«Αυτές οι εκλογές σηματοδοτούν την αρχή μιας νέας εποχής στη χώρα μας», διακήρυξε ο Τούρκος πρόεδρος Ερντογάν μετά την άσκηση του εκλογικού του δικαιώματος στις χθεσινές δημοτικές εκλογές στη γείτονα. Αυτό πράγματι συνέβη, πλην όμως προς διαμετρικά αντίθετη κατεύθυνση από ό,τι υπολόγιζε ο ίδιος. Τα αποτελέσματα μέχρι την ώρα που γράφονταν αυτές οι γραμμές -στο 65% της ενσωμάτωσης των ψήφων- ήταν ένα ηχηρότατο πολιτικό χαστούκι στην 21ετή ημεμονία του.
Το κυβερνών κόμμα του, το ισλαμοσυντηρητικό AKP, όχι μόνο δεν κατάφερε να ανακτήσει τον έλεγχο στα μεγάλα αστικά κέντρα -και δη στην Κωνσταντινούπολη, όπου ο Ταγίπ Ερντογάν είχε ριχτεί προσωπικά στην προεκλογική μάχη- αλλά είδε τα ποσοστά του να υφίστανται καθίζηση σε παντουρκικό επίπεδο, με αποτέλεσμα να έρχεται πρώτη φορά εδώ και δύο δεκαετίες δεύτερο, μετά το κεμαλικό κοσμικό CHP της αξιωματικής αντιπολίτευσης.
Ο δε εκλογικός χάρτης της Τουρκίας βάφτηκε ακόμη περισσότερο στο κόκκινο, το χρώμα του CHP, που όχι μόνο κατάφερε να κρατήσει τα «προπύργια» στα δυτικά παράλια και στην πρωτεύουσα Αγκυρα -όπου ο Μανσούρ Γιαβάς έκανε εκλογικό «περίπατο», εξασφαλίζοντας σχεδόν το 59% των ψήφων- αλλά επέκτεινε τις νίκες του στα βόρεια και στα νότια τουρκικά παράλια, μέχρι και στην Ανατολία.
Στη «βασίλισσα» της χθεσινής εκλογικής βραδιάς, την Κωνσταντινούπολη, ο κεμαλιστής νυν δήμαρχος Εκρέμ Ιμάμογλου εδραίωσε την επανεκλογή του, με ποσοστό κοντά στο 50%, αφήνοντας τον «άχρωμο» υποψήφιο του AKP και πρώην υπουργό του Ερντογάν, Μουράτ Κουρούμ, δεύτερο με διαφορά περίπου 9,5 ολόκληρων μονάδων.
Η επανεκλογή Ιμάμογλου αποτελεί πολιτικό «σεισμό», δεδομένου ότι ο ουσιαστικός αντίπαλός του σε αυτές τις κάλπες ήταν ο ίδιος ο Ερντογάν, καταφέρνοντας να τον νικήσει κατά κράτος. Επικράτησε σε αυτό το οιονεί ηγεμονικό μπρα ντε φερ για τρίτη φορά από το 2019 -μετά τις δημοτικές εκλογές και τις μετέπειτα επαναληπτικές εκείνης της χρονιάς-, μάλιστα αυτή τη φορά δίνοντας μια μοναχική πολιτική μάχη.
Σε αντίθεση με ό,τι είχε συμβεί προ πενταετίας, ο Ιμάμογλου δεν υποστηριζόταν τώρα από άλλα κόμματα της κατακερματισμένης τουρκικής αντιπολίτευσης. Μετά την αποτυχία των περσινών προεδρικών και βουλευτικών εκλογών, ο εξακομματικός -ετερόκλητος είναι η αλήθεια- συνασπισμός διαλύθηκε και το εθνικιστικό κόμμα IYI της «λύκαινας» Μεράλ Ακσενέρ κατέβασε δικό του, ξεχωριστό υποψήφιο, τρώγοντας τελικά «σκόνη».
Ψήφος διαμαρτυρίας
Στην πολλαπλά βαρυσήμαντη νίκη Ιμάμογλου -που πλέον αναδεικνύεται ο κυρίαρχος του αντιπολιτευόμενου χώρου της Τουρκίας και ο μοναδικός αξιόμαχος αμφισβητίας του Ερντογάν και του ερντογανισμού- εκτιμάται ότι συνέβαλε η συσπείρωση του CHP γύρω από την υποψηφιότητά του.
