ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ
Είναι αναμφίβολα μια βαριά ήττα για την Κομισιόν και την ίδια την πρόεδρό της. Με την απόφασή του, το Γενικό Δικαστήριο (Γ.Δ.) της Ευρωπαϊκής Ενωσης (Ε.Ε.) «καταδίκασε» τον ίδιο τον τρόπο που η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ασκεί την εξουσία: συγκεντρωτικά, όπως μπορεί, όπου μπορεί, χωρίς να δίνει λογαριασμό.
Πλέον θα πρέπει να είναι πιο προσεκτική, αφού οι δικαστές αποφάνθηκαν ότι τα μηνύματα SMS που το 2021, εν μέσω πανδημίας Covid-19, αντάλλαξε με τον διευθύνοντα σύμβουλο της Pfizer Αλμπέρ Μπουρλά ήταν «επίσημα έγγραφα» τα οποία όφειλε να δώσει στη δημοσιότητα. Είναι ένα βήμα προς τη διαφάνεια, το οποίο προέκυψε μετά την προσφυγή της πρώην επικεφαλής του γραφείου των New York Times στις Βρυξέλλες, Ματίνας Στεβή-Γκρίντνεφ, τον Ιανουάριο του 2023. Η αμερικανική εφημερίδα είχε ζητήσει να πληροφορηθεί το περιεχόμενο της επικοινωνίας.
Το Γενικό Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι η Κομισιόν «δεν έχει δώσει εύλογη εξήγηση που να δικαιολογεί τη μη κατοχή των ζητούμενων εγγράφων» και μάλιστα της ζητά να πληρώσει τα δικαστικά έξοδα.
Το ερώτημα ενώπιον του δικαστηρίου ήταν ουσιαστικά θέμα διαφάνειας και όχι ουσίας: είχε δίκιο ή άδικο η πρόεδρος της Επιτροπής που αρνήθηκε να δημοσιοποιήσει τα «ιδιωτικά μηνύματα» κειμένου που αντάλλαξε με τον Μπουρλά σε μια εποχή που διαπραγματευόταν την αγορά εμβολίων αξίας πολλών δισεκατομμυρίων ευρώ;
Στη συνέντευξη του Απριλίου 2021 στους New York Times, ο Μπουρλά περιέγραψε τις γραπτές συνομιλίες με τη Φον ντερ Λάιεν ως ενίσχυση μιας «βαθιάς εμπιστοσύνης». Η συμφωνία ολοκληρώθηκε τον Μάιο του 2021 με δέσμευση της Ε.Ε. να αγοράσει έως και 1,8 δισεκατομμύριο δόσεις του εμβολίου Pfizer-BioNTech. Ηταν μακράν η μεγαλύτερη από όλες τις συμφωνίες που υπέγραψαν οι Βρυξέλλες.
Για πολύ καιρό, η Κομισιόν δεν παραδεχόταν καν ότι υπήρχαν τα μηνύματα μεταξύ Φον ντερ Λάιεν και Μπουρλά. Η ίδια η πρόεδρός της προφανώς δεν σχολίασε ποτέ τι περιείχαν. Τελικά, η νομική ομάδα της Επιτροπής έκανε μια δύσκολη παραδοχή, ανακοινώνοντας ότι πράγματι ανταλλάχθηκαν μηνύματα SMS.
Το θέμα, υποστήριξε η Κομισιόν, ήταν ότι «τα μηνύματα δεν ήταν σημαντικά και δεν έγινε διαπραγμάτευση μέσω αυτών», επομένως «δεν θεωρούνταν επίσημα έγγραφα», εάν περιείχαν ζωτικές πληροφορίες, θα είχαν καταγραφεί και ενδεχομένως θα είχαν διατεθεί.
Αντίθετα, οι δικαστές εκτίμησαν ότι «και τα SMS έχουν ισχύ επίσημων εγγράφων εφόσον συνδέονται με ζητήματα της Ε.Ε.».
«Η σημερινή απόφαση είναι μια νίκη για τη διαφάνεια και τη λογοδοσία στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Στέλνει ένα ισχυρό μήνυμα ότι οι εφήμερες επικοινωνίες δεν είναι πέρα από την εμβέλεια του δημόσιου ελέγχου», ανέφερε εκπρόσωπος της εφημερίδας The New York Times σε δήλωσή του μετά την απόφαση.
Από την πλευρά της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δήλωσε ότι θα εξετάσει προσεκτικά την απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου πριν καταλήξει για τα επόμενα βήματα, ενώ έχει χρονικό περιθώριο δύο μηνών για να ασκήσει έφεση, κάτι το οποίο πολλοί αναλυτές θεωρούν σχεδόν βέβαιο ότι θα πράξει.
«Η διαφάνεια ήταν πάντα ύψιστης σημασίας για την Επιτροπή και την πρόεδρο Φον ντερ Λάιεν. Θα συνεχίσουμε να τηρούμε αυστηρά το ισχυρό νομικό πλαίσιο που ισχύει για την επιβολή των υποχρεώσεών μας», αναφέρει η ανακοίνωση της Κομισιόν.
