Καταλυτικό ρόλο στην καλλιέργεια και διάδοση ρατσιστικών θεωρίων υπό τον επιστημονικό μανδύα, επωφελούμενο μάλιστα εν πολλοίς από το δουλεμπόριο στον Ατλαντικό, διαδραμάτισε το ιστορικό πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα, τα βασικά σημεία της οποία αποκαλύπτει ο Guardian.
Το πανεπιστήμιο διαπιστώθηκε πως είχε δεχτεί τουλάχιστον 30 εκατ. λίρες από απόφοιτους του πανεπιστημιού, οι οποίοι ωστόσο συνδέονταν με το δουλεμπόριο αφρικανών πολιτών και την αποικιοκρατία.
Η έρευνα αποκάλυψε παράλληλα ότι το Εδιμβούργο αποτέλεσε «καταφύγιο» για καθηγητές που ανέπτυξαν τη ρατσιστική θεωρία περι λευκής υπεροχής τον 18ο και 19ο αιώνα, διαδραματίζοντας καθοριστικό ρόλο στη δημιουργία ψευδοεπιστημονικών φυλετικών θεωριών που τοποθετούσαν τους Αφρικανούς στο κατώτερο σημείο της φυλετικής ιεραρχίας.
Αποκαλύπτεται επίσης ότι το ιστορικό πανεπιστήμιο, που ιδρύθηκε τον 16ο αιώνα, εξακολουθεί να διαχειρίζεται δωρεές αξίας 9,4 εκατ. λιρών από πρόσωπα που συνδέονταν με τη δουλεία, τις αποικιοκρατικές κατακτήσεις και τις φυλετικές ψευδοθεωρίες, χρηματοδοτώντας διαλέξεις, βραβεύσεις και υποτροφίες που συνεχίζονται μέχρι σήμερα.
Ο πρύτανης Sir Peter Mathieson, που ανέθεσε την έρευνα, δήλωσε ότι τα ευρήματα είναι «δύσκολο να διαβαστούν», αλλά τόνισε ότι το πανεπιστήμιο δεν μπορεί να έχει «επιλεκτική μνήμη» για την ιστορία και τα επιτεύγματά του.
Σε επίσημη δήλωσή του, ο Mathieson ζήτησε μια μεγάλη συγγνώμη για «τον ρόλο του πανεπιστημίου όχι μόνο στην υλική επωφελία από πρακτικές και συστήματα που προκάλεσαν τεράστια οδύνη, αλλά και στη συμβολή του στη διαμόρφωση και διατήρηση φυλετικά φορτισμένων αντιλήψεων που επηρέασαν σοβαρά εθνοτικές και φυλετικές μειονότητες».
Κύρια ευρήματα της έρευνας:
- Το πανεπιστήμιο επιδίωξε συνειδητά δωρεές από αποφοίτους που συνδέονταν με το δουλεμπόριο για την ανέγερση δύο σημαντικών κτιρίων του: του Old College (1790s) και της παλαιάς Ιατρικής Σχολής (1870s).
- Οι δωρεές αυτές αντιστοιχούν σε 30 εκατ. λίρες, αλλά σε σημερινές τιμές εκτιμώνται στις 845 εκατ. λίρες
- Υπήρχαν τουλάχιστον 15 κληροδοτήματα από τη δουλεία και 12 από την αποικιοκρατία (Ινδία, Σιγκαπούρη, Νότια Αφρική), εκ των οποίων 10 είναι ακόμη ενεργά.
- Το πανεπιστήμιο κατέχει σχεδόν 300 κρανία που συλλέχθηκαν τον 19ο αιώνα από εκτοπισμένους ανθρώπους και θύματα του δουλεμπορίου στο πλαίσιο της φρενολογίας (ψευδοεπιστήμη που συνέδεε τη μορφή του κρανίου με τον χαρακτήρα).
- Λιγότερο από 1% του προσωπικού και μόλις 2% των φοιτητών είναι μαύροι, παρότι ο μέσος όρος στο Ηνωμένο Βασίλειο είναι 4%.
Η έκθεση θέτει σοβαρά ερωτήματα για τη φήμη του Εδιμβούργου ως κέντρου του Σκωτικού Διαφωτισμού του 18ου και 19ου αιώνα, καθώς εκεί δραστηριοποιούνταν φιλόσοφοι όπως ο Adam Smith και ο David Hume.
Η επιτροπή που ανέλαβε την έρευνα συνέστησε στο πανεπιστήμιο να:
- Να κατευθύνει τους πόρους από τα κληροδοτήματα σε προσλήψεις ακαδημαϊκών από μαύρες και μειονοτικές κοινότητες και να επενδύσει σε έρευνα και διδασκαλία για τον ρατσισμό και την αποικιοκρατία.
- Να μην αναγνωρίζει πλέον τον ορισμό του αντισημιτισμού από την Διεθνή Συμμαχία για τη Μνήμη του Ολοκαυτώματος, γιατί, όπως υποστηρίζεται, περιορίζει την ελευθερία λόγου για την πολιτική του Ισραήλ.
- Να διακόψει τις σχέσεις του το πανεπιστήμιο με το ισραηλινό κράτος.
Ο πρύτανης του πανεπιστημίου, Mathieson, είπε ότι το πανεπιστήμιο εξετάζει σοβαρά αυτές τις συστάσεις, αλλά δεν έχει ακόμη δεσμευτεί να μην αναγνωρίζει πλέον τον ορισμό της Διεθνής Συμμαχία για τη Μνήμη του Ολοκαυτώματος για τον αντισημιτισμό ούτε να διακόψει τις σχέσεις του πανεπιστημίου με το κράτος του Ισραήλ.
