Μια ανάσα πριν από τη σύνοδο κορυφής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου την Πέμπτη, οι Βρυξέλλες έπαιξαν αυτό που μοιάζει με το τελευταίο τους «χαρτί» για να πείσουν τον Βίκτορ Όρμπαν να άρει τον αποκλεισμό του δανείου των 90 δισ. ευρώ στην Ουκρανία: την αναβίωση του σεναρίου επιδιόρθωσης του αγωγού Ντρούζμπα. Θα είναι όμως αρκετό;
Η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, προέβησαν χθες σε μια δήλωση που θεωρήθηκε ιδιαίτερα σημαντική: Η Ουκρανία έχει πλέον αποδεχθεί ένα σχέδιο που υποστηρίζεται από την Ε.Ε. για την επισκευή του αγωγού. Αυτό θα μπορούσε να ανοίξει την πόρτα για την αποκατάσταση των ροών ρωσικού πετρελαίου προς την Ουγγαρία και τη Σλοβακία, αντιμετωπίζοντας ένα από τα κύρια παράπονα της Βουδαπέστης.
Ο πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, όντας αντιμέτωπος με μια κρίσιμη εκλογική αναμέτρηση τον επόμενο μήνα που θα μπορούσε να τερματίσει τα 16 χρόνια της εξουσίας του, έκανε το σπάνιο βήμα να υπαναχωρήσει από μια συμφωνία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου τον Δεκέμβριο και μπλόκαρε στοιχεία του δανείου για την Ουκρανία που απαιτούν ομοφωνία μεταξύ των μελών της Ε.Ε.
Η τελευταία κίνηση της Ε.Ε. δεν είναι κάτι εντελώς νέο, η βασική εξέλιξη εδώ είναι η αποδοχή του σχεδίου από την Ουκρανία. Αλλά υποδηλώνει ότι οι Βρυξέλλες θέλουν να καλύψουν την μπλόφα του Όρμπαν, με την κωλυσιεργία του πρωθυπουργού να θεωρείται ότι καθοδηγείται από τις εκλογικές του προτεραιότητες. Το πρόβλημα είναι ότι, ελπίζοντας πως ο Όρμπαν θα υποχωρήσει, οι Βρυξέλλες κινδυνεύουν να εκθέσουν τη δική τους αδυναμία, μετά από εβδομάδες ενδείξεων ότι υπήρχαν ισχυρότερες επιλογές στο τραπέζι.
Η φράση «Trump Always Chickens Out» ή TACO, έχει χρησιμοποιηθεί για το μοτίβο του Τραμπ να υποχωρεί από τις διαβόητα ανατρεπτικές απειλές του για δασμούς, συχνά ως απάντηση στην κατακόρυφη πτώση των αγορών (εξ ου και: TACO Tuesdays). Ο Όρμπαν έχει παρόμοιο ιστορικό, καθώς συχνά άρει τα βέτο την τελευταία στιγμή – με αφορμή το περίφημο «διάλειμμα για καφέ» κατά τη διάρκεια της απόφασης για την έναρξη των ενταξιακών συνομιλιών της Ουκρανίας.
Ο Όρμπαν πρόσφατα τήρησε σταθερή στάση, ασκώντας βέτο τόσο στο 20ό πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας όσο και στο δάνειο της Ουκρανίας. Ο Κόστα μίλησε ξανά μαζί του το πρωί της Τρίτης.
Ήταν μια μακρά συνομιλία, κατά την οποία δεν σημειώθηκε καμία πρόοδος. Το μήνυμα από τις Βρυξέλλες παραμένει σαφές: Οι δεσμεύσεις που ανέλαβε ο Όρμπαν τον Δεκέμβριο πρέπει τώρα να τηρηθούν… και γρήγορα.
Συμφωνία Άμυνας Ε.Ε.- Ισλανδίας
Στο μεταξύ, η κορυφαία διπλωμάτης της Ε.Ε., Κάγια Κάλας, θα υπογράψει σήμερα μια εταιρική σχέση ασφάλειας και άμυνας με την Ισλανδία, καθώς η χώρα εξετάζει εάν θα διεξαγάγει ψηφοφορία για την επανέναρξη της ένταξης στην Ε.Ε. ήδη από τον Αύγουστο.
