δήλωσε ο Assayas, που έχει σκηνοθετήσει ταινίες με μεγάλους αστέρες του Hollywood όπως ο Jude Law και η Kristen Stewart.
«Πρέπει να βρεις έναν τρόπο να προστατευτείς από τον οδοστρωτήρα του αμερικανικού κινηματογράφου — και αυτό το λέει κάποιος, που αγαπά τον αμερικανικό κινηματογράφο».
Η γαλλική σύνδεση
Η Γαλλία, σύμφωνα με πολλούς δείκτες, διαθέτει την πιο επιτυχημένη κινηματογραφική βιομηχανία της ηπειρωτικής Ευρώπης. Σύμφωνα με το European Audiovisual Observatory, η Γαλλία είχε τη μεγαλύτερη προσέλευση κινηματογραφικού κοινού στην Ευρώπη το 2024, το πιο πρόσφατο έτος για το οποίο υπάρχουν επιβεβαιωμένα στοιχεία.
Το 1/4 όλων των εισιτηρίων για ευρωπαϊκές ταινίες από το 2015 έως το 2024 πωλήθηκε, μόνο στη Γαλλία, σύμφωνα με το παρατηρητήριο. Καμία άλλη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν εξήγαγε περισσότερες ταινίες στο εξωτερικό, κατά την ίδια περίοδο.
Στην καρδιά αυτού του μοναδικού συστήματος χρηματοδότησης, βρίσκεται το CNC. Δημιουργημένο μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, το κέντρο υποστηρίζει κάθε χρόνο την παραγωγή εκατοντάδων ταινιών που γυρίζονται εντός και εκτός Γαλλίας.
Από τις 84 ταινίες που υποβλήθηκαν στην Αμερικανική Ακαδημία Κινηματογράφου προς εξέταση για το φετινό Όσκαρ Καλύτερης Διεθνούς Ταινίας, οι 20 είχαν υποστηριχθεί από το CNC. Και οι πέντε οι οποίες εντέλει χρίστηκαν υποψήφιες ήταν γαλλικές συμπαραγωγές. Οι τέσσερις από αυτές είχαν λάβει οικονομική ενίσχυση από το CNC.
«Έχουμε ένα από τα καλύτερα μοντέλα στον κόσμο. Δεν το λέω μόνο εγώ — το λέει όλος ο κόσμος. Τα γαλλικά και ευρωπαϊκά μοντέλα, οι άλλοι τα ζηλεύουν και μιμούνται», δήλωσε ο πρόεδρος του CNC, Gaëtan Bruel.
Το CNC χρηματοδοτείται μέσω φόρων στα εισιτήρια κινηματογράφου, στις τηλεοπτικές υπηρεσίες που πληρώνονται από broadcasters και διανομείς, στις πωλήσεις DVD και Blu-ray, καθώς και σε πλατφόρμες streaming όπως η Netflix και το YouTube.
Αυτές οι εισφορές απέφεραν 810 εκατομμύρια ευρώ το 2024 —το πιο πρόσφατο έτος για το οποίο υπάρχουν πλήρη στοιχεία— βοηθώντας μεγάλες παραγωγές όπως ο Κόμης Μοντεχρίστος, να χρηματοδοτήσουν οπτικά εφέ, αλλά και μικρού προϋπολογισμού ταινίες όπως το Souleymane’s Story, που αφηγείται τη συγκινητική ιστορία ενός μετανάστη στο Παρίσι που παλεύει να αποκτήσει άσυλο.
«Καμία από τις ταινίες μου δεν θα υπήρχε χωρίς το CNC», δήλωσε η Valeria Bruni-Tedeschi.
Μιλώντας στο POLITICO κατά τη διάρκεια διαλείμματος από τα γυρίσματα της νέας της ταινίας, η Bruni-Tedeschi είπε ότι το CNC παίζει ουσιαστικό ρόλο στη χρηματοδότηση «ταινιών που ενσαρκώνουν την ποίηση και την πολυπλοκότητα της ύπαρξης».
Τέτοια έργα, ωστόσο, φαίνεται να ενδιαφέρουν ελάχιστα τον Rassemblement National, με μόνη εξαίρεση το να έχουν ευρεία εμπορική απήχηση. Ο προβεβλημένος βουλευτής του κόμματος Sébastien Chenu, που θα μπορούσε να διεκδικήσει το υπουργείο Πολιτισμού αν το κόμμα του κερδίσει το Μέγαρο των Ηλυσίων, είχε δηλώσει κάποτε, ότι είναι δουλειά της ελεύθερης αγοράς να κρίνει ποιες ταινίες είναι καλές και ποιες όχι.
Ο Chenu και άλλα κορυφαία στελέχη του Εθνικού Συναγερμού ισχυρίζονται ότι το CNC χρηματοδοτεί αριστερές ταινίες, προωθώντας τη διαφορετικότητα, τα δικαιώματα LGBTQ+ και αυτό που οι ίδιοι αποκαλούν «woke κουλτούρα».
