ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ
Κρίσιμα θέματα για την αμυντική θωράκιση της Ευρώπης, την οικονομική στήριξη της Ουκρανίας για τα επόμενα δύο χρόνια, τον ρόλο της Ε.Ε. στη Μέση Ανατολή και την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας θα συζητήσουν οι ηγέτες των 27 κρατών-μελών που συναντιούνται σήμερα στις Βρυξέλλες. Ωστόσο, πέρα από το «πράσινο φως» που αναμένεται να δώσουν στο οργανόγραμμα της Κομισιόν για την άμυνα, καμία άλλη απόφαση δεν αναμένεται να ληφθεί, παρά τα ασφυκτικά διλήμματα που αντιμετωπίζει η Ευρωπαϊκή Ενωση στο σύνολό της.
Για μια ακόμα φορά, οι επικεφαλής των κρατών αναμένεται να καταγράψουν τα ευχολόγιά τους σε ένα μακροσκελέστατο κείμενο συμπερασμάτων, το οποίο θα αποτυπώνει τις προθέσεις τους, αλλά όχι απαραίτητα και τις πράξεις στις οποίες θα πρέπει να προβούν. Στα επικριτικά σχόλια του ευρωπαϊκού Τύπου, η απάντηση των πηγών της Ε.Ε. είναι ότι «είναι πιο χρήσιμο οι ηγέτες να μιλούν μεταξύ τους και να δίνουν κατευθύνσεις».
Στη σύνοδο κορυφής που ξεκινά στις 11 ώρα Ελλάδας και αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί μέχρι αργά το βράδυ της Πέμπτης, το βασικό διακύβευμα θα είναι η οικονομική και αμυντική στήριξη της Ουκρανίας – και ειδικά υπό το φως των εξελίξεων που μπορεί να συμβούν ερήμην της εμπόλεμης χώρας. Παρουσία του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι, οι Ευρωπαίοι θα επαναλάβουν την απόφασή τους «καμία συμφωνία για την Ουκρανία χωρίς την Ουκρανία», σκιαγραφώντας όμως και τον ρόλο της Ε.Ε. στην επόμενη μέρα.
Το βασικό «αγκάθι» μεταξύ των χωρών είναι το δάνειο επανορθώσεων, ύψους περίπου 140 δισ. ευρώ, το οποίο η Ε.Ε. θέλει να χορηγήσει στην Ουκρανία από τα παγωμένα περιουσιακά στοιχεία της Ρωσίας σε ευρωπαϊκό έδαφος.
Σύμφωνα με την πρόταση της Κομισιόν, τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία δεν θα κατασχεθούν, αλλά τα κέρδη σε μετρητά που παρακρατούνται από ευρωπαϊκά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα (κυρίως η εταιρεία εκκαθάρισης και διακανονισμού χρηματοπιστωτικών τίτλων Euroclear με έδρα το Βέλγιο) θα διατεθούν στις δημοσιονομικές και αμυντικές ανάγκες της Ουκρανίας για τα επόμενα δύο χρόνια. Σε αυτό το σενάριο, τα κράτη-μέλη θα παράσχουν εγγυήσεις.
Πολλά κράτη-μέλη εκτιμούν ότι η πρόταση της Κομισιόν είναι νομικά ριψοκίνδυνη. Ειδικά το Βέλγιο εκτιμά ότι δεν έχει λάβει απαντήσεις σε περίπτωση που οι εγγυήσεις καταπέσουν και η Ρωσία αρνηθεί να δώσει επανορθώσεις στην Ουκρανία – ένα πιθανό σενάριο.
