«Πάνω από 70% του εκλογικού σώματος δεν υποστηρίζει τον Μακρόν»

Ο Φαμπιάν Περιέ, συγγραφέας και ανταποκριτής της γαλλικής εφημερίδας Libération στην Αθήνα σχολιάζει αποκλειστικά στην «Εφ.Συν.» το αποτέλεσμα του πρώτου γύρου των προεδρικών εκλογών στη Γαλλία. Μιλάει για τις ευθύνες Μακρόν για την άνοδο της Ακροδεξιάς, καθώς και τη διαφορά στην ψήφο των νέων και των μεγαλύτερων ψηφοφόρων που μπορεί να επηρεάσει την πολιτική κατάσταση στην Γαλλία του μέλλοντος.

● Πώς σχολιάζετε το αποτέλεσμα του πρώτου γύρου των εκλογών;

Με την πρώτη ματιά, τα αποτελέσματα δείχνουν ότι το γαλλικό πολιτικό τοπίο χωρίζεται πλέον μεταξύ τριών βασικών δυνάμεων στο εσωτερικό του, την Ακροδεξιά, μια Δεξιά φιλελεύθερη και μια Αριστερά που αναμειγνύει τη σοσιαλδημοκρατία και τον ριζοσπαστισμό. Είναι αξιοσημείωτο ότι τη στιγμή των εκλογών τα κόμματα που διαμόρφωσαν το γαλλικό πολιτικό τοπίο από το 1945 κατέρρευσαν.

Οι Ρεπουμπλικάνοι ξεπερνούν μόλις το 5%. Το Σοσιαλιστικό και το Κομμουνιστικό Κόμμα δεν άγγιξαν καν στο όριο του 3%. Ωστόσο, αυτά τα παραδοσιακά κόμματα είναι εκείνα που έχουν εδώ και καιρό την ισχυρότερη τοπική παρουσία. Φαίνεται ότι υπάρχει αποσύνδεση μεταξύ του τοπικού ρόλου αυτών των κομμάτων και της εθνικής τους απήχησης. Μια άλλη διαπίστωση είναι ότι υπάρχει μία ρήξη ανάμεσα στην επαρχία της Γαλλίας και την πρωτεύουσα.

Ωστόσο στο Σοσιαλιστικό Κόμμα και στο κόμμα των Ρεπουμπλικάνων είχε γίνει η επιλογή να παρουσιαστούν υποψήφιοι από το Παρίσι (η δήμαρχος Παρισιού από τη μια πλευρά, ο πρόεδρος της περιφέρειας Île-de-France από την άλλη) οι οποίοι δεν είχαν εθνικό έρεισμα και για πολλά χρόνια δεν είχαν ταξιδέψει ανά τη Γαλλία για να σφυρηλατήσουν δεσμούς με τον πληθυσμό εκτός της πρωτεύουσας.

Σε ένα εξαιρετικά ανησυχητικό διεθνές πλαίσιο και με μια σύγκρουση σε ευρωπαϊκό έδαφος, ο απερχόμενος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν φαίνεται να επωφελήθηκε από ένα «μπόνους εξόδου». Γεγονός παραμένει ότι, στην πραγματικότητα, πάνω από το 70% του εκλογικού σώματος δεν τον υποστηρίζει. Αυτή η δυσαρέσκεια λοιπόν του πληθυσμού πηγάζει από την πενταετή του θητεία, που χαρακτηρίζεται από μία μίξη νεοφιλελευθερισμού σε οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο, καθώς και μια πολιτική κατασταλτική της κυβέρνησης στις διαδηλώσεις για τα μεταναστευτικά ζητήματα…

Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της εκστρατείας, το κόμμα του ανακοίνωσε μελλοντικές μεταρρυθμίσεις που τόνιζαν την υπερφιλελεύθερη τάση της πολιτικής που εφαρμόζεται ήδη. Μεγάλο μέρος του εκλογικού σώματος αισθάνεται τώρα παγιδευμένο και πιστεύει ότι δεν θα μπορέσει να δώσει στον Εμανουέλ Μακρόν την ψήφο του στον δεύτερο γύρο για δεύτερη φορά μέσα σε πέντε χρόνια.

Τέλος, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι έρχονται βουλευτικές εκλογές. Το ίδιο συνέβη λίγους μήνες μετά τις ευρωεκλογές ή ακόμα και τις εκλογές του 2017. Τα αποτελέσματα του πρώτου γύρου επιβεβαίωναν αυτή την τάση: έδειχναν ότι γίνεται μια ανασύνθεση του πολιτικού τοπίου στη Γαλλία που χαρακτηρίζεται από τη διάβρωση των παραδοσιακών κομμάτων.

