Οι προσπάθειες του Βλαντιμίρ Πούτιν να σταματήσει την ανταρσία της ομάδας Βάγκνερ μπορεί να διευκολύνει το διεθνές δικαστήριο να διώξει τον ίδιο και το ρωσικό κράτος για εγκλήματα πολέμου, που διέπραξαν οι μισθοφόροι, σύμφωνα με ειδικούς.
Μετά την ανταρσία υπό τον Γιεβγκένι Πριγκόζιν, ο Πούτιν παραδέχτηκε κατά τη διάρκεια συνάντησης με αξιωματούχους του ρωσικού υπουργείου Άμυνας πως η ομάδα είχε «χρηματοδοτηθεί πλήρως» από τις ρωσικές αρχές. Σύμφωνα με τη δήλωσή του, από τον Μάιο του 2022 μέχρι τον Μάιο του 2023 η Βάγκνερ έλαβε περισσότερα από 86 δισεκατομμύρια ρούβλια από τον κρατικό προϋπολογισμό.
«Αυτά τα λόγια έχουν ενδεχομένως πολύ σημαντικές συνέπειες όσον αφορά την έκθεση του ρωσικού κράτους στην ευθύνη για τις πράξεις του Βάγκνερ και του Πούτιν, προσωπικά και ατομικά ως ηγέτης του ρωσικού κράτους», δήλωσε ο Φιλίπ Σαντς από την Νομική του UCL.
Για χρόνια ο Ρώσος πρόεδρος αποστασιοποιούνταν από τη Βάγκνερ, η οποία ιδρύθηκε το 2014, καθώς οι κατηγορίες για εγκλήματα πολέμου εναντίον των μαχητών αυξάνονται διεθνώς, συμπεριλαμβανομένης μιας έρευνας του ΟΗΕ για την παρουσία τους στην Κεντροαφρικανική Δημοκρατία.
Κατά τη διάρκεια σύγκρουσης στη Συρία με τα αμερικανικά στρατεύματα το 2018, η Μόσχα αρνήθηκε τον έλεγχο των δυνάμεων Βάγκνερ και εκπρόσωπος του Κρεμλίνου την ίδια χρονιά είπε ότι δεν υπήρχαν ιδιωτικές στρατιωτικές εταιρείες στη Ρωσία.
Η χρηματοδότηση της Βάγκνερ δεν θα καθιστούσε τον Πούτιν -ή τη Ρωσία- αυτόματα νομικά υπεύθυνο για τα εγκλήματά της, δήλωσε ο καθηγητής της Οξφόρδης, Ντάπο Ακάντε. Αλλά θα μπορούσε να είναι ένα σημαντικό μέρος μιας ευρύτερης υπόθεσης.
«Είναι μια σημαντική παραδοχή», είπε. «Η χρηματοδότηση, από μόνη της, δεν αρκεί για να πούμε ότι κάποιος είναι υπεύθυνος για ένα διεθνές έγκλημα… [αλλά] καθιστά πιο δύσκολο να πούμε “αυτά τα πράγματα δεν έχουν καμία σχέση με εμάς”» ανέφερε συγκεκριμένα.
Οι ουκρανικές αρχές και ομάδες ανθρωπίνων δικαιωμάτων ζητούν Δικαιοσύνης για εγκλήματα που διαπράχθηκαν στην εμπόλεμη χώρα από ρωσικές δυνάμεις.
Ερευνητές εγκλημάτων πολέμου συλλέγουν αποδεικτικά στοιχεία, που θα χρησιμοποιηθούν στο δικαστήριο. Μία γνωστή Ουκρανή συγγραφέας, η Βικτόρια Αμελίνα, τραυματίστηκε σοβαρά την περασμένη εβδομάδα σε επίθεση σε εστιατόριο. Αλλά οι φρικαλεότητες του Βάγκνερ, στην Ουκρανία και αλλού, είναι δυνητικά πιο δύσκολο να αποδοθούν στο ρωσικό κράτος από ό,τι οι στρατιωτών της.
Ακόμα κι αν δεν υπάρξει δίκη, η συζήτηση για την ευθύνη για τα εγκλήματα του Βάγκνερ μπορεί να ωθήσει τη διεθνή νομική κοινότητα να σκεφτεί περισσότερο την ευθύνη σε έναν κόσμο πολλαπλασιαζόμενων πολιτοφυλακών, δήλωσε ο Τζέρι Σίμπσον, καθηγητής διεθνούς δικαίου στο LSE. «Δεδομένου του αυξανόμενου κατακερματισμού των κρατών και της χρήσης ιδιωτικών στρατιωτικών εταιρειών, αυτό θα είναι όλο και μεγαλύτερο ζήτημα για τα δικαστήρια», είπε.
