Η Ε.Ε. συστήνει την κυκλική οικονομία στην Πελοπόννησο

Στην Ευρώπη απολαμβάνουμε μια ποιοτική ζωή με απεριόριστη πρόσβαση σε καταναλωτικά αγαθά. Έχουμε αναρωτηθεί όμως πως παράγονται αυτά τα αγαθά που αγοράζουμε, χρησιμοποιούμε και στο τέλος τα πετάμε; Πόσο κοστίζει στην οικονομία μας και στον πλανήτη μας αφού αν συνεχίσουμε να παράγουμε και να καταναλώνουμε με τον ίδιο τρόπο μέχρι το 2050 θα έχουμε εξορύξει πέντε φορές περισσότερους φυσικούς πόρους απ’ ότι σήμερα; Με απλά λόγια αυτό σημαίνει ότι η φύση δεν θα μπορεί να αναπληρώσει τους φυσικούς πόρους που έχουμε αποσπάσει και θα βρεθούμε μπροστά σε ελλείψεις και σε εκτόξευση του πληθωρισμού. Ήδη κάθε χρόνο μειώνεται το διάστημα που η φύση έχει τη δυνατότητα αναπλήρωσης. Με απλά λόγια δανειζόμαστε από τη φύση και κάποια στιγμή αυτό θα το πληρώσουμε ακριβά.  

Η Ευρωπαϊκή Ένωση προκειμένου να αποτρέψει αυτή τη καταστροφή, από το 2015 ήδη προετοιμάζει τη μετάβαση σε μια πιο πράσινη οικονομία, την κυκλική οικονομία. Τι είναι όμως η κυκλική οικονομία και πως μπορεί να αποτελέσει ένα εργαλείο προστασίας του περιβάλλοντος αλλά και μοχλό ανάπτυξης για την οικονομία και την κοινωνία της χώρας μας;

Το Γραφείο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και η Αντιπροσωπεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Ελλάδα, προκειμένου να ενημερώσουν τους πολίτες για τις ευκαιρίες που υπάρχουν στη νέα αυτή οικονομία -αφού σύμφωνα με επίσημα στοιχεία της Ενωσης η κυκλική οικονομία έχει τη δυνατότητα να παράγει καθαρό οικονομικό όφελος 1,8 τρις. ευρώ,να αποφέρει περισσότερες από ένα εκατομμύριο νέες θέσεις εργασίας στην ΕΕ και να διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου- συνδιοργάνωσαν μαζί με την Περιφέρεια Πελοποννήσου και το Europe Direct Πελοποννήσου, εκδήλωση για τις αναπτυξιακές δυνατότητες της κυκλικής οικονομίας και τον περιορισμό των αποβλήτων. “Η ΕΕ δημιουργήθηκε για να εξασφαλίσει την ειρήνη, τη δημοκρατία και την ευημερία στην Ευρώπη” θα πει στο χαιρετισμό του ο Επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Ελλάδα, Κωνσταντίνος Τσουτσοπλίδης. “Όμως εδώ και αρκετά χρόνια τα επιτεύγατα αυτά δεν είναι δεδομένα και η Ευρώπη καλείται να αναπροσαρμοστεί ώστε να εξακολουθήσει να παρέχει τα ίδια στους πολίτες της αλλά υπό το πρίσμα των νέων συνθηκών” συνέχισε ο κ. Τσουτσοπλίδης αφού η οικονομική δυσπραγία είναι και η αιτία που τροφοδοτείται η άνοδος του λαϊκισμού στην Ευρώπη. “Η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση είναι οι αναπτυξιακοί πυλώνες της Ευρώπης αλλά η μετάβαση αυτή πρέπει να είναι και δίκαιη για όλους” κατέληξε ο κ. Τσουτσοπλίδης.