Και άλλα κράτη όμως λένε ότι δεν έχουν λάβει διευκρινίσεις για το τι θα σήμαινε αυτό το κακό σενάριο για κάθε κράτος-μέλος. Η Ελλάδα, για παράδειγμα, θα πρέπει να δώσει για να καλυφθεί το ποσό προς την Ουκρανία 2,44 δισ. ευρώ. «Προσμετράται αυτό στο χρέος;», είναι μια εύλογη απορία πολλών χωρών. Γι ‘αυτό κάποιες χώρες λένε να χρησιμοποιηθεί ο προϋπολογισμός της Ε.Ε. ως εγγύηση, εάν τελικά πρέπει να επιστραφούν στη Μόσχα 140 δισ. ευρώ.
Ενώ η παράγραφος αυτή στο κείμενο των συμπερασμάτων παραμένει ανοιχτή, υπάρχουν περαιτέρω αντιρρήσεις, όπως για παράδειγμα, αν η κίνηση αυτή με την αξιοποίηση των ρωσικών κεφαλαίων θα πλήξει την επιχειρηματικότητα της Ε.Ε., ανοίγοντας την πόρτα σε ανταγωνιστές της…
Ζητήματα εγείρονται και στο πώς θα ξοδευτούν αυτά τα χρήματα. Χώρες όπως η Γαλλία (και η Ελλάδα) επιθυμούν τα χρήματα να πάνε και στην ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία – και όχι σε αμερικανικές εταιρείες όπλων. Ωστόσο, η διαθεσιμότητα των υλικών από τις ευρωπαϊκές εταιρείες θα καθυστερήσει, κάτι που κάνει πολλούς να λένε ότι αν περιμένουμε η Ουκρανία θα χάσει τον πόλεμο.
Το θέμα της στήριξης της Ουκρανίας πάντως είναι «καυτό» γιατί, αν δεν εγκριθεί τελικά αυτή η νομική λύση, τα κράτη-μέλη μπορεί να κληθούν να καλύψουν αυτά το ποσό στήριξης του Κιέβου. «Μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα», σχολίασε ένας διπλωμάτης στην «Εφ.Συν.».
Το δεύτερο διακύβευμα αφορά τους κλιματικούς στόχους της Ε.Ε. για το 2040. Η Κομισιόν έχει προτείνει τη μείωση κατά 90% των εκπομπών ρύπων ώς το 2040, αλλά οι υπουργοί Περιβάλλοντος δεν κατάφεραν να φτάσουν σε συμφωνία στο πρόσφατο συμβούλιο. Οι ηγέτες θα κληθούν να δώσουν την πολιτική κατεύθυνση και για τους στόχους του 2035.
Στις Βρυξέλλες έχουν δημιουργηθεί δύο σχολές: οι χώρες όπως η Δανία που θεωρούν ότι η προστασία του περιβάλλοντος μπορεί να οδηγήσει τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και την οικονομία γενικότερα σε ένα πολύ πιο αποδοτικό μέλλον και οι χώρες που εκτιμούν ότι οι κλιματικοί στόχοι προκαλούν κόστος και προβλήματα ανταγωνιστικότητας.
Η Ελλάδα ανήκει στη δεύτερη σχολή. Οπως φάνηκε ξεκάθαρα και από το θέμα των μηδενικών καθαρών ναυτιλιακών εκπομπών, η προστασία του κλίματος δεν είναι η βασική προτεραιότητα της Αθήνας.
Μια σειρά από άλλα θέματα, όπως ο ρόλος της Ε.Ε. στη Μέση Ανατολή, αλλά και η στέγαση και η ανταγωνιστικότητα, θα συζητηθούν μεν από τους ηγέτες, χωρίς συγκεκριμένες αποφάσεις.
Στο κείμενο υπάρχει αναφορά σε «επιθετικούς Ισραηλινούς εποίκους που στρέφονται κατά των χριστιανικών κοινοτήτων», υπογραμμίζεται η προσέγγιση των 360 μοιρών για την άμυνα στα σύνορα της Ευρώπης και δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητα στην πράσινη ανάπτυξη με έμφαση στην ενιαία αγορά και την ενεργειακή ένωση. Αυτά τα σημεία καλύπτουν και την Ελλάδα.