Η συμφωνία άργησε πολύ. Η φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσε για πρώτη φορά συνομιλίες για την άμυνα τον περασμένο Ιούλιο, υποσχόμενη στενότερη συνεργασία για τις υβριδικές απειλές, την πολιτική προστασία και τις ασφαλείς επικοινωνίες. Η υπογραφή είχε αρχικά προγραμματιστεί για τον Νοέμβριο — μέχρι που τελικά δεν έγινε. Οι δασμοί της Ε.Ε. στα σιδηροκράματα τον ίδιο μήνα προκάλεσαν έντονη αντίδραση από την Ισλανδία (και τη Νορβηγία), οι οποίες μαζί προμηθεύουν σχεδόν το ήμισυ των εισαγωγών του μπλοκ. Οι συνομιλίες ουσιαστικά πάγωσαν.
Η γεωπολιτική έκανε τα υπόλοιπα. Οι δασμοί της Ουάσιγκτον στην Ισλανδία – σε συνδυασμό με τις ανανεωμένες απειλές του Ντόναλντ Τραμπ για προσάρτηση της Γροιλανδίας – έχουν επιταχύνει την επανασύνδεση του Ρέικιαβικ με την Ε.Ε., με την Ισλανδή υπουργό Εξωτερικών να υπονοεί ακόμη και ότι η Ισλανδία θα μπορούσε να ολοκληρώσει τις ενταξιακές συνομιλίες με την Ε.Ε. εντός «ενάμιση έτους».
Η εταιρική σχέση αφορά κάτι περισσότερο από την άμυνα και, όπως αναφέρει το POLITICO, οι διπλωμάτες ήδη παίζουν με τις αλυσιδωτές επιπτώσεις. Εάν η Ισλανδία προχωρήσει προς την ένταξη στην ΕΕ, η Νορβηγία θα μπορούσε να δεχθεί πιέσεις ως η τελευταία σκανδιναβική χώρα εκτός μπλοκ. Και εάν το Ρέικιαβικ τελικά υιοθετήσει το ευρώ, αυτό θα μπορούσε να ανοίξει ξανά τη συζήτηση στη Σουηδία.
Και η Ισλανδία μπορεί να μην είναι η μόνη χώρα που θα μπορούσε σύντομα να γίνει υποψήφια για ένταξη στην Ε.Ε. – «ίσως ο Καναδάς κάποια στιγμή» θα μπορούσε επίσης να ενταχθεί, πρότεινε χθες στο Βερολίνο, αστειευόμενος.
Γιατί όχι η Νορβηγία, λοιπόν; Αυτή η πρόταση προήλθε από τον Γερμανό ομόλογό του Γιόχαν Βάντεφουλ, ο οποίος στάθηκε μαζί με τον Μπαρό στη σκηνή στο συνέδριο «Ευρώπη 2026». Ο Βάντεφουλ ζήτησε μια «πιο δυναμική διαδικασία διεύρυνσης» και δήλωσε ότι υπάρχει «μια συγκεκριμένη και ρεαλιστική πιθανότητα» να γίνουν δεκτά ένα έως τρία νέα μέλη τα επόμενα δύο χρόνια.
Και η Ουκρανία; Θα μπορούσε σύντομα να γίνει μέλος εάν το Κίεβο πραγματοποιήσει τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις, εκτιμά ο Βάντεφουλ. «Τότε είμαι απολύτως βέβαιος ότι θα ενταχθούν πολύ σύντομα. Θα υπέθετα ότι αυτό θα συμβεί σε λίγα χρόνια».
Πανευρωπαϊκό εταιρικό καθεστώς
Οι Επίτροποι πρόκειται να εγκρίνουν μια πρόταση για ένα πανευρωπαϊκό εταιρικό καθεστώς που έχει σχεδιαστεί για να ενισχύσει τις νεοσύστατες επιχειρήσεις. Η δυνατότητα δημιουργίας μιας πλήρως ψηφιακής εταιρείας σε 48 ώρες με μέγιστο ποσό 100 ευρώ.
Πρόκειται για καθεστώς με πολλά ονόματα: Στις Βρυξέλλες, η ιδέα κυκλοφορεί με διαφορετικές ετικέτες: «Ευρωπαϊκό Ντέλαγουερ» – μια αναφορά στον εταιρικό παράδεισο των ΗΠΑ – ή το πιο τεχνικό «28ο καθεστώς», που σημαίνει ένα εταιρικό πλαίσιο σε ολόκληρη την Ε.Ε. που θα βρίσκεται δίπλα σε εθνικά συστήματα (το οποίο παραμένει η βασική έννοια). Επισήμως, τώρα ονομάζεται EU Inc., αν και κάποιοι το βρήκαν λίγο υπερβολικά αμερικανικό για να το βολέψουν και ήθελαν μια πρωτότυπη λατινική ονομασία: Societas Europaea Unificata.