Κομβική εκτιμάται ότι ήταν επίσης η στήριξή του από την κουρδική ψήφο (παρά τη συμμετοχή του αριστερού/φιλοκουρδικού DEM, πρώην HDP, στην κάλπη), καθώς και το «ροκάνισμα» των ποσοστών του AKP στην οικονομική πρωτεύουσα της Τουρκίας από μικρά υπερεθνικιστικά και ισλαμιστικά κόμματα, όπως το Κόμμα Νέας Ευημερίας.
Υπήρξε επίσης μικρότερη συμμετοχή (κοντά στο 76%), κατά σχεδόν 11% σε σχέση με τις περσινές προεδρικές και βουλευτικές εκλογές στην Τουρκία. Γεγονός που αποδίδεται, πέρα από το Ραμαζάνι, σε αποχή ή και σε ψήφο διαμαρτυρίας μέρους της εκλογικής βάσης του Ερντογάν και του AKP για τη δεινή κατάσταση της οικονομίας, την υψηλή ανεργία και τη βίαιη φτωχοποίηση από τον υψηλό πληθωρισμό, που επισήμως βρίσκεται λίγο πάνω από το 67%, αλλά ανεπισήμως υπολογίζεται κοντά στο 122%.
Κάπως έτσι η επόμενη ημέρα για τον Τούρκο πρόεδρο ξημερώνει σε εντελώς διαφορετικό σκηνικό συγκριτικά με τον μόλις περσινή πανηγυρική επανεκλογή του ίδιου στην προεδρία και του AKP στην κυβέρνηση, μαζί με τους ακροδεξιούς εταίρους του, του MHP του Ντεβλέτ Μπαχτσελί.
Αν και τώρα διαμορφώνεται από τις κάλπες δημοτικών εκλογών, η εικόνα σε πανεθνικό επίπεδο έχει αντιστραφεί, με το CHP να είναι στο πρώτο «βάθρο», αυξάνοντας τα ποσοστά του κοντά στο 37,5%, από 25,3% που είχε στις περσινές βουλευτικές εκλογές. Για το AKP, το γεγονός ότι αυτή τη φορά είχε ισχνά εκλογική κέρδη, κοντά στο 36,5% από 35,6%, δεν κάνει λιγότερο πικρή την ήττα.
Με μεγάλο ενδιαφέρον αναμένονται τώρα οι επόμενες κινήσεις του Ταγίπ Ερντογάν στο εσωτερικό της Τουρκίας κι εάν θα επιχειρήσει, για πολλοστή φορά, την εξαγωγή των εγχώριων προβλημάτων εκτός των τουρκικών συνόρων, με τεχνητές εντάσεις.
Τα σενάρια
Πολλώ μάλλον καθώς τα σχέδιά του για νέα συνταγματική μεταρρύθμιση -την οποία έχει προαναγγείλει- βρίσκονται πλέον στον «αέρα». Με τη συμμαχία AKP-MHP να μην έχει τον αναγκαίο αριθμό κοινοβουλευτικών εδρών για την έγκρισή της και με το πολιτικό προφίλ του ίδιου του Τούρκου προέδρου πληγωμένο, παραμένει εξαιρετικά αμφίβολο εάν θα βρεθούν μετεκλογικά πρόθυμοι νέοι σύμμαχοι για τις συνταγματικές αλλαγές.
Δεν αποκλείονται βέβαια συμφωνίες κάτω από το «τραπέζι» με ισλαμιστικά κόμματα ή με το εθνικιστικό IYI της Ακσενέρ, που σε παντουρκικό επίπεδο βυθίστηκε κοντά στο 3,5%, στις χθεσινές δημοτικές εκλογές, χάνοντας σχεδόν τη μισή δύναμη του σε σχέση με τις αντίστοιχες του 2019.
Οι φήμες δίνουν και παίρνουν, άλλωστε, ότι ο Ερντογάν -κόντρα στις δηλώσεις του πως αυτές οι κάλπες θα ήταν «οι τελευταίες μου, σύμφωνα με τον νόμο»- δεν έχει αποφασίσει να «κρεμάσει» τα πολιτικά του «γάντια». Φέρεται να επιδιώκει αύξηση του συνταγματικού ορίου των δύο προεδρικών θητειών για να διεκδικήσει εκ νέου την επανεκλογή του το 2028.
Ετερο κυοφορούμενο σενάριο είναι ότι θα προκηρύξει νωρίτερα τις επόμενες προεδρικές εκλογές, ξεπερνώντας τεχνητά τον περιορισμό. Τούτων λεχθέντων, η Τουρκία δείχνει να έχει ήδη μπει από σήμερα -έστω και ανεπίσημα- σε μια μακρά προεκλογική περίοδο…
