Στο Βατικανό, οι εξελίξεις πήραν μια τροπή που δεν θα μπορούσαν να προβλέψουν ούτε οι πιο πεπειραμένοι αναλυτές. Ο θάνατος του επίτιμου Πάπα Βενέδικτου βύθισε το παπικό κρατίδιο σε πένθος και έφερε στη Ρώμη εκατοντάδες χιλιάδες πιστούς, οι οποίοι θέλησαν να πουν το «ύστατο χαίρε» στον Βαυαρό Ποντίφικα. Την ίδια ώρα, όμως, προκάλεσε σε χρόνο-ρεκόρ την επιθετική ανασύνταξη μιας σειράς ακραίων, συντηρητικών δυνάμεων της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας.
Ο γραμματέας του Βενέδικτου, Γκέοργκ Γκένσβαϊν (πανίσχυρος κατά τη θητεία του Γερμανού Πάπα, από το 2005 μέχρι το 2013), εξαπέλυσε ευθεία, ανοιχτή επίθεση κατά του Φραγκίσκου. Ο Γκένσβαϊν τον κατέκρινε για το ότι περιόρισε τη δυνατότητα τέλεσης της λειτουργίας στα λατινικά «διότι αυτό ράγισε την καρδιά του Βενέδικτου» και τον κατηγόρησε ότι, μετά την εκλογή του, θέλησε να του αφαιρέσει σχεδόν κάθε εξουσία. Δεν έλειψαν κριτικές, παράλληλα, με αναφορά στη νέα, ανοιχτή στάση του Φραγκίσκου προς τους ομοφυλόφιλους, διότι «αγνόησε τις συμβουλές του Βενέδικτου για τα ζητήματα της ταυτότητας φύλου».
Ο Φραγκίσκος περιορίστηκε σε έμμεσες απαντήσεις και τόνισε ότι «τα κακόβουλα σχόλια είναι θανατηφόρο όπλο», προσθέτοντας, παράλληλα, ότι «συναντάμε τον Κύριο μέσα στην ταπεινότητα και τη σιωπή». Είναι σαφές ότι πρόκειται για ιδιαίτερα τεταμένο κλίμα, για αντιπαράθεση η οποία αρμόζει περισσότερο σε κομματικές αντιπαραθέσεις, παρά σε εκκλησιαστικό χώρο.
Αυτό που προκύπτει με σαφήνεια είναι ότι «το κόμμα των συντηρητικών», από τη μια, θέλει να παρεμποδίσει το έργο ανανέωσης που προωθεί ο Φραγκίσκος και, από την άλλη, ελπίζει να επηρεάσει τις μελλοντικές ισορροπίες και επιλογές της ρωμαιοκαθολικής ηγεσίας. Το κύριο ερώτημα είναι αν, με την πίεση αυτή, ο Γκένσβαϊν και πολλοί Αμερικανοί υψηλόβαθμοι κληρικοί που φέρονται να έχουν συμμαχήσει μαζί του, μπορούν να πλήξουν το ηθικό του Φραγκίσκου και να τον ωθήσουν ακόμη και σε παραίτηση.
Ο Αργεντινός Πάπας είναι 86 ετών και υποφέρει από χρόνια ενόχληση στο γόνατο. Αν και τις τελευταίες εβδομάδες μεταφέρεται στις περισσότερες επίσημες τελετές με καροτσάκι, σύμφωνα με καλά πληροφορημένες πηγές, προς το παρόν δεν εννοεί να εγκαταλείψει τα καθήκοντά του. Η επιστολή, άλλωστε, που υπέγραψε και παρέδωσε στον πρωθυπουργό του Βατικανού γράφει ξεκάθαρα ότι θα παραιτηθεί μόνο σε περίπτωση πολύ σοβαρού προβλήματος υγείας, το οποίο δεν θα του επιτρέπει να αντεπεξέρχεται στις υποχρεώσεις του.
Οσο για το μέλλον και τον διάδοχό του, τα πράγματα είναι λίγο πολυπλοκότερα. Σύμφωνα με τον ιταλικό Τύπο, υπερσυντηρητικοί καρδινάλιοι έχουν ετοιμάσει ήδη ένα κείμενο με το οποίο θα ζητήσουν από τον επόμενο Ποντίφικα να λάβει υπόψη του όλες τις θέσεις τους, αρχίζοντας από «την αποδοχή της αποστολικής παράδοσης» και «την αναγκαία, δογματική σαφήνεια». Μέχρι τώρα, όμως, όλα δείχνουν ότι ο Φραγκίσκος έχει διαμορφώσει το σώμα των εκλεκτόρων -το κονκλάβιο, δηλαδή- κατά τρόπο που δύσκολα η Καθολική Εκκλησία θα μπορέσει να επιστρέψει στις αυστηρές θέσεις της εποχής του Βενέδικτου.
