Η Ευρώπη «ρουφάει» εδώ και καιρό ένα τριπλό και τοξικό κοκτέιλ: το πόλεμο στην Ουκρανία, τον εμπορικό πόλεμο του Τραμπ αλλά και την ανησυχητική άνοδο των ακροδεξιάς.
Πέρα από όλα αυτά, έχουν και το ζήτημα της πολιτικής κρίσης στη Γαλλία, η κυβέρνηση της οποίας κατέρρευσε σα τραπουλόχαρτα που στηριζόταν πάνω σε έναν χείμαρρο, τρομάζοντας τις αγορές με φόντο το ενδεχόμενο μιας νέας εκλογής που θα μπορούσε να φέρει την ακροδεξιά πιο κοντά στην εξουσία από ποτέ.
Στις Βρυξέλλες και σε άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, αξιωματούχοι και διπλωμάτες εξέφρασαν ιδιωτικά τους φόβους τους ότι η επιρροή του Προέδρου Εμανουέλ Μακρόν σε διεθνή ζητήματα όπως το ουκρανικό και η γενοκτονία στη Γάζα θα αποδυναμωθεί θανάσιμα. Ορισμένοι ανησυχούν ότι σύντομα ενδέχεται να κινδυνεύσει ολόκληρη η οικονομία της ευρωζώνης.
«Η Γαλλία είναι πολύ μεγάλη για να αποτύχει, οπότε αυτή η ατελείωτη πολιτική αστάθεια θέτει σε κίνδυνο ολόκληρη την ευρωζώνη», σχολίασε διπλωμάτης από χώρα της ΕΕ στο Politico.
Η Γαλλία είναι η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, βασικός παίκτης στην G7, η μόνη πυρηνική δύναμη της ΕΕ και μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Ταυτόχρονα, ο Μακρόν προσπαθεί να αποκρούσει την απειλή της ακροδεξιάς Εθνικής Συσπείρωσης, η οποία σταθερά προηγείται στις δημοσκοπήσεις, ενώ αντιμετωπίζει το μεγάλο δημοσιονομικό έλλειμμα της Γαλλίας.
Όμως οι κυβερνήσεις του δεν κατάφεραν να περάσουν μέτρα για τον περιορισμό των δημόσιων δαπανών μέσω του κοινοβουλίου. Ένα παρατεταμένο πολιτικό αδιέξοδο αυξάνει ολοένα την πιθανότητα νέων βουλευτικών εκλογών πριν το τέλος του έτους, φέρνοντας επιπλέον μήνες αβεβαιότητας.
Ορισμένοι παρατηρητές βλέπουν το ενδεχόμενο πρόωρης παραίτησης του Μακρόν από την προεδρία, η οποία λήγει το 2027. Ωστόσο, ο ίδιος δεν φαίνεται διατεθειμένος να μαζέψει την άγκυρά του από την προεδρική καρέκλα.
Καθεμία από αυτές τις εξελίξεις θα άνοιγε την πόρτα για να σημειώσει μεγάλες επιτυχίες το ακροδεξιό κόμμα της Μαρίν Λεπέν, πιθανώς ανατρέποντας την ευρωπαϊκή πολιτική σκηνή και εξαπολύοντας ένα κύμα αστάθειας.
Ο κίνδυνος αυτός αποτελεί η μεγαλύτερη ανησυχία των ευρωπαίων αξιωματούχων, σχολιάζει το Politico.
Επενδυτική τρικυμία
Τη Δευτέρα, οι επενδυτές στις γαλλικές αγορές, και όχι μόνο, είδαν με ανησυχία την αναπάντεχη διάλυση της κυβέρνησης Λεκορνί, που διήρκησε μόλις 14 ώρες. Οι γαλλικές μετοχές και τα κρατικά ομόλογα υποχώρησαν, και το ευρώ εξασθένησε έναντι του δολαρίου. Ο γαλλικός χρηματιστηριακός δείκτης CAC 40 έπεσε κατά 1,4%.
«Ήδη υπάρχουν πολλές ανησυχίες γύρω από την οικονομία της ευρωζώνης», ανέφερε κυβερνητικός αξιωματούχος από χώρα της ευρωζώνης. «Πραγματικά δεν το χρειαζόμασταν αυτό».
Εσωτερικά, Γάλλοι αξιωματούχοι προσπάθησαν να υποβαθμίσουν τους κινδύνους. Ένας είπε ότι, παρά την «πολυπλοκότητα», υπάρχει ακόμη «πιλότος στο πιλοτήριο» του υπουργείου Οικονομίας και ότι οι αγορές δεν πρέπει να υπεραντιδράσουν.
«Οι προσπάθειες του Προέδρου Μακρόν τα τελευταία οκτώ χρόνια ήταν να παρουσιάσει τη Γαλλία ως τον πιο ελκυστικό τόπο στην Ευρώπη για επενδύσεις», είπε ο Grégoire Roos, διευθυντής προγράμματος για την Ευρώπη και τη Ρωσία στο think tank Chatham House στο Λονδίνο.
«Δεν βλέπω κανέναν σημαντικό διεθνή επενδυτή να επιλέγει τη Γαλλία αυτή τη στιγμή, δεδομένης της απόλυτης έλλειψης πολιτικής και δημοσιονομικής σαφήνειας», πρόσθεσε.
Πολιτικά μνημόσυνα
Στις Βρυξέλλες, ορισμένοι διπλωμάτες της ΕΕ ήδη κάνουν λόγο για «πολιτικό μνημόσυνο» του Μακρόν. Έχοντας αναδειχθεί στην εξουσία το 2017 με πολλές φιλοδοξίες πλέον φαίνεται σαν μια «κουτσή πάπια», ενώ η επιρροή του στις Βρυξέλλες φθίνει ραγδαία.
Ένας άλλος διπλωμάτης της ΕΕ μίλησε για την «κληρονομιά» του Μακρόν ως ενός ισχυρού στοχαστή που δημιούργησε πολλές ιδέες για αλλαγή στην Ευρώπη και έπεισε άλλους ηγέτες να τις υιοθετήσουν. Η έννοια της «στρατηγικής αυτονομίας» — το να γίνει η ΕΕ πιο αυτάρκης οικονομικά και αμυντικά — γεννήθηκε πριν χρόνια στο Παρίσι, σημείωσε ο διπλωμάτης.
Με τον Πρόεδρο Τραμπ τώρα να απομακρύνει τις ΗΠΑ από την Ευρώπη, είναι μια ιδέα που έχει ωριμάσει στις Βρυξέλλες.
«Δεν υπάρχουν πολλοί ηγέτες που είναι πρόθυμοι και ικανοί να σκέφτονται πέντε ή έστω δύο χρόνια μπροστά», είπε ο διπλωμάτης. «Ο Μακρόν το έκανε εξαιρετικά καλά».
Ο Μακρόν, φυσικά, δεν έχει δώσει καμία ένδειξη ότι θα παραιτηθεί. Αν μείνει, όμως, η αναταραχή στο Παρίσι σημαίνει ότι η γαλλική επιρροή στις συζητήσεις και τις πολιτικές της ΕΕ πιθανώς να μειωθεί.
Οι συζητήσεις μεταξύ υπουργών Οικονομικών για τον προϋπολογισμό της ΕΕ θα ήταν ευκολότερο να διαμορφωθούν από τη Γαλλία, αν μπορούσε να στέλνει σταθερά τον ίδιο υπουργό στις συναντήσεις στις Βρυξέλλες, είπε ο διπλωμάτης. Αλλά οι συνεχείς αλλαγές προσώπων στο Παρίσι καθιστούν πιο ισχνή την γαλλική επιρροή.