Εάν οι Ρεπουμπλικανοί, οι Σοσιαλιστές, το Κομμουνιστικό Κόμμα ή ακόμα και το Οικολογικό Κόμμα-Πράσινοι ενσωματώνουν σχεδόν όλες τις τοπικές εξουσίες, φαίνονται να είναι καταδικασμένα σε μία αδυναμία στην εθνική πολιτική συζήτηση. Η ψήφος της Ακροδεξιάς αυξήθηκε από 9,4 εκατομμύρια ψήφους το 2017 σε 11,3 εκατομμύρια το 2022, σημειώνοντας αύξηση 20,2%. Σε πέντε χρόνια. Απόλυτο ρεκόρ. Η άνοδος της ακροδεξιάς ψήφου είναι επομένως το αποτέλεσμα της δουλειάς του προέδρου και της κυβέρνησης ύστερα από μόλις πέντε χρόνια.

● Το γεγονός ότι οι νέοι και το Παρίσι ψήφισαν τον Μελανσόν, ενώ οι μεγαλύτεροι και η επαρχία της Γαλλίας Μακρόν και Λεπέν, δείχνει δύο διαφορετικές Γαλλίες να συνυπάρχουν;

Είναι ακόμη πολύ νωρίς για ακριβείς κοινωνιολογικές αναλύσεις της ψήφου. Αλλά είναι βέβαιο ότι οι φωνές των νέων έχουν επικεντρωθεί στον Ζαν-Λικ Μελανσόν, γιατί αναμφίβολα είναι από τους λίγους που κάνουν τη σύνδεση μεταξύ περιβαλλοντικών, οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων.

Σε μια εποχή που η Διακυβερνητική Επιτροπή για την Αλλαγή του Κλίματος δημοσιεύει μια σειρά από ανησυχητικές, ακόμη και αγχωτικές αναφορές, έχει θέσει την έννοια της οικολογίας στο επίκεντρο του προγράμματός της, αφήνοντας ένα μεγάλο μέρος στο περιβάλλον. Τώρα πρέπει να περιμένουμε μακροπρόθεσμες αναλύσεις για να μάθουμε εάν η «Ανυπότακτη Γαλλία» είναι συντονισμένη με τη γαλλική κοινωνία.

● Φαίνεται ότι τα αποτελέσματα αυτών των εκλογών δεν διαφέρουν πολύ από τις προηγούμενες. Μια εποχή νεοσυντηρητισμού εδραιώνεται στη Γαλλία και ποιος ευθύνεται γι’ αυτό;

Είναι αναμφίβολα δυνατό να κάνουμε μια άλλη ανάλυση: η γαλλική Αριστερά, διασπασμένη, δεν ήξερε πώς να εμπλακεί σε μια επαρκή δυναμική για να επαναφέρει τους απέχοντες στις κάλπες, ακόμα κι αν στις εργατικές γειτονιές η ψήφος υπέρ της «Ανυπότακτης Γαλλίας» ήταν σημαντική. Είναι λοιπόν αυτός ο νεοσυντηρητισμός επιθυμία του εκλογικού σώματος ή καρπός διαμόρφωσης της κοινής γνώμης από τα ΜΜΕ και από την πολιτική «κανονικοποίηση» των χειρότερων ιδεών της Ακροδεξιάς; Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι τα τηλεοπτικά κανάλια δίνουν σε μεγάλο βαθμό τον λόγο στον Ερίκ Ζεμούρ, υποψήφιο ακροδεξιό, εδώ και χρόνια.

Δεν πρέπει να λησμονείται επίσης ότι ο πρόεδρος Μακρόν παραχώρησε συνέντευξη στο ακροδεξιό περιοδικό Valeurs Actuelles για να «κανονικοποιήσει» την υποψηφιότητα του Ερίκ Ζεμούρ. Ή ότι ο υπουργός Εσωτερικών του, Ζεράλντ Νταρμανάν, ένιωθε ότι η Μαρίν Λεπέν ήταν «ήπια» σε θέματα μετανάστευσης. Ή ότι έχουν ψηφιστεί νόμοι που περιορίζουν τις ελευθερίες του Τύπου. Υπάρχει λοιπόν ένας βαθύς νεοσυντηρητισμός στον πολιτικό λόγο και τη δράση. Υπάρχει όμως παράλληλα ένα ποσοστό αποχής 26%, ενώ περίπου το 35% του εκλογικού σώματος ψήφισε προοδευτικά κόμματα.

