Το προοδευτικό στοίχημα της Ελι

Το ιταλικό Δημοκρατικό Κόμμα μετά από σχεδόν έναν χρόνο απάθειας προσπαθεί να αντιδράσει. Η μάχιμη επιστροφή στην πολιτική πραγματικότητα της χώρας έγινε με την πρόσφατη εκλογή στην ηγεσία των Δημοκρατικών της 37χρονης Ελι Σλάιν. Παρά το ότι σχεδόν όλοι είχαν προβλέψει ότι θα έχανε, κατάφερε να υπερισχύσει του έτερου υποψηφίου, του Στέφανο Μπονατσίνι, χάρη στην καθοριστική στήριξη φίλων και μελών του κόμματος σε ανοιχτή ψηφοφορία που οργανώθηκε στο τέλος του Φεβρουαρίου.

Ριζοσπαστική, αμφιφυλόφιλη, με εβραϊκές ρίζες, η Σλάιν είναι της άποψης ότι η Κεντροαριστερά πρέπει να καταφέρει και πάλι να καθορίσει την πολιτική ατζέντα της χώρας και να σταματήσει να δέχεται παθητικά τις όποιες κινήσεις της κυβέρνησης Μελόνι. Στην πρώτη ομιλία της στη Βουλή της Ρώμης ως νέα αρχηγός του μεγαλύτερου κόμματος της αντιπολίτευσης ζήτησε να εγκριθεί κατώτατος μισθός ύψους εννέα ευρώ την ώρα, αλληλέγγυα πολιτική για το μεταναστευτικό, μείωση της εργασίας ορισμένου χρόνου και ίσα δικαιώματα για τα παιδιά των ομόφυλων ζευγαριών.

Η Τζόρτζια Μελόνι της είπε ειρωνικά ότι μάλλον ξεχνά πως μέχρι χθες η χώρα κυβερνήθηκε από την Κεντροαριστερά και τους συμμάχους της. Αλλά η Σλάιν απάντησε ότι «το αφήγημα αυτό πλέον έχει τελειώσει, διότι σήμερα υπάρχει δεξιά κυβέρνηση η οποία πρέπει να μάθει να αναλαμβάνει τις ευθύνες της».

H νέα γραμματέας του Δημοκρατικού Κόμματος προσπαθεί να ξεπεράσει τη φάση της ηττοπάθειας και να στείλει το μήνυμα ότι στον προοδευτικό χώρο ξεκίνησε μια εντελώς νέα φάση, η οποία χρειάζεται την ενεργό συμμετοχή των πολιτών.

Τα πρώτα γκάλοπ είναι σχετικά ενθαρρυντικά: τις τελευταίες δεκαπέντε μέρες η μεγαλύτερη πολιτική δύναμη της ιταλικής Κεντροαριστεράς σημείωσε άνοδο και από το 17,2% σκαρφάλωσε στο 19,2% της πρόθεσης ψήφου. Το κόμμα της Μελόνι, τα Αδέλφια της Ιταλίας, συνεχίζει να είναι πρώτο με σημαντική διαφορά. Εχει πέσει πλέον κάτω από το 30%, αλλά συνεχίζει να στηρίζεται από το 29,2% των ερωτηθέντων.

Παράλληλα η Ελι Σλάιν προσπαθεί να δημιουργήσει στενή σχέση με το μεγαλύτερο συνδικάτο της χώρας, το Cgil, το οποίο μετρά συνολικά πάνω από πέντε εκατομμύρια μέλη. Διότι είναι της άποψης ότι πρέπει να γίνει παρελθόν η συχνά ασαφής στάση πολλών κεντροαριστερών στελεχών που πολλάκις έδειχναν να ταλαντεύονται ανάμεσα στην ταύτιση με τις θέσεις των εργαζομένων και των μεγάλων βιομηχανιών της χώρας. Δεν πρέπει να ξεχνάμε άλλωστε ότι η λεγόμενη «ελαστική εργασία» στην Ιταλία υιοθετήθηκε διά νόμου από προοδευτικές συμμαχίες στο τέλος της περασμένης χιλιετίας.

Υπάρχουν βέβαια και τώρα κάποια ορατά προβλήματα, ιδίως σε ό,τι αφορά τις εσωκομματικές ισορροπίες. Η μετριοπαθέστερη πτέρυγα των Δημοκρατικών άρχισε να λέει ανοιχτά πως νιώθει άβολα με τη νέα αυτή γραμμή. Ο κεντρώος πρώην υπουργός Γκρατσιάνο ντελ Ρίο, για παράδειγμα, ζήτησε από τη νέα γραμματέα να λάβει υπόψη της όλες τις «ευαισθησίες» και διαφορετικές προσεγγίσεις που υπάρχουν μέσα στο κόμμα. Οι πιο κυνικοί σχολιαστές γράφουν ήδη ότι ο «υπερμεταρρυθμιστής» Ματέο Ρέντσι και οι συνεργάτες του περιμένουν καθιστοί στην όχθη του ποταμού να περάσει το πτώμα του Partito Democratico, του Δημοκρατικού Κόμματος. Η Σλάιν θα είναι τόσο έξυπνη άραγε ώστε να καταφέρει να αποφύγει τη διάσπαση;

Οσο για τις μελλοντικές συμμαχίες, είναι σαφές ότι η νέα γραμμή ευνοεί την προσέγγιση με τα Πέντε Αστέρια. Αλλά και στο κεφάλαιο αυτό παραμένουν ανοιχτά τουλάχιστον δύο θέματα κύριας σημασίας. Το πρώτο -άκρως πρακτικό- αφορά το ποια από τις δύο αυτές δυνάμεις θα καταφέρει να εξασφαλίσει την ηγεμονία (ή τουλάχιστο τον τελευταίο λόγο) στο εσωτερικό του προοδευτικού χώρου. Το δεύτερο σχετίζεται με τις διεθνείς εξελίξεις: οι Πεντάστεροι συνεχίζουν να ζητούν περισσότερες προσπάθειες και απτές πρωτοβουλίες για να σταματήσει ο πόλεμος στην Ουκρανία και να υπερισχύσει ο ειρηνευτικός διάλογος. Η Σλάιν αναγνωρίζει ότι ο πόλεμος είναι φρικιαστικός, αλλά προσθέτει ότι στη φάση αυτή η στήριξη του Κιέβου με κάθε μέσο είναι αναπόφευκτη. Η διαφορά είναι μάλλον ουσιαστική.