Η Ρωσία κατηγορείται από την Ουκρανία και την Greenpeace, ότι σαμποτάρει «σκόπιμα» την τελευταία γραμμή μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας προς τον πυρηνικό σταθμό της Ζαπορίζια, αφού εικόνες από δορυφόρο δεν έδειξαν κανένα σημάδι βομβαρδισμού από την Ουκρανία στην επίμαχη περιοχή, κάτι που η Μόσχα διαψεύδει αποδίδοντας τη διακοπή στους βομβαρδισμούς της Ουκρανίας.
Τη Τρίτη, το Κίεβο ισχυρίστηκε ξανά ότι η Ρωσία έχει αποσυνδέσει τον πυρηνικό σταθμό της Ζαπορίζια από το ουκρανικό δίκτυο ηλεκτροδότησης εδώ και λίγες ημέρες και πως επιδιώκει με αυτόν τον τρόπο να τον «κλέψει» συνδέοντάς τον με ένα δίκτυο υπό ρωσικό έλεγχο, παρά τους κινδύνους για την ασφάλειά του.
Από τη πλευρά του, το ρωσικό πρακτορείο ειδήσεων TASS, επικαλούμενο τη διορισμένη από τη Μόσχα διοίκηση του εργοστασίου, μετέδωσε τη Πέμπτη ότι δύο εφεδρικές γεννήτριες θα τεθούν σε λειτουργία εντός ωρών στον σταθμό της Ζαπορίζια, αφού ολοκληρωθούν οι επισκευές που γίνονται σε αυτές. Σύμφωνα με το πρακτορείο, αξιωματούχος της διοίκησης που έχει διορίσει η Ρωσία δήλωσε πως η έλλειψη εξωτερικής ηλεκτροδότησης αποτελεί απειλή για την πυρηνική ασφάλεια, αλλά πρόσθεσε ότι η κατάσταση παραμένει πλήρως υπό τον έλεγχο της διεύθυνσης του σταθμού και ότι όλες οι λειτουργίες ασφαλείας είναι σε ισχύ.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Guardian, η εξωτερική παροχή ηλεκτρικής ενέργειας, που χρησιμοποιείται συνήθως για την ψύξη, έχει πλέον διακοπεί για οκτώ ημέρες, αναγκάζοντας τους Ρώσους χειριστές του σταθμού στην κατεχόμενη Ουκρανία να βασίζονται σε εφεδρικές γεννήτριες ντίζελ για να αποφύγουν την τήξη των έξι πυρήνων των αντιδραστήρων.
Τη φωτογραφία την έβγαλε το Greenpeace και εξετάστηκε από εμπειρογνώμονες της McKenzie Intelligence, σε μια προσπάθειά της να εκτιμηθεί η ζημιά στο εργοστάσιο της Ζαπορίζια, το οποίο βρίσκεται στην πρώτη γραμμή του πολέμου. Σε μια σύντομη έκθεσή της, η εταιρεία κατέληξε στο συμπέρασμα ότι «δεν υπάρχουν ενδείξεις για κανένα κρατήρα, πρόσφατο ή παλαιότερο» γύρω από τον κατεστραμμένο πυλώνα και ότι αυτός εξακολουθεί να στέκεται όρθιος «και, ως εκ τούτου, η επισκευή του θα πρέπει να είναι σχετικά απλή».
Το συμπέρασμα αυτό βγαίνει κόντρα σε σχόλια που έκαναν την περασμένη εβδομάδα οι Ρώσοι χειριστές του σταθμού. Ο διευθυντής επικοινωνίας του σταθμού δήλωσε στις 25 Σεπτεμβρίου ότι «οι προσπάθειες αποκατάστασης [είχαν] περιπλέξει από τους συνεχιζόμενους βομβαρδισμούς των Ουκρανικών Ενόπλων Δυνάμεων στην περιοχή του σταθμού και στην άμεση γειτονία της κατεστραμμένης γραμμής».
Γεννήτριες έκτακτης ανάγκης ντίζελ εξασφαλίζουν την ψύξη του πυρηνικού σταθμού αφού λόγω βομβαρδισμού κόπηκε την περασμένη εβδομάδα η εξωτερική γραμμή παροχής ρεύματος στην πυρηνική μονάδα.
Η τροφοδότηση από την τελευταία εξωτερική γραμμή μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας του εργοστασίου διακόπηκε στις 4.56 μ.μ. της προηγούμενης Τρίτης, δημιουργώντας μια σειρά συνθηκών που ο Ραφαέλ Γκρόσι, γενικός διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, χαρακτήρισε ως «σαφώς μη βιώσιμη κατάσταση από την άποψη της πυρηνικής ασφάλειας».
Οκτώ εφεδρικές γεννήτριες τροφοδοτούν επί του παρόντος τα συστήματα ψύξης, με άλλες εννέα σε εφεδρεία, σύμφωνα με σημερινή ενημέρωση του ΔΟΑΕ, ο οποίος προσθέτει ότι υπάρχει αρκετή ενέργεια για να τροφοδοτηθούν οι γεννήτριες για δέκα ακόμα ημέρες, με περαιτέρω παραδόσεις που αναμένεται να διατηρήσουν αυτό το επίπεδο.
Αν και η εικόνα ενός πυλώνα πάνω από ένα χωράφι σε ρωσικό έδαφος, περίπου 1,5 χλμ. από τον πυρηνικό σταθμό, είναι αχνή, η απουσία σκούρων σημάτων στο έδαφος, χαρακτηριστικών των περιοχών που έχουν υποστεί βομβαρδισμούς, είναι προφανής. Και τα δύο πόδια του πυλώνα και μια οριζόντια συνδετική δομή είναι ορατά. Ο Σον Μπέρνι, πυρηνικός ειδικός της Greenpeace, δήλωσε ότι η εικόνα δείχνει ότι «η Ρωσία έχει σαμποτάρει σκόπιμα την εξωτερική γραμμή ηλεκτρικού ρεύματος».
Το Κίεβο εκτιμά ότι ο στόχος της Ρωσίας είναι πολιτικός, να προκαλέσει μια κρίση που θα επιτρέψει στη Μόσχα να επιβάλει τον έλεγχό της στην περιοχή. Επί του παρόντος, η τελική γραμμή μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας εκτείνεται από τον πυρηνικό σταθμό, διασχίζει τον ποταμό Δνείπερο και καταλήγει σε έδαφος που ελέγχεται από την Ουκρανία, όπου είχε διατηρηθεί για να αποφευχθεί η υποβάθμιση της ασφάλειας.
Ωστόσο, ένα μη δημοσιευμένο έγγραφο που υπέβαλε η Ρωσία στον ΔΟΑΕ με ημερομηνία 3 Ιουνίου, στο οποίο περιγράφεται λεπτομερώς η κατάσταση στο εργοστάσιο, δείχνει ότι η Μόσχα ετοίμαζε ένα εναλλακτικό σχέδιο, καθώς στο έγγραφο αναφέρει ότι «είχε αναπτυχθεί μια διαδικασία μεταφοράς τάσης […] από το ενοποιημένο σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας της Ρωσίας» σε περίπτωση αποσύνδεσης των εξωτερικών γραμμών μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας προς το εργοστάσιο από την Ουκρανία.
Μια προηγούμενη ανάλυση της Greenpeace με βάση δορυφορικές εικόνες που δημοσιεύθηκε το Σάββατο έδειξε την κατασκευή ενός νέου καλωδίου υψηλής τάσης μήκους 125 μιλίων από το ρωσικό δίκτυο στην κατεχόμενη Μαριούπολη, αν και δεν είναι σαφές εάν έχει πραγματοποιηθεί η τελική σύνδεση με το εργοστάσιο παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.
Οι Ρώσοι κατασκεύασαν ένα φράγμα σε ένα κανάλι εισόδου στο εργοστάσιο το καλοκαίρι, προκειμένου να δημιουργήσουν μια μικρότερη, πιο ασφαλή πηγή νερού. Οι ειδικοί πιστεύουν ότι υπάρχει αρκετό νερό διαθέσιμο για να επανεκκινήσει η Ρωσία έναν από τους έξι αντιδραστήρες, προκειμένου να επιβεβαιώσει ότι μόνο αυτή μπορεί να λειτουργήσει το εργοστάσιο.
Τον περασμένο μήνα, ο Γιούρι Τσερνίτσουκ, ο διορισμένος από τη Ρωσία διευθυντής του εργοστασίου, δήλωσε ότι η διαδικασία ενσωμάτωσης του εργοστασίου στο ρωσικό δίκτυο βρίσκεται «στο τελικό στάδιο», αν και η επανεκκίνηση οποιουδήποτε πυρηνικού αντιδραστήρα κατά τη διάρκεια ενός πολέμου θα ήταν άνευ προηγουμένου.
Οι έξι αντιδραστήρες του Ζαπορίζια λειτουργούν επί του παρόντος σε κατάσταση ψυχρής διακοπής, σε θερμοκρασία κάτω από το σημείο βρασμού, αλλά πηγές από την Ουκρανία αναφέρουν ότι υπάρχει κίνδυνος το πυρηνικό καύσιμο στους έξι αντιδραστήρες να θερμανθεί ανεξέλεγκτα σε διάστημα μερικών εβδομάδων, οδηγώντας τελικά σε τήξη.
