Με πολλούς αστερίσκους, «ναι μεν, αλλά» και συστάσεις η Κομισιόν περιγράφει την κατάσταση του Κράτους Δικαίου στην Ελλάδα. Η Επιτροπή δημοσίευσε σήμερα την τρίτη ετήσια έκθεση για το κράτος δικαίου στα 27 κράτη μέλη. «Η έκθεση έρχεται στο πλαίσιο της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, η οποία ανέδειξε περαιτέρω τη σημασία της τήρησης των δημοκρατικών αξιών, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου», αναφέρεται χαρακτηριστικά.
Όπως και στις προηγούμενες εκθέσεις, η σημερινή εξετάζει τις εξελίξεις σε τέσσερις βασικούς τομείς για το κράτος δικαίου: τα συστήματα δικαιοσύνης, το πλαίσιο κατά της διαφθοράς, η πολυφωνία και η ελευθερία των μέσων ενημέρωσης και άλλα θεσμικά ζητήματα που συνδέονται με τους ελέγχους και τις ισορροπίες.
Στην Ελλάδα, οι… κίτρινες κάρτες υπάρχουν σε όλα τα πεδία. Η έκθεση καταγράφει τις ανησυχίες σχετικά με τη διαδικασία διορισμού για τις ανώτερες θέσεις των δικαστών και εισαγγελέων παραμένουν, όπως και η έλλειψη δικαστικής συμμετοχής στη διαδικασία επιλογής.
Σημειώνεται ότι ο αριθμός των διώξεων που σχετίζονται με τη διαφθορά είναι μικρός, αν και η πρόοδος όσον αφορά τις τελικές αποφάσεις μένει να διαπιστωθεί.
Επίσης, για τα πόθεν έσχες καταγράφεται ότι ναι μεν οι κανόνες για τη δεοντολογία των πολιτικών υπαλλήλων συνέχισαν να εφαρμόζονται, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν ανησυχίες όσον αφορά την ακεραιότητα στο πλαίσιο της αστυνομίας.
Κόλαφος είναι η έκθεση σχετικά με την ελευθερία της έκφρασης και το δικαίωμα πρόσβασης σε πληροφορίες, τα οποία πάντως προστατεύονται νομικά και επίσημα στο Σύνταγμα και την τομεακή νομοθεσία.
Η Κομισιόν σημειώνει ότι η ελληνική κυβέρνηση έχει λάβει μέτρα για την ενίσχυση της διαφάνειας της ιδιοκτησίας των μέσων ενημέρωσης, μέσω της νομοθεσίας που εγκρίθηκε πρόσφατα. «Ωστόσο, η κατάσταση των δημοσιογράφων προκαλεί σημαντικές ανησυχίες λόγω του γεγονότος ότι εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν απειλές και επιθέσεις ενώ το επαγγελματικό τους περιβάλλον έχει επιδεινωθεί περαιτέρω. Η κατανομή της κρατικής διαφήμισης όσον αφορά, ιδίως τη μη διαφανή κατανομή της κρατικής χρηματοδότησης, αποτελεί επίσης ζήτημα», αναφέρεται.
Και συνεχίζει: «Ενώ τα δημόσια μέσα μαζικής ενημέρωσης ρυθμίζονται από ένα ισχυρό νομικό πλαίσιο, υπάρχουν ανησυχίες όσον αφορά τις πιθανή πολιτική επιρροή στο διορισμό των μελών του διοικητικού συμβουλίου. Εξακολουθούν να υπάρχουν προκλήσεις όσον αφορά την επάρκεια των οικονομικών και ανθρώπινων πόρων της ρυθμιστικής αρχής των μέσων ενημέρωσης».
Σε σχέση τέλος με τους ελέγχους και τις ισορροπίες (check and balances), οι εργασίες για τη βελτίωση της ποιότητας της νομοθεσίας προχωρούν, ιδίως όσον αφορά τη συμβατότητα των σχεδίων νόμων με το Σύνταγμα και το δίκαιο της ΕΕ. Η κωδικοποίηση της νομοθεσίας προχωρά επίσης με την έκδοση ορισμένων νομικών κωδίκων σε διάφορους τομείς της νομοθεσίας. Ο αριθμός των τροποποιήσεων της τελευταίας στιγμής για τα σχέδια νόμου μειώνεται. Ωστόσο, οι ενδιαφερόμενοι συχνά δεν έχουν επαρκή χρόνο για να σχολιάσουν τα σχέδια νόμων.
Η φετινή έκθεση περιέχει για πρώτη φορά συγκεκριμένες συστάσεις που απευθύνονται σε κάθε κράτος μέλος, όπως ανακοίνωσε ο πρόεδρος φον Ντερ Λάιεν τον Σεπτέμβριο του 2021. Οι συστάσεις για την Ελλάδα «απαντούν» σε όλους τους παραπάνω αστερίσκους.