● Το μεγάλο ερώτημα που επικρατεί στους κόλπους της ελληνικής αριστεράς είναι αν ο Μελανσόν κέρδισε και η αριστερά ή όχι…

H διαφορά ψήφων του Ζαν-Λικ Μελανσόν και της Μαρίν Λεπέν είναι μικρή. Τα αποτελέσματα αυτών των εκλογών δείχνουν ότι το κόμμα “Ανυπότακτη Γαλλία” έχει κερδίσει για την αριστερά έναν σημάντικο χώρο σε εθνικό επίπεδο. Οι προεδρικές εκλογές είναι πολύ επικεντρωμένες σε έναν υποψήφιο, αλλά το κόμμα “Ανυπότακτη Γαλλία” παρουσίασε ένα πρόγραμμα πουδημιουργήθηκε από μια συλλογικότητα και διαδώθηκε από έναν ομιλητή που μπόρεσε να γοητεύσει μέρος του εκλογικού σώματοςτης αριστεράς.

Επιπλέον, παρά τον διχασμό της αριστεράς, τις οξυμένες εχθρότητες από όλες τις πλευρές, η εκλογική δυναμική ωφέλησε τον υποψήφιο Ζαν-Λικ Μελανσόν και το κόμμα του, που φαινόταν ότι ήταν οι μόνοι ικανοί να αντιπαρατεθούν, από άποψη ιδεών, με τον Εμμανουέλ Μακρόν. Τα άλλα αριστερά κόμματα έχουν καταρρεύσει, κάτι που θα έχει μακροπρόθεσμες επιπτώσεις χωρίς αμφιβολία για τις τοπικές εκλογές.

Και πάλι, σε τοπικό επίπεδο, το Σοσιαλιστικό, το Κομμουνιστικό κόμμα και οι Πράσινοι σε μικρότερο βαθμό, ακόμα κι αν έχουν χάσει τη δυναμική τους μετά τις δημοτικές εκλογές, παραμένουν οι πιο εδραιωμένες δυνάμεις. Αυτή η τάση προς επιβεβαιωμένη απώλεια δυναμικής θα θέσει τα παραδοσιακά κόμματα σε αδύναμη θέση στις απαραίτητες διαπραγματεύσεις, όσον αφορά το γαλλικό εκλογικό ημερολόγιο, για τον καθορισμό των υποψηφίων για τις εκλογικές περιφέρειες για τις βουλευτικές εκλογές. Έτσι, το στοίχημα του Σοσιαλιστικού,και του Κομμουνιστικού κόμματος ή ακόμα και των Πρασίνων να παρουσιάσουν έναν υποψήφιο για να ξανακερδίσει την προβολή είναι μια αποτυχία που τοποθετεί αυτά τα κόμματα σε λεπτή θέση για τις επερχόμενες βουλευτικές εκλογές.

Η αποτυχία είναι ακόμη μεγαλύτερη καθώς στα μάτια της αριστεράς, το Κομμουνιστικό κόμμα, πρώην σύμμαχος του κόμματος “Ανυπότακτη Γαλλία”, με το 2,5% του, θεωρείται υπεύθυνο για την απουσία της αριστεράς στον δεύτερο γύρο των εκλογών. Η ελπίδα ενός μέρους της κοινής γνώμης για την επανένωση της αριστεράς για την δημιουργία μίας δυναμικής ήταν μία λανθασμένη ιστορική ανάλυση μάλλον μία ιστορική υπευθυνότητα των κομμάτων της αριστεράς.

● Πώς σχολιάζετε τη στάση του Melanson για τον δεύτερο γύρο;

Μου φαίνεται ότι πρέπει να διατηρηθούν τρία σημεία από την ομιλία του. Ο Ζαν-Λικ Μελανσόν ζήτησε ξεκάθαρα να μην ψηφίσει κανένας από τους ψηφοφόρους του τη Μαρίν Λεπέν και το επανέλαβε πολλές φορές.

Είπε στους εκλογείς του να εκφραστούν κατά συνείδηση, υπενθυμίζοντας τους τη δύσκολη θέση στην οποία βρίσκονται, προσπαθώντας έτσι να δημιουργήσει μια ισορροπία δυνάμεων για να εξασφαλίσει εγγυήσεις και επομένως αφήνει στον απερχόμενο πρόεδρο τη δυνατότητα να σεβαστεί ορισμένες προεκλογικές υποσχέσεις που αντιστοιχούν σε μια νεοφιλελεύθερη πολιτική (μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος, ρύθμιση της κοινωνικής βοήθειας κ.λπ.). Τέλος, άφησε να υπονοηθεί ότι θα αποσυρόταν από την πολιτική ζωή,ενώ είχε αναπτύξει μια πολιτική δύναμη με στελέχη, νέους, με ποικίλα κοινωνιολογικά προφίλ.