Ο κόσμος της τεχνολογίας φαίνεται να αντιμετωπίζει θετικά όσα έχει δει μέχρι στιγμής. Ωστόσο, τα πρώτα σχόλια για το διαρρεύσαν προσχέδιο υποδεικνύουν κενά – κυρίως την απουσία ενός πανευρωπαϊκού μητρώου εταιρειών και ενός ειδικού δικαστηρίου της Ε.Ε. για την επίλυση διαφορών. Η υποδοχή είναι πιο ψυχρή στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και με οργανωμένα εργατικά συνδικάτα, με τη Γενική Γραμματέα της Ευρωπαϊκής Συνομοσπονδίας Συνδικάτων, Έστερ Λιντς, να γράφει στον ΜακΓκράθ για να προειδοποιήσει για τον κίνδυνο των «εταιρειών-γραμματοκιβωτίων».
Οι γραμμές μάχης ήδη σχηματίζονται στο ΕΚ. Το POLITICO αναφέρει ότι ο Ρενέ Ρεπάσι, ο Γερμανός Σοσιαλδημοκράτης που ηγείται του έργου του Κοινοβουλίου επί του φακέλου, κατηγορεί την Επιτροπή για «νομικές ακροβασίες» – κυρίως για την επιλογή ρύθμισης έναντι της οδηγίας που είχε ζητήσει το Κοινοβούλιο.
Η Επιτροπή έχει πλέον υποστήριξη από την λεγόμενη E6 (Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία, Ολλανδία και Πολωνία) που υποστηρίζουν σε μεγάλο βαθμό ένα κοινό εταιρικό πλαίσιο. Το Βερολίνο και το Παρίσι διερευνούν επίσης στενότερη ευθυγράμμιση σχετικά με τη φορολογία των δικαιωμάτων προαίρεσης μετοχών.
Η φον ντερ Λάιεν δεν θα παρουσιάσει τον οδικό χάρτη «Μία Ευρώπη, Μία Αγορά» στους δημοσιογράφους σήμερα και στους ηγέτες της Ε.Ε. την Πέμπτη, σύμφωνα με δύο αξιωματούχους της Επιτροπής. Το σχέδιο, που συνδέεται με την ατζέντα ανταγωνιστικότητας της Ε.Ε., αναμενόταν να ορίσει χρονοδιαγράμματα για βαθύτερη ολοκλήρωση στις τηλεπικοινωνίες, την ενέργεια και τις κεφαλαιαγορές – ημιτελείς υποθέσεις για την ενιαία αγορά.
Δεν πρόκειται απλώς για χρονοδιάγραμμα. Η καθυστέρηση του οδικού χάρτη δίνει στους ηγέτες περιθώριο να τον διαμορφώσουν πριν καν ολοκληρωθεί. Μειώνει επίσης τον κίνδυνο η Επιτροπή να υπερβεί τις προσδοκίες της πριν από τη σύνοδο κορυφής, με την εκτελεστική εξουσία της Ε.Ε. να αποδέχεται να προχωρήσει εκεί που έχει σαφή αρμοδιότητα (ΕΕ Inc.) ενώ παράλληλα βαδίζει προσεκτικά σε πιο πολιτικά ευαίσθητο έδαφος.
Τηγανιτές πατάτες
Σημειώνεται, τέλος, ότι μετά από έξι χρόνια, η Κολομβία ήρε τους δασμούς «anti-dumping» στις κατεψυγμένες τηγανιτές πατάτες από το Βέλγιο, την Ολλανδία και τη Γερμανία — ανοίγοντας ξανά μια αγορά αξίας περίπου 19,3 εκατομμυρίων ευρώ ετησίως.
Η χρονική στιγμή είναι καλή: Το Βέλγιο — ο κορυφαίος εξαγωγέας κατεψυγμένων τηγανιτών πατατών στον κόσμο — έχει πλεόνασμα μετά από μια τεράστια συγκομιδή πατάτας το 2025, η οποία επιδεινώθηκε από τους δασμούς των ΗΠΑ και τον αυξανόμενο ανταγωνισμό από την Ασία.
Υπενθυμίζουμε τους αγρότες που πετούσαν πατάτες στις Βρυξέλλες, μεταξύ άλλων και στην Γκραντ Πλας, πριν από τα Χριστούγεννα.