«Η βασική ιδεολογική μάχη που δίνει η λαϊκιστική δεξιά είναι να ισχυρίζεται ότι ο πολιτισμός είναι ελιτίστικος, και δημιουργημένος από μια ελίτ των κέντρων των πόλεων που χρησιμοποιούν κρατικά κονδύλια για να επιδεικνύονται μεταξύ τους, ενώ κανείς άλλος δεν ενδιαφέρεται», δήλωσε ο Charles Gillibert, παραγωγός που διαχειρίζεται την εταιρία παραγωγής που ίδρυσε ο σκηνοθέτης του γαλλικού Νέου Κύματος Eric Rohmer.
Το παράδειγμα που αναφέρουν συχνά οι εκπρόσωποι του Εθνικού Συναγερμού είναι μια πρόσφατη φεμινιστική εκδοχή των Τριών Σωματοφυλάκων του Αλέξανδρου Δουμά. Η ταινία, που κόστισε περίπου 10 εκατομμύρια ευρώ, απέτυχε εμπορικά. Την ημέρα της πρεμιέρας, είχε κατά μέσο όρο μόλις δύο θεατές ανά προβολή, και δεν τα πήγε πολύ καλύτερα τις επόμενες εβδομάδες.
Ο Bruel αναγνώρισε ότι δεν πετυχαίνουν εμπορικά όλες οι ταινίες που στηρίζει το CNC, αλλά είπε ότι είναι άδικο να κρίνεται ολόκληρο το μοντέλο, από λίγα μόνο παραδείγματα.
«Όσοι επικρίνουν και υπονομεύουν αυτό το μοντέλο, διαστρεβλώνοντάς το και αδυνατώντας να δουν όλα όσα προσφέρει… το αποδυναμώνουν ακριβώς τη στιγμή που το χρειαζόμαστε περισσότερο», είπε ο Bruel.
Μια φορά κι έναν καιρό στο Χόλιγουντ
Η κινηματογραφική βιομηχανία φοβάται επίσης ότι οποιαδήποτε προσπάθεια αλλαγής, θα μπορούσε να υπονομεύσει την ελκυστικότητα της Γαλλίας για ξένες παραγωγές, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που εγκαταλείπουν το Χόλιγουντ, αναζητώντας φορολογικά κίνητρα ή άλλα πλεονεκτήματα, που μειώνουν το κόστος παραγωγής.
Ο πρόεδρος της Γαλλίας Emmanuel Macron υποσχέθηκε πέρυσι να εντείνει τις προσπάθειες προσέλκυσης ξένων παραγωγών, στο πλαίσιο του προγράμματός του «Choose France».
Τον Σεπτέμβριο θα φιλοξενήσει στη Γαλλική Ριβιέρα, την πρώτη διεθνή σύνοδο κορυφής για τον κινηματογράφο και το animation, συμπροεδρεύοντας με τη Νότια Κορέα.
«Βλέπουμε έναν αριθμό Αμερικανών κινηματογραφιστών να προσπαθούν να κάνουν τις ταινίες τους εξασφαλίζοντας χρηματοδότηση από την Ευρώπη ή ακόμη και παράγοντας τις ταινίες τους στην Ευρώπη. Η Γαλλία βρίσκεται στην καρδιά αυτού του συστήματος», δήλωσε ο Gillibert, ο οποίος ήταν συμπαραγωγός της τελευταίας ταινίας του ανεξάρτητου δημιουργού Jim Jarmusch, που κέρδισε τον Χρυσό Λέοντα στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας.
Αν η Γαλλία σταματήσει να προσφέρει οικονομικά κίνητρα για γυρίσματα στη χώρα, οι ξένες παραγωγές αναπόφευκτα θα στραφούν σε άλλες χώρες που συμμετέχουν στον ανταγωνισμό των επιδοτήσεων, προειδοποίησε ο Gillibert. Αυτή την ανησυχία συμμερίστηκαν όλοι οι άνθρωποι της κινηματογραφικής βιομηχανίας που μίλησαν για το ρεπορτάζ.
Ο κινηματογραφικός κλάδος συνολικά αντιμετωπίζει ήδη «τεκτονικές» αλλαγές — είτε πρόκειται για το streaming που μειώνει τα έσοδα των κινηματογραφικών αιθουσών, είτε για τη συγχώνευση μεγάλων κινηματογραφικών στούντιο, είτε για την προοπτική, να καταστήσει η τεχνητή νοημοσύνη τελικά την κινηματογραφική παραγωγή, εντελώς παρωχημένη.
Αν η Γαλλία εγκαταλείψει τώρα τον ρόλο της ως ηγέτιδας δύναμης του κινηματογράφου, ίσως να μην έχει ποτέ ξανά την ευκαιρία να τον ανακτήσει.
«Αυτή η κρίση είναι παγκόσμια· αντιστεκόμαστε καλύτερα από άλλους, αλλά κάθε χρόνο βρισκόμαστε στο χείλος του κινδύνου να γίνει η κατάσταση μη αναστρέψιμη», δήλωσε ο Bruel.
