Απελάσεις προσφύγων, πριν στεγνώσει το μελάνι

Λιγότερο από ένα 24ωρο μετά την συμφωνία που πέτυχε με την Ε.Ε. η Αγκυρα έπιασε δουλειά με υπερβάλλοντα ζήλο. Με επιχειρήσεις-σκούπα μάζεψε περίπου 1.300 πρόσφυγες από τις τουρκικές ακτές στα γνωστά σημεία αναχώρησης τους για την Ελλάδα και τους μετέφερε σε ασφυκτικά γεμάτο κέντρο καταγραφής, ετοιμάζοντας τους για απέλαση.

Από αυτούς 750 εντοπίστηκαν σε επιχείρηση πριν ξημερώσει, σε παραλία κοντά στην πόλη Αϊβατζίκ στην επαρχία Τσανάκαλε, απέναντι από την Λέσβο. Αλλοι 550 προσπάθησαν να κρυφτούν σε ελαιώνες. Ολοι υποχρεώθηκαν να επιβιβαστούν σε λεωφορεία που τους μετέφεραν σε ένα μικρό κέντρο καταγραφής υπό απέλαση αλλοδαπών, που χωράει μόνο 84 άτομα. Ολοι, σύμφωνα με το κρατικό πρακτορείο Αναντολού, πρόκειται κυρίως για Σύρους, Αφγανούς και Ιρακινούς, που σύμφωνα με τον ΟΗΕ είναι πρόσφυγες και όχι μετανάστες.

Σύμφωνα με την Διεθνή Αμνηστία, οι κρατήσεις αυτές είναι «ανησυχητικές, αλλά δεν εκπλήσσουν κανέναν». 

«Από τον Σεπτέμβριο έχουμε δει τις τουρκικές αρχές να προχωρούν σε προσαγωγές μεγάλου αριθμού προσφύγων, τους οποίους συχνά κρατούν σε απομόνωση και τους απελαύνουν δια της βίας στη Συρία ή το Ιράκ. Αυτό είναι παράνομο και ασυνείδητο», δήλωσε ο Αντριου Γκάρντερ, ερευνητής της οργάνωσης στην Τουρκία. «Και στο ξημέρωμα της υπογραφής της συμφωνίας με την Ε.Ε., είναι και μια κηλίδα στη συνείδηση της Ε.Ε.».

Στην ίδια επιχείρηση, παρότι οι δουλέμποροι και οι συνεργάτες τους «κρύβονται» σε κοινή θέα, οι αρχές εντόπισαν μόνο 3 υπόπτους διακινητές που προσήγαγαν για ανάκριση και ανακοίνωσαν ότι βρήκαν τρεις βάρκες, έξι μηχανές και ένα όπλο (!). 

Μια συμφωνία «μεταξύ πανικού και ρεαλισμού»

Αυτός είναι ο τίτλος άρθρου γνώμης στην γερμανική Die Zeit, που αντικατοπτρίζοντας ένα γενικότερο αρνητικό κλίμα στην Γερμανία για την συμφωνία με την Τουρκία, σχολιάζει εκτός των άλλων, με δηκτικό τρόπο την εμφάνιση του Τούρκου πρωθυπουργού Νταβούτογλου: «Εδώ και καιρό δεν είχαν δει στις Βρυξέλλες έναν τόσο ευχαριστημένο και σίγουρο για τον εαυτό του ηγέτη, όπως ο Αχμέτ Νταβούτογλου», γράφει ο αρθρογράφος, επισημαίνοντας την αλλαγή στάσης του Βερολίνου απέναντι στην Τουρκία εξ αιτίας της αδυναμίας αντιμετώπισης της προσφυγικής κρίσης: 

«Η ανάγκη κάνει κάποιον πιο εφευρετικό, και αυτό ισχύει και στην πολιτική. Και η ανάγκη της ΕΕ αναφορικά με την προσφυγική κρίση είναι πολύ μεγάλη… Παρόλα αυτά ο τρόπος με τον οποίο οι Ευρωπαίοι ηγέτες υποδέχθηκαν τον Νταβούτογλου έκανε πολλούς να τρίβουν τα μάτια τους… Πρόκειται για ρεαλισμό ή πανικό; Στις Βρυξέλλες είναι δύσκολο να ξεχωρίσει κανείς το ένα από το άλλο».

Στο άρθρο τίθεται και το ερώτημα, αν, μετά τη χθεσινή συμφωνία, θα μπορούν τα κράτη μέλη της ΕΕ να αποφασίζουν ελεύθερα, εφόσον η Τουρκία μπορεί πλέον να απειλεί ότι θα αφήσει τους πρόσφυγες να περάσουν σε ευρωπαϊκό έδαφος: «Αυτός είναι ο πρώτος κίνδυνος της νέας συνεργασίας: Η ΕΕ πρέπει να προσέξει στη σχέση της με την Τουρκία να μην βρεθεί να εκβιάζεται… για όσο διάστημα πολλά κράτη-μέλη δεν είναι διατεθειμένα να μοιραστούν τα βάρη και να δείξουν αλληλεγγύη, η Ένωση είναι ευάλωτη. Κανείς δεν το έχει καταλάβει καλύτερα από την τουρκική κυβέρνηση».

Πιο αυστηρή η Suddeutsche Zeitung γράφει: «Συμφωνία υποκρισίας με την Τουρκία». Και επισημαίνει ότι προφανώς για τα κράτη μέλη της ΕΕ η επίλυση της προσφυγικής κρίσης είναι πιο σημαντική από την ελευθερία του Τύπου και την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης στην Τουρκία.

Στο σχόλιό της η εφημερίδα αναφέρεται στην επιστολή προς τους ηγέτες της ΕΕ οι δύο φυλακισμένοι δημοσιογράφοι της τουρκικής εφημερίδας Τζουμχουριέτ. Σε αυτή «με σεβασμό» υπενθυμίζουν στους Ευρωπαίους τις κοινές αξίες και την αλληλεγγύη. Και σχολιάζει με σαφή δόση ειρωνείας η Suddeutsche Zeitung: «Αλληλεγγύη; Ναι, σίγουρα: Οι Ευρωπαίοι επιθυμούν να λύσει για λογαριασμό τους με αλληλέγγυο τρόπο η Τουρκία το πρόβλημα των προσφύγων».

Αμφίβολο το αποτέλεσμα της συμφωνίας, κρίνει το περιοδικό Spiegel, καθώς το τελικό κείμενο της συμφωνίας δεν ξεκαθαρίζει πολλά αποφασιστικής σημασίας ερωτήματα, ενώ ασαφείς είναι και οι δεσμεύσεις της ΕΕ προς την Τουρκία σχετικά με την παροχή οικονομικής βοήθειας για την αντιμετώπιση της προσφυγικής κρίσης.

Παιχνίδι πόκερ με μπλόφες

Ο ισλαμοσυντηρητικός πρωθυπουργός της Τουρκίας Αχμέτ Νταβούτογλου εξέφρασε χθες, Κυριακή, την ικανοποίησή του μετά τη σύνοδο κορυφής στις Βρυξέλλες, κάνοντας λόγο για “μια ιστορική ημέρα” για την Τουρκία, αλλά σύμφωνα με τον καθηγητή Τσενγκίζ Ακτάρ του πανεπιστημίου Μπαχτσέσεχιρ της Κωνσταντινούπολης, «αυτό που ζητούν οι Ευρωπαίοι από την Τουρκία είναι μη ρεαλιστικό και απραγματοποίητο»

«Θα νόμιζε κάποιος ότι ονειρευόμαστε. Κανένας δεν μπορεί να εμποδίσει να πάνε αυτοί οι μετανάστες προς την Ελλάδα ή τη Βουλγαρία, επειδή δεν έχουν κανένα μέλλον ούτε στη χώρα τους ούτε στην Τουρκία. Φοβάμαι πως το αποτέλεσμα θα είναι μηδέν…Τουρκία και  ΕΕ παίζουν ένα παιχνίδι πόκερ με μπλόφες».

Δεν υπάρχει «ούτε μια λέξη» στην τελική δήλωση της συνάντησης κορυφής αναφορικά «με το κράτος δικαίου, τα μέσα ενημέρωσης και το κουρδικό ζήτημα», υπογραμμίζει ο Μαρκ Πιερίνι, πρώην πρεσβευτής στην Άγκυρα και ερευνητής στο Carnegie Europe. Πρόκειται, λέει, για «την ρεαλπολιτίκ της ΕΕ στη χειρότερη έκφρασή της».

«Με όλα τα σημερινά προβλήματα της Τουρκίας, η οποία βάζει δημοσιογράφους στη φυλακή και όπου ένας κούρδος δικηγόρος σκοτώνεται στη μέση του δρόμου, αναρωτιέμαι αν αυτή η συνάντηση κορυφής θα διεξαγόταν ποτέ αν δεν υπήρχε η κρίση των μεταναστών», σχολιάζει ο πολιτειολόγος Σερκάν Ντεμιρτάς. «…Οι Ευρωπαίοι κολάκεψαν τους Τούρκους για να λάβουν μια δημόσια υπόσχεση από την Άγκυρα ώστε να πείσουν την κοινή γνώμη τους που έχει τρομοκρατηθεί από τη μαζική άφιξη προσφύγων… Όμως η ΕΕ είναι ένας θεσμός αξιών και προδιαγραφών τις οποίες η τουρκική εξουσία δεν είναι έτοιμη να αποδεχθεί στο σύνολό τους».