Την αντεπίθεσή του υπέρ της προστασίας των δημοσιογράφων για τις στρατηγικές αγωγές ετοιμάζει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Οι ευρωβουλευτές θέλουν να δώσουν μια μάχη απέναντι στα κράτη-μέλη της Ε.Ε. που προσπαθούν να αποδυναμώσουν τις οδηγίες για τα SLAPPs και την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης.
Χθες, η Επιτροπή Νομικών Υποθέσεων (JURI) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ψήφισε για την οδηγία κατά των SLAPPs που προτάθηκε για πρώτη φορά από την Επιτροπή τον Απρίλιο του 2022 και η οποία θα επιτρέπει στους δικαστές να απορρίπτουν γρήγορα αβάσιμες αγωγές κατά δημοσιογράφων και υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Θα θεσπίσει επίσης διάφορες διαδικαστικές εγγυήσεις και ένδικα μέσα, όπως αποζημίωση για ζημίες, και αποτρεπτικές κυρώσεις για την άσκηση καταχρηστικών αγωγών.
Η θέση της JURI θα αποτελέσει τη βάση της θέσης του Κοινοβουλίου στις διαπραγματεύσεις με τα κράτη- μέλη, εάν εγκριθεί και από την Ολομέλεια στα μέσα Ιουλίου.
Η πρόταση της Επιτροπής έχει ονομαστεί «νόμος Δάφνη» προς τιμήν της δολοφονημένης Μαλτέζας δημοσιογράφου Δάφνης Καρουάνα Γκαλιζία. Οπως ανέφεραν οι ευρωβουλευτές, «τα SLAPPs ή στρατηγικές αγωγές κατά της δημόσιας συμμετοχής είναι μια ιδιαίτερη μορφή παρενόχλησης που χρησιμοποιείται κυρίως εναντίον δημοσιογράφων και υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων για να αποτρέψει ή να τιμωρήσει την ομιλία για θέματα δημόσιου ενδιαφέροντος».
Για να αυξήσουν την προστασία της Ε.Ε., οι ευρωβουλευτές επέκτειναν τον ορισμό των διασυνοριακών υποθέσεων, ώστε να συμπεριλάβουν υποθέσεις στις οποίες το θέμα είναι σχετικό για περισσότερες από μία χώρες και είναι προσβάσιμο ηλεκτρονικά. Επίσης, παροτρύνουν τις χώρες της Ε.Ε. να εφαρμόσουν τις συστάσεις της Επιτροπής για τις εθνικές υποθέσεις, ιδίως όσον αφορά τη νομική συνδρομή για τους ενδιαφερόμενους.
Σύμφωνα με την πρόταση, όσοι στοχοποιούνται από ένα SLAPP θα μπορούν να ζητήσουν την πρόωρη απόρριψη της υπόθεσής τους και θα εναπόκειται στον ενάγοντα να αποδείξει ότι η υπόθεση δεν είναι προδήλως αβάσιμη. Οι ενάγοντες θα καλύπτουν επίσης όλα τα έξοδα της διαδικασίας, ενώ τα θύματα των SLAPPs θα έχουν δικαίωμα αποζημίωσης για τη σχετική ζημία, συμπεριλαμβανομένης της ζημίας της φήμης.
Οι υποθέσεις δυσφήμησης θα γίνονται δεκτές μόνο στο εθνικό δικαστήριο του εναγομένου. Οι ευρωβουλευτές επιθυμούν επίσης τα κράτη-μέλη να μην αναγνωρίζουν τις δικαστικές αποφάσεις κατά των ατόμων που αποτελούν στόχο των SLAPPs σε τρίτες χώρες και έχουν την κατοικία τους στην επικράτειά τους. Αντιθέτως, τα άτομα αυτά που στοχοποιούνται θα έχουν το δικαίωμα να διεκδικήσουν αποζημίωση για SLAPP στα εθνικά δικαστήρια.
Τα κράτη-μέλη, τα οποία από κοινού αποτελούν το Συμβούλιο της Ε.Ε., προσπάθησαν να αμβλύνουν το κείμενο, προκαλώντας επικρίσεις για την Επιτροπή. Τουλάχιστον δύο επίτροποι έσπευσαν ανοιχτά να καταδικάσουν την αποδυνάμωση του κειμένου.
Το Κοινοβούλιο προσπαθεί να το διορθώσει αυτό, με τον Γερμανό ευρωβουλευτή Tiemo Wölken των Σοσιαλιστών, εισηγητή του σχεδίου οδηγίας, να δηλώνει ότι «καταστήσαμε ισχυρότερο και προσθέσαμε και άλλες διατάξεις, όπως η δημιουργία μιας “υπηρεσίας μιας στάσης” στην οποία οι στόχοι των SLAPPs μπορούν να απευθύνονται για να λάβουν βοήθεια από ειδικά εθνικά δίκτυα εξειδικευμένων δικηγόρων, νομικών και ψυχολόγων».
