Ενας «μεσσίας» για τη Βουλγαρία

«Πρόκειται για τη νίκη της ελπίδας επί της δυσπιστίας, νίκη της ελευθερίας επί του φόβου και εν τέλει, αν θέλετε, τη νίκη της ηθικής». Ο νεοεκλεγείς πρωθυπουργός της Βουλγαρίας Ρούμεν Ράντεφ έχει κάθε λόγο να πανηγυρίζει για τη νίκη του. Οχι απλά βγήκε πρώτος με 44% των ψήφων (και ποσοστό συμμετοχής στην κάλπη 51%, το υψηλότερο των τελευταίων ετών), αλλά και αυτοδύναμος σε μια χώρα που από το 2001 και μετά διοικούνταν από κυβερνήσεις συμμαχίας.

Ο 62χρονος Ράντεφ είναι μια ιδιάζουσα περίπτωση πολιτικού. Πρώην πιλότος μαχητικών αεροσκαφών και επικεφαλής του γενικού επιτελείου αεροπορίας της χώρας, από το 2017 και μέχρι πριν από τρεις μήνες ήταν πρόεδρος της Βουλγαρίας, ένας ρόλος κυρίως συμβολικός. Υστερα όμως από την πτώση και της προηγούμενης κυβέρνησης υπό τον συντηρητικό Ρόζεν Ζελιάζκοφ, ως αποτέλεσμα των μαζικών λαϊκών διαδηλώσεων για τον προϋπολογισμό που προέβλεπε γενναία αύξηση της φορολογίας, ο Ρούμεν Ράντεφ αποφάσισε να παραιτηθεί και ίδρυσε έναν αριστερόστροφο συνασπισμό με εθνικιστικά στοιχεία, την «Προοδευτική Βουλγαρία», με την οποία κέρδισε τις εκλογές.

Ακρίβεια και διαφθορά

Σε ένα μονίμως ταραγμένο πολιτικό σκηνικό, καθώς η Βουλγαρία έχει αλλάξει πέντε κυβερνήσεις τα τελευταία πέντε χρόνια, ο Ράντεφ συνάντησε λαϊκή απήχηση εστιάζοντας στα εσωτερικά προβλήματα: στην ενδημική διαφθορά, την οποία υποσχέθηκε να πατάξει, και το ακριβό κόστος ζωής. Η Βουλγαρία ήταν ήδη η φτωχότερη χώρα της Ευρωπαϊκής Ενωσης και η ακρίβεια έγινε ακόμα χειρότερη μετά την ένταξή της στην ευρωζώνη στις αρχές του χρόνου. Προοπτική στην οποία ο Ράντεφ ήταν αντίθετος. Είχε μάλιστα κάνει πρόταση για διεξαγωγή δημοψηφίσματος, η οποία τελικά δεν πέρασε.

Ως πρόεδρος και μετέπειτα υποψήφιος πρωθυπουργός είχε εκφράσει επιφυλάξεις για τη στρατιωτική στήριξη της Δύσης στην Ουκρανία. Είχε δηλώσει ότι συμμερίζεται την άποψη της Ουγγαρίας και της Σλοβακίας σχετικά με την αποστολή όπλων, λέγοντας ότι «δεν έβλεπε το όφελος» που θα είχε αυτό «για τη φτωχή χώρα μου».

Ολα αυτά του κόλλησαν την ετικέτα του φιλορώσου. Ο ίδιος δηλώνει ότι επιθυμεί καλές σχέσεις με τη Ρωσία και τονίζει την ανάγκη της ανάληψης διπλωματικών πρωτοβουλιών για την ειρήνευση στην Ουκρανία. Θεωρεί δεδομένη τη θέση της Βουλγαρίας στο ΝΑΤΟ και στην Ε.Ε., αλλά υπό προϋποθέσεις. «Η Βουλγαρία θα προσπαθήσει να συνεχίσει την ευρωπαϊκή της πορεία, αλλά πιστέψτε με, μια ισχυρή Βουλγαρία και μια ισχυρή Ευρώπη χρειάζονται κριτική σκέψη και ρεαλισμό», είπε στη νικητήρια ομιλία του. «Η Ευρώπη έχει πέσει θύμα της ίδιας της φιλοδοξίας της να είναι ηθικός ηγέτης σε έναν κόσμο που διέπεται από νέους κανόνες».

«Νέος Ορμπαν» ή όχι;

Αν και η ευρωπαϊκή ηγεσία έσπευσε να τον συγχαρεί, αρκετά ΜΜΕ τον χαρακτήρισαν «νέο Ορμπαν», μιλώντας για μια κατά κάποιο τρόπο ψυχρολουσία με το εκλογικό αποτέλεσμα στη Βουλγαρία λίγο μετά την ήττα του ακροδεξιού Ούγγρου πρωθυπουργού. Κάτι με το οποίο όμως διαφωνούν αρκετοί αναλυτές. «Είναι απίθανο να υιοθετήσει ο Ράντεφ μια ρητορική τύπου Ορμπαν στις επαφές του με τους Ευρωπαίους ομολόγους του», σχολιάζει στο Associated Press η Μαρία Σιμεόνοβα, επικεφαλής του βουλγαρικού παραρτήματος της δεξαμενής σκέψης European Council on Foreign Relations. «Η κριτική του», συνεχίζει, «θα στοχεύει κυρίως στο εγχώριο ακροατήριο».

«Φαίνεται απίθανο να προσπαθήσει ο Ράντεφ να μπλοκάρει την ευρωπαϊκή βοήθεια προς την Ουκρανία. Η προσέγγισή του θα είναι πιο ρεαλιστική, πιο κοντά στον Σλοβάκο πρωθυπουργό Ρόμπερτ Φίτσο παρά στον Βίκτορ Ορμπαν», σχολιάζει στο BBC ο Φίλιπ Γκούνεφ, αναλυτής σε θέματα ασφάλειας και πρώην υφυπουργός Εσωτερικών της Βουλγαρίας. «Δεν είναι όλοι οι υποστηρικτές του φιλορώσοι», προσθέτει, «πράγμα που σημαίνει πως θα αναζητήσει μια μέση οδό και να την εμφανίσει ως υπεράσπιση του εθνικού συμφέροντος».