Με ανακούφιση υποδέχθηκαν όλοι οι Ευρωπαίοι «πρόθυμοι» (και… κηδεμόνες του Βολοντίμιρ Ζελένσκι) τη διαφαινόμενη δέσμευση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για εγγυήσεις ασφαλείας στον ουκρανικό πόλεμο, κατά την πρόσφατη μεταξύ τους συνάντηση στον Λευκό Οίκο. Μάλιστα, συζητήθηκε ότι το Κίεβο έχει ανάγκη από προστασία στα πρότυπα του «Άρθρου 5» του ΝΑΤΟ, όμως δεν ελήφθη καμία σχετική απόφαση.
Ωστόσο, ο Τραμπ ξεκαθάρισε την Τρίτη ότι δεν υπάρχει περίπτωση να στείλει Αμερικανούς στρατιώτες στην Ουκρανία (και ότι οι ΗΠΑ θα περιοριστούν σε επίπεδο πληροφοριών και συντονισμού), αρνούμενος επί της ουσίας να αναλάβει την οποιαδήποτε δέσμευση για έμπρακτη αμερικανική συμμετοχή σε εγγυήσεις ασφαλείας.
«Είναι έτοιμοι να στείλουν δυνάμεις επί τόπου», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Αμερικανός πρόεδρος στο Fox News, αναφερόμενος στους ηγέτες της Γαλλίας, του Ηνωμένου Βασιλείου και της Γερμανίας. Οι δηλώσεις Τραμπ διάψευσαν τις σχετικές προσδοκίες των Ευρωπαίων, δημιουργώντας τους έντονο προβληματισμό, καθώς δεν έχουν απτές και «χειροπιαστές» λύσεις στο θέμα των εγγυήσεων ασφαλείας για την Ουκρανία.
Ο Ουκρανός πρόεδρος Β. Ζελένσκι έχει δηλώσει ότι η χώρα του θα συμφωνήσει σε μια ειρηνευτική συμφωνία με τη Ρωσία μόνο εάν αυτή υποστηρίζεται από ακλόνητες εγγυήσεις ασφαλείας. Η λύση που πραγματικά θέλει το Κίεβο είναι να επιτραπεί στην Ουκρανία να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ, όπου θα προστατεύεται από το κοινό αμυντικό σύμφωνο του Άρθρου 5 της συμμαχίας. Αλλά οι Ηνωμένες Πολιτείες (με τη σιωπηλή υποστήριξη ορισμένων ευρωπαϊκών χωρών) το έχουν αποκλείσει.
Σήμερα, οι αρχηγοί των γενικών επιτελείων των χωρών του ΝΑΤΟ συζήτησαν, μέσω τηλεδιάσκεψης, το θέμα του πολέμου στην Ουκρανία, με τον επικεφαλής της Συμμαχίας, ναύαρχο Τζουζέπε Κάβο Ντραγκόνε, να δηλώνει ότι έγινε μια «εξαιρετική, ειλικρινή συζήτηση». Όπως είπε, «προς την Ουκρανία, επιβεβαιώσαμε την υποστήριξη μας. Προτεραιότητα μας εξακολουθεί να είναι μια δίκαιη, αξιόπιστη και σταθερή ειρήνη».
Όπως δήλωσε στο πρακτορείο Reuters ένας αξιωματούχος δυτικής χώρας, δεν υπάρχουν ακόμη αποτελέσματα δεδομένου ότι το θέμα των εγγυήσεων ασφαλείας δεν συζητήθηκε λεπτομερώς στην τηλεδιάσκεψη που οργανώθηκε νωρίτερα. Όπως είπε, αναμένει ότι θα συγκληθούν και άλλες συνεδριάσεις με τη συμμετοχή όλων των αρχηγών για να συζητηθούν οι επιλογές που εξετάζει η μικρότερη ομάδα. Δεν έχει τεθεί κάποιο χρονοδιάγραμμα για τις συνομιλίες, αφού η τελική απόφαση θα ληφθεί από τους πολιτικούς ηγέτες, πρόσθεσε.
Δυναμική παρέμβαση Μόσχας
Τη στιγμή που οι συζητήσεις στην Ευρώπη περί εγγυήσεων ασφαλείας δίνουν και παίρνουν, η Ρωσία δηλώνει ότι επιθυμεί να είναι μέρος της λύσης και να συμμετέχει στις σχετικές διεθνείς συνομιλίες.
Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ τόνισε σήμερα ότι η Μόσχα πρέπει να συμμετέχει σε οποιεσδήποτε συνομιλίες για τις εγγυήσεις ασφαλείας της Ουκρανίας, απορρίπτοντας ταυτόχρονα την ευρωπαϊκή διπλωματία ως «επιθετική κλιμάκωση» και ως «αδέξια προσπάθεια να επηρεαστεί ο Τραμπ».
«Το να συζητάμε σοβαρά τις εγγυήσεις ασφαλείας χωρίς τη Ρωσία είναι ένας δρόμος προς το πουθενά», δήλωσε ο Λαβρόφ κατά τη διάρκεια επίσκεψης εργασίας στην Ιορδανία.
Μάλιστα, έβαλε στο παιχνίδι και το Πεκίνο, λέγοντας ότι η Κίνα θα πρέπει να είναι μεταξύ των εγγυητών ασφαλείας της Ουκρανίας – αναβιώνοντας μια πρόταση που υπέβαλαν για πρώτη φορά Ρώσοι διαπραγματευτές κατά τη διάρκεια συνομιλιών στην Τουρκία την άνοιξη του 2022.
Ρώσοι αξιωματούχοι έχουν επανειλημμένως δηλώσει ότι η Μόσχα δεν θα δεχτεί την ανάπτυξη ευρωπαϊκών δυνάμεων στην Ουκρανία, μία από τις βασικές εγγυήσεις ασφαλείας που συζητούνται. Επίσης, το Κίεβο είναι πιθανό να αντιμετωπίσει με σκεπτικισμό οποιαδήποτε προοπτική η Κίνα, υποστηρικτής της Ρωσίας κατά τη διάρκεια του πολέμου, να ενεργήσει ως εγγυητής ασφάλειας.
Τα «εμπόδια» και οι φόβοι των Ευρωπαίων
Σε κάθε περίπτωση, το πρόβλημα παραμένει μεγάλο για τους Ευρωπαίους και τα ερωτήματα εύλογα, όπως καταγράφει και το Politico: Ποια Ευρωπαϊκή χώρα θα στείλει στρατεύματα στην Ουκρανία; Ποιες θα είναι οι συνθήκες ανάπτυξης ενός κοινού ευρωπαϊκού «στρατού»; Ποιοι θα αναλάβουν το κόστος; Πώς θα αντιδρούσε ο ευρωπαϊκός στρατός σε περίπτωση επίθεσης;
Παρά τις όποιες δηλώσεις Ευρωπαίων ηγετών, λοιπόν, το τοπίο παραμένει θολό, καθώς η έλλειψη σαφήνειας δημιουργεί περαιτέρω σύγχυση. Ενδεικτική ήταν η σημερινή τοποθέτηση του πρωθυπουργού της Σουηδίας, Ουλφ Κρίστερσον. Όπως ανέφερε, η χώρα του θέλει να συμβάλει στην παροχή εγγυήσεων ασφαλείας στην Ουκρανία, στο πλαίσιο μιας συμμαχίας χωρών που θα υποστηρίξουν τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
Η Σουηδία μπορεί να διαθέσει αεροπορική επιτήρηση και ναυτικούς πόρους, ανάλογα με τις συνολικές ανάγκες, είπε ο Κρίστερσον στο σουηδικό δημόσιο ραδιόφωνο SR. Ωστόσο, έθεσε έναν όρο που ενδεχομένως ακυρώνει τα προηγούμενα. «Θέλουμε να συμμετάσχουμε, αλλά αυτό πρέπει να συμβεί υπό ασφαλείς και προστατευμένες μορφές και όπου ο καθένας ξέρει σε τι εμπλέκεται», δήλωσε με νόημα ο Σουηδός πρωθυπουργός.
Σύμφωνα με το Bloomberg, περίπου δώδεκα χώρες έχουν εκφράσει την ετοιμότητά τους να στείλουν στρατεύματα στην Ουκρανία μετά το τέλος των εχθροπραξιών, στο πλαίσιο των διεθνών εγγυήσεων ασφαλείας.
Το Politico κατέγραψε την προειδοποίηση Ευρωπαίου αξιωματούχου ασφαλείας, που τόνισε ότι η όποια ευρωπαϊκή στρατιωτική αποστολή θα χρειαζόταν «εντολή μάχης» τουλάχιστον για να αμυνθεί σε περίπτωση επίθεσης από τη Ρωσία. Σημείωσε επίσης ότι τότε μια τέτοια αποστολή δεν θα ήταν υπεύθυνη για την επιβολή της ειρήνης. Αυτό, είπε ο αξιωματούχος, θα παρέμενε δουλειά του ουκρανικού στρατού. Γάλλοι αξιωματούχοι έχουν επίσης προειδοποιήσει για ανάλογα ενδεχόμενα.
Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν και ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ επιθυμούν να δείξουν ότι διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην παγκόσμια σκηνή. Ωστόσο, και οι δύο αντιμετωπίζουν πολιτικά και οικονομικά εμπόδια που τροφοδοτούν τον σκεπτικισμό σχετικά με την ικανότητα των χωρών τους να στείλουν δυνάμεις στην Ουκρανία.
«Αν κάποιος λάβει υπόψη πόσο πολιτικά αδύναμοι είναι ο Μακρόν και ο Στάρμερ, δεν είναι εύκολο να δει πώς θα πάει αυτό το σχέδιο», δήλωσε διπλωμάτης της ΕΕ. «Δεν είναι μια εύκολη οικονομική περίοδος».
Την ίδια στιγμή, η Γερμανία παραμένει σε δίλημμα. Όπως σημειώνει το Politico, εκτός από το γεγονός ότι η αποστολή στρατευμάτων στην Ουκρανία θα πρέπει να περάσει από το κοινοβούλιο, ο γερμανικός στρατός είναι σχετικά μικρός και η ανανεωμένη ροή χρημάτων για την άμυνα πολύ πρόσφατη, ώστε να επιτρέψει μια μεγάλη ανάπτυξη στα ανατολικά. Ακόμα και η αποστολή 5.000 στρατιωτών σε μόνιμη αποστολή στη Λιθουανία επιβαρύνει το Βερολίνο, αναφέρει το Politico.
Η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι είναι επίσης επιφυλακτική ως προς την αποστολή στρατευμάτων στην Ουκρανία και έχει διαφωνήσει με τον Μακρόν, τονίζοντας ότι είναι πιο συνετό να προσφέρει στην Ουκρανία ένα αμυντικό σύμφωνο παρά στρατεύματα, τα οποία θα μπορούσαν να διακινδυνεύσουν να εμπλακούν σε έναν πόλεμο με τη Ρωσία.
Τέλος, η Πολωνία, που τώρα διαθέτει τον μεγαλύτερο στρατό της Ε.Ε., αποκλείει την αποστολή στρατευμάτων στην Ουκρανία. «Η Πολωνία έχει το δικό της στρατηγικό δίλημμα επειδή έχει σύνορα με τη Ρωσία και τη Λευκορωσία, επομένως δεν μπορεί να αποδυναμώσει τις δυνάμεις που απαιτούνται για την αποτροπή μιας επίθεσης», δήλωσε ανώτερος Πολωνός αξιωματούχος, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας.
BBC: Πιθανά σενάρια ασφαλείας
Σύμφωνα με ανάλυση του BBC, μια πιθανή μορφή εγγύησης θα ήταν η επιτήρηση του ουκρανικού εναέριου χώρου από συμμαχικά αεροσκάφη με βάση την Πολωνία ή τη Ρουμανία, με συμμετοχή των ΗΠΑ. Όμως, για να μην είναι συμβολική η παρουσία αυτή, θα χρειαστούν σαφείς κανόνες εμπλοκής. Οι πιλότοι πρέπει να γνωρίζουν αν έχουν εντολή να ανταποδώσουν σε περίπτωση ρωσικής επίθεσης (π.χ. πυραυλικής επίθεσης σε ουκρανική πόλη).
Εγγυήσεις ασφαλείας ενδέχεται να καλύπτουν και τη θαλάσσια κυκλοφορία. Η παρουσία δυτικών δυνάμεων θα μπορούσε να αποτρέψει ρωσικά πλοία και να διασφαλίσει τη ναυσιπλοΐα από και προς το λιμάνι της Οδησσού.
Το πιο δύσκολο πεδίο είναι η ξηρά. Η Ουκρανία είναι τεράστια, με γραμμή μετώπου άνω των 1.000 χιλιομέτρων. Καμία διεθνής συμμαχία δεν μπορεί να διαθέσει τόσες δυνάμεις ώστε να καλύψει αυτό το μέτωπο. Η Ρωσία απορρίπτει κάθε παρουσία ΝΑΤΟικών στρατευμάτων στο ουκρανικό έδαφος, υπό οποιαδήποτε ονομασία. Συνεπώς, η στήριξη θα επικεντρώνεται σε εκπαίδευση, πληροφορίες, λογιστική υποστήριξη και συνεχή προμήθεια όπλων και πυρομαχικών.
