Κυρώσεις και στο βάθος… Pol-Exit

«Ανησυχώ βαθύτατα για την απόφαση του πολωνικού Συνταγματικού Δικαστηρίου. Έχω δώσει εντολή στις υπηρεσίες της Επιτροπής να την αναλύσουν διεξοδικά και γρήγορα. Σε αυτή τη βάση, θα αποφασίσουμε για τα επόμενα βήματα». Είναι η δήλωση της προέδρου της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, για την απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου της Πολωνίας ότι το πολωνικό Δίκαιο είναι πιο ισχυρό από το ευρωπαϊκό.

«Η προσπάθεια του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης να παρέμβει στο πολωνικό δικαστικό σύστημα παραβιάζει την αρχή της υπεροχής του πολωνικού Συντάγματος», αποφάνθηκε το πολωνικό δικαστήριο το βράδυ της Πέμπτης.

Τι σημαίνει αυτό; Ότι η απόφαση επιτρέπει στη Βαρσοβία να αγνοήσει μια θεμελιώδη αρχή της Ε.Ε. που κατοχυρώνεται στις συνθήκες, την ανεξαρτησία των δικαστηρίων. Πρόκειται για άμεση αμφισβήτηση του Δικαίου της Ε.Ε. σε πρωτοφανή κλίμακα και είναι η πρώτη φορά που συμβαίνει.

Το θέμα έχει πάρει μεγάλες διαστάσεις στις Βρυξέλλες, που εξετάζουν περικοπή κονδυλίων για την Πολωνία, αλλά κάποιοι διπλωμάτες τολμούν να μιλήσουν και για Pol-Exit (κατά το Brexit), αν η Βαρσοβία τραβήξει το σκοινί στα άκρα.

«Οι συνθήκες μας είναι πολύ σαφείς. Όλες οι αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου είναι δεσμευτικές για όλες τις αρχές των κρατών-μελών, συμπεριλαμβανομένων των εθνικών δικαστηρίων. Το Δίκαιο της Ε.Ε. υπερισχύει του εθνικού Δικαίου, συμπεριλαμβανομένων των συνταγματικών διατάξεων. Αυτό έχουν υπογράψει όλα τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. ως μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης», τονίζει η πρόεδρος. «Θα χρησιμοποιήσουμε όλες τις εξουσίες που διαθέτουμε βάσει των συνθηκών για να το διασφαλίσουμε αυτό», προειδοποίησε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.

Χθες, στην ενημέρωση της Κομισιόν, πολλές ήταν οι ερωτήσεις που δέχτηκε ο