Τι είναι η κυκλική οικονομία και ποιοι είναι οι στόχοι της;

Η κυκλική οικονομία αφήνει πίσω της αυτό το παρωχημένο μοντέλο της κατασκευαστικής βιομηχανίας και αναζητά μια νέα δυναμική σε όλα τα στάδια και όλους τους τομείς. Από τον σχεδιασμό και την κατασκευή μέχρι την ανάπτυξη μιας νέας γενιάς προϊόντων με παρατεταμένη ζωή, που θα μπορούν να επισκευαστούν, να επαναχρησιμοποιηθούν αυτούσια η τα εξαρτήματα τους, και στο τέλος να ανακυκλωθούν. “Κεντρικός στόχος αυτού του νέου μοντέλου είναι η παραγωγή προϊόντων και υπηρεσιών με λιγότερους και πιο “πράσινους πόρους”. Δηλαδή με ελαχιστοποίηση ή και μηδενισμό των αποβλήτων σε όλα τα στάδια παραγωγής, αλλά και μετά το τέλος του κύκλου ζωής των προϊόντων. Επιδιώκει να ενθαρρύνει την χρήση δευτερογενών υλικών και αποβλήτων ως παραγωγικών πόρων και χρήσιμων υλικών, προσδίδοντας τη διάσταση της βιωσιμότητας στο παραγωγικό μοντέλο” θα πει ο ευρωβουλευτής και αναπληρωτής στην Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων του ΕΚ, Στέλιος Κυμπουρόπουλος. “Η μετάβαση προς μια κυκλική οικονομία σε επίπεδο ΕΕ έφερε στο προσκήνιο την ανάγκη να αντιμετωπίζονται τα απόβλητα ως πόροι με ενέργεια και υλικά ενσωματωμένα σε προϊόντα τα οποία πρέπει να παραμένουν στην οικονομική διαδικασία για όσο το δυνατόν μεγαλύτερο χρονικό διάστημα και στο υψηλότερο επίπεδο ποιότητας” πρόσθεσε ο κ. Κυμπουρόπουλος.

Ωστόσο ο δρόμος προς την κυκλική οικονομία περνάει μέσα από την πράσινη επιχειρηματικότητα και η κυκλική οικονομία αποτελεί πεδίο δόξης λαμπρό για τους επιχειρηματίες με όραμα.

“Το νέο σχέδιο δράσης της ΕΕ για την κυκλική οικονομία αποτελεί έναν από τους ακρογωνιαίους λίθους της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας για τη βιώσιμη ανάπτυξη. Η κυκλική οικονομία στην Ελλάδα μπορεί να τροφοδοτήσει ένα ποιοτικό άλμα στην οικονομία, που θα αποτελεί αναπτυξιακό μετασχηματισμό. Δημιουργεί νέες θέσεις εργασίας, τροφοδοτεί την μικρομεσαία επιχειρηματικότητα, τη δημιουργία νέων επαγγελμάτων και την κοινωνική οικονομία, που είναι ακόμα σε πολύ χαμηλό επίπεδο στην Ελλάδα” είπε ο κ. Κυμπουρόπουλος και πρόσθεσε: “Περαιτέρω πλεονεκτήματα είναι η αποκέντρωση της μεταποίησης που δημιουργεί η επαναχρησιμοποίηση και η ανακύκλωση, ενώ είναι συμβατή και φιλική προς τον ελληνικό παραγωγικό ιστό που χαρακτηρίζεται από μικρού μεγέθους επιχειρήσεις. Υποστηρίζει την ανταγωνιστικότητα και βιωσιμότητα των επιχειρήσεων, εφόσον εξασφαλίζει φθηνές πρώτες ύλες. Αντιμετωπίζει την επερχόμενη αύξηση των τιμών των περιορισμένων πρώτων υλών και βοηθάει την εξοικονόμηση κόστους στις βιομηχανίες. Επίσης δημιουργεί νέα επαγγελματική και επιχειρηματική ύλη με πραγματικό προϊόν και όχι υπηρεσίες, ενώ η μετατροπή των καταναλωτών σε χρήστες υιοθετεί καταναλωτικές τάσεις προς προϊόντα φιλικά προς το περιβάλλον”.

Τα απόβλητα δεν είναι σκουπίδια

Παρότι η χώρα μας έχει ενσωματώσει στο εθνικό δίκαιο τις ευρωπαϊκές οδηγίες για τη διαχείριση των απορριμμάτων και την ανακύκλωση, ωστόσο στην Ελλάδα εξακολουθούμε να θάβουμε σχεδόν το 80% των αποβλήτων και να ανακυκλώνουμε μόνο το 19,9% έναντι 48,5% που είναι η ανακύκλωση για παράδειγμα στη Γερμανία. “Το 55,6% των χάρτινων συσκευασιών που πετιούνται στην Ελλάδα, εξάγονται σε τρίτες χώρες για να ανακυκλωθούν, ενώ όλες οι γυάλινες συσκευασίες που πετιούνται, ανακυκλώνονται στη Βουλγαρία, από εργοστάσιο ελληνικών συμφερόντων. Όλα αυτά οδηγούν στο αποτέλεσμα ότι η ελληνική οικονομία απέχει πάρα πολύ από το να μπορεί να χαρακτηριστεί κυκλική. Το 2020 μόλις το 5,4% των υλικών πόρων που χρησιμοποιούνται από την οικονομία προέρχονταν από ανακυκλωμένα απόβλητα έναντι 12,8% του ευρωπαϊκού μέσου όρου” τόνισε ο κ. Κυμπουρόπουλος.

Η ΕΕ έχει καταστρώσει ένα νέο Σχέδιο Δράσης για την κυκλική οικονομία που οδηγεί σταδιακά στην κατάργηση της υγειονομικής ταφής των απορριμμάτων και στην ελαχιστοποίηση της αποτέφρωσης αποβλήτων. Ωστόσο η μετάβαση απαιτεί πολλά περισσότερα από το να μειώσουμε τα σκουπίδια και να αυξήσουμε την ανακύκλωση.

Χρειάζεται την εμπλοκή των πολιτών και την ενδυνάμωση της κοινωνίας προκειμένου να αλλάξουν οι καταναλωτικές συνήθειες. Παράλληλα χρειάζεται και η υποχρέωση των επιχειρήσεων ώστε στα προϊόντα που παράγουν να αναγράφεται η περιβαλλοντική πληροφορία -δηλαδή πόση ενέργεια και νερό καταναλώθηκαν, πόσοι φυσικοί πόροι απαιτήθηκαν για την παραγωγή των προϊόντων- ώστε οι καταναλωτές να έχουν τη γνώση να επιλέξουν το προϊόν που είναι πιο φιλικό προς το περιβάλλον. Το σχέδιο δράσης της ΕΕ είναι προσανατολισμένο προς αυτή τη κατεύθυνση και βασίζεται στην ενημέρωση των πολιτών για τη σημασία της πρόληψης των απορριμμάτων με τη μείωση της κατανάλωσης, την επαναχρησιμοποίηση και την ορθή ανακύκλωση. Διαχωρίζει επίσης τα ρεύματα των αποβλήτων και θεσπίζει κανόνες για την κυκλική τους διαχείριση. Το κανονιστικό πλαίσιο περιέχει αυστηρότερα όρια ενώ παράλληλα για τη στήριξη της μετάβασης στη κυκλική οικονομία κινητοποιεί ευρωπαϊκά κονδύλια από τα Ταμεία Συνοχής της ΕΕ, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και το πρόγραμμα LIFE,  μέχρι τη χρηματοδότηση στο πλαίσιο των κοινωνικών, ερευνητικών και καινοτόμων προγραμμάτων. Παράλληλα το Σχέδιο περιλαμβάνει δράσεις για την κινητοποίηση ιδιωτικής χρηματοδότησης μέσω χρηματοδοτικών εργαλείων της ΕΕ, όπως το InvestEU.

Τέλος το Σχέδιο Δράσης της ΕΕ για την προώθηση της κυκλικής οικονομίας θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι το βαρύ πυροβολικό της Ευρώπης προκειμένου να βάλει φρένο στη λεηλάτηση του περιβάλλοντος και της φύσης ενισχύοντας την υγιή επιχειρηματικότητα και την κοινωνία αλλά και φέρνοντας μας αντιμέτωπους με την ευθύνη που έχουμε όχι μόνο απέναντι στον εαυτό μας αλλά και στις επόμενες γενιές. Την ευθύνη μας απέναντι στην ίδια τη ζωή.