Mεταδίδει το BBC «100% fake news»; Είναι όλοι οι δημοσιογράφοι του «διεφθαρμένοι»; Αξίζει να πληρώσουν οι Βρετανοί φορολογούμενοι ένα δισεκατομμύριο δολάρια στον Ντόναλντ Τραμπ ως αποζημίωση για ένα ατυχές, ατυχέστατο μοντάζ ομιλίας του που τον παρουσιάζει να διατάζει τις ορδές των ψεκασμένων οπαδών του να μπουκάρουν στο Καπιτώλιο τον Ιανουάριο του 2021;
ΟΚ, δεν τους «διέταξε». Ηταν πάντως η αιματηρή επιδρομή την οποία ο ίδιος δικαιολόγησε απολύτως. Και τότε και εκ των υστέρων, τον Ιανουάριο του 2025, όταν απένειμε προκλητικά χάρη στους καταδικασθέντες πρωταίτιους.
Το BBC δεν είναι λευκή περιστερά. Είναι όμως –και δικαίως- η δημοφιλέστερη δημόσια ραδιοτηλεόραση στο Ηνωμένο Βασίλειο και στον πλανήτη. Σε πείσμα του ακροδεξιού Αμερικανού προέδρου, βασιλιά της παραπληροφόρησης, είναι πολύ αξιόπιστο για να πεθάνει.
Από την ίδρυσή του το 1922 το ίδρυμα βασίζεται σε ένα άτυπο «κοινωνικό συμβόλαιο» με τους Βρετανούς. Θα παρέχει υπηρεσίες υψηλής ποιότητας στο τριπλό μέτωπο «ενημέρωση – παιδεία – ψυχαγωγία» («…services which inform, educate and entertain») με έσοδα από το ραδιοτηλεοπτικό τέλος, τις διαφημίσεις και την πώληση των προγραμμάτων σε άλλα κανάλια. Σε αντάλλαγμα θα είναι ανεξάρτητο από την εκάστοτε κυβέρνηση και –πρωτίστως- θα διαμορφώνει ενημερωμένους και καλλιεργημένους πολίτες.
Ο «Χάρτης» λειτουργίας του BBC είναι πιο σταθερός από πολλά συντάγματα κρατών. Αναθεωρείται και βελτιώνεται διαρκώς, η επόμενη αναθεώρηση θα γίνει το 2028. Θωρακίζει μηχανισμούς όπως η υπηρεσία ελέγχου πληροφοριών (BBC Reality Check), σωτήρια όχι μόνο στα καθημερινά ρεπορτάζ, αλλά κυρίως στα ακανθώδη θέματα όπου στήνει χορό η παραπληροφόρηση, όπως η πανδημία του Covid-19 και ο πόλεμος στην Ουκρανία.
Οκτώ βρετανικά πανεπιστήμια, δεξαμενές σκέψης και ενημερωτικοί οργανισμοί του εξωτερικού συμμετέχουν σε δομές έγκαιρης προειδοποίησης για ανακριβείς πληροφορίες ή κατασκευασμένες ειδήσεις, ιδίως στα κοινωνικά δίκτυα. Και το 68% των Βρετανών (στοιχεία του 2022) δηλώνει ότι έχει εμπιστοσύνη στον τρόπο που το BBC παρουσιάζει τις ειδήσεις.
Φυσικά δεν είναι όλα καλά καμωμένα. Οι πρόσφατες παραιτήσεις του γενικού διευθυντή Τιμ Ντέιβι και της επικεφαλής των ειδήσεων Ντέμπορα Τέρνες έγιναν έπειτα από σοβαρή καταγγελία η οποία προήλθε από τα δεξιά, από τη συντηρητική εφημερίδα Daily Telegraph.
Συνδέθηκε και με άλλα μεμονωμένα παραστρατήματα σε εκπομπές, όπως η ομοφοβία, ο ρατσισμός, οι διακρίσεις κατά των γυναικών και ο αντισημιτισμός. Ομως από το σημείο αυτό έως την πλήρη «κατεδάφιση» που ονειρεύεται ο Τραμπ η απόσταση είναι τεράστια.
Δύο ασπίδες αξιοπιστίας υψώνει το BBC. Τα υπεραιωνόβια θεσμικά του θεμέλια και τον μόχθο των 21.918 υπαλλήλων του.
Μπορεί στον χαρισματικό πρώτο του γενικό διευθυντή, τον βαρόνο Τζον Ρέιθ να μην άρεσε η τζαζ και να την απαγόρευσε προσωρινά ως «παρακμιακή», αλλά στα μικρόφωνα του ιδρύματος έκανε εκπομπές ο δημοκράτης αριστερός Τζορτζ Οργουελ (1941-43) και στις οθόνες του «σάρωνε» επί τέσσερα χρόνια ο σατιρικός οδοστρωτήρας των αναρχικών Monty Python (1969-74).
Σήμερα λειτουργούν πέντε ορχήστρες και μία χορωδία του ιδρύματος. Χιλιάδες εκπομπές κάθε είδους σε δεκάδες συχνότητες και site του BBC μιλάνε αγγλικά και άλλες 28 γλώσσες. Και κάθε μέρα 450 εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο βρίσκουν στα προγράμματά του ασφαλές ειδησεογραφικό και πολιτιστικό καταφύγιο.
«Οταν οι Ελληνες γίνουν Αγγλοι…»
Είναι γνωστή η ευκολία με την οποία ο Κωνσταντίνος Καραμανλής ανέθετε εν λευκώ σε πρόσωπα της εμπιστοσύνης του ολόκληρους τομείς, ιδίως σε θέματα πολιτιστικής διαχείρισης. Κάπως έτσι άνθρωποι σπουδαίοι, αλλά… ακάτεχοι από διοίκηση, βρέθηκαν στη Μεταπολίτευση στο τιμόνι του τότε ΕΙΡΤ, όπως ο ηθοποιός Δημήτρης Χορν (το βίωσε ως βασανιστήριο) ή ο ποιητής Οδυσσέας Ελύτης.
Ο «εθνάρχης» κάποια στιγμή έφερε τον μέγα και πολύ σερ Χιου Γκριν, πρώην γενικό διευθυντή του BBC από το 1960 έως το 1969, για να «τ’ αλλάξει όλα» στην ΕΡΤ. Ο Γκριν ήρθε, είδε, πρότεινε και απήλθε. Ούτε μία από τις προτάσεις του δεν υλοποιήθηκε. Ολες προσέκρουσαν στο πελατειακό-κομματικό κατεστημένο της Νέας Δημοκρατίας που μοίραζε την τράπουλα στο πόκερ των διορισμών στο ραδιομέγαρο της Αγίας Παρασκευής και των χρυσοφόρων αναθέσεων τηλεοπτικών εκπομπών.
Αλλαξαν κατεύθυνση οι άνεμοι της Ιστορίας και τον Οκτώβριο του 1981 ήρθε η «αλλαγή». Πρώτος γενικός διευθυντής της ΕΡΤ επί ΠΑΣΟΚ διορίστηκε ο κατά τεκμήριο ικανός και έντιμος δημοσιογράφος Γιώργος Ρωμαίος. Αμέσως υποσχέθηκε «πολύπλευρη, ανεξάρτητη και αξιόπιστη ενημέρωση, σωστή ψυχαγωγία και ομαδική δουλειά».
Τέσσερα χρόνια μετά παραιτήθηκε. Το ΠΑΣΟΚ έστησε το δικό του παραμάγαζο στην ΕΡΤ. Εν τω μεταξύ οι τηλεοπτικοί συντάκτες θυμόντουσαν πού και πού την Εκθεση Γκριν. Κάποτε ρώτησαν τον Ρωμαίο αν επιτέλους θα τη λάβει υπόψη του «ώστε να γίνει η ΕΡΤ BBC».
«Η ΕΡΤ θα γίνει BBC όταν οι Ελληνες γίνουν Αγγλοι…» τους απάντησε.