Από την άλλη, μια πρόωρη εκλογή θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ. Οι εθνικές κυβερνήσεις που συζητούν τον προϋπολογισμό είχαν θέσει έναν ανεπίσημο στόχο να επιτευχθεί συμφωνία πριν τις γαλλικές εκλογές του 2027, δεδομένου του κινδύνου η Λεπέν να εκτροχιάσει τη διαδικασία, σχολίασε αξιωματούχος της ευρωζώνης.
Χωρίς καύσιμα ο γαλλογερμανικός κινητήρας
Ο Μακρόν είχε κεντρικό ρόλο στις ευρωπαϊκές προσπάθειες να στηριχθεί η Ουκρανία, πιέζοντας άλλους ηγέτες να εξοπλίσουν περισσότερο την ήπειρο.
Η κοινή του πρωτοβουλία με τον Βρετανό Πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ για να συγκροτήσουν των συνασπισμό των πρόθυμων παραμένει η μόνη πρωτοβουλία για να υποστηριχθεί οποιαδήποτε μελλοντική ειρηνευτική συμφωνία στην Ουκρανία.
«Δεν είναι καλό για την ΕΕ να έχει ένα από τα μεγαλύτερα κράτη μέλη σε αναταραχή, ειδικά με τη σημερινή κατάσταση ανασφάλειας», είπε ο ίδιος αξιωματούχος.
Ένας δυνατός «γαλλογερμανικός κινητήρας» — με ισχυρούς ηγέτες που συνεργάζονται στο Παρίσι και το Βερολίνο — παραδοσιακά θεωρείται απαραίτητος για την ισχυρή και αποτελεσματική λειτουργία της ΕΕ. Τα προβλήματα του Μακρόν καθιστούν κάτι τέτοιο πολύ πιο δύσκολο, ακόμη και με νέο ηγέτη στη Γερμανία, τον Φρίντριχ Μερτς, ο οποίος θεωρείται πιο δυναμικός από τον προκάτοχό του.
Ένας Γάλλος αξιωματούχος από το επιτελείο ενός απερχόμενου υπουργού αναγνώρισε το πρόβλημα: «Αυτό αφήνει τη Γαλλία απούσα σε μια στιγμή που η Ρωσία κάνει επιδρομές σε ευρωπαϊκά εδάφη, η Κίνα έχει απίστευτη υπερπαραγωγική ικανότητα και οι Ηνωμένες Πολιτείες του Τραμπ συνεχίζουν να κάνουν ανόητα πράγματα. Πιστεύω ότι η ηγεσία της Γαλλίας θα απουσιάζει. Είναι αδύνατο να δώσει η Γαλλία αυτό που μπορεί να προσφέρει υπό αυτές τις συνθήκες».
Τι έρχεται μετά;
Αν ο Μακρόν προκηρύξει νέες εκλογές, η ακροδεξιά της Λεπέν ενδέχεται να κερδίσει έδαφος — παρότι τα ποσοστά της στις δημοσκοπήσεις παραμένουν σταθερά γύρω στο 30% με 32% από τις βουλευτικές εκλογές του 2024.
Η ακροδεξιά της Ευρώπης έχει ενισχυθεί από τις δυσκολίες του Μακρόν, ακόμη και πριν από την κατάρρευση της κυβέρνησης τη Δευτέρα. Η Λεπέν, η πνευματική αρχηγός της Εθνικής Συσπείρωσης, πανηγύρισε τη νίκη του δεξιού λαϊκιστή Αντρέι Μπάμπις στις εκλογές του περασμένου Σαββατοκύριακου στην Τσεχία — και χρησιμοποίησε την κρίση της Δευτέρας για να επαναλάβει τις εκκλήσεις της για νέες εκλογές.
Ο Χέερτ Βίλντερς, ο Ολλανδός ακροδεξιός βετεράνος που κέρδισε τις περισσότερες έδρες στις τελευταίες εκλογές, είχε μια προειδοποίηση για «όλους τους παλιούς ηγέτες», συμπεριλαμβανομένου του Μακρόν, νωρίτερα φέτος: «Ο χρόνος σας τελείωσε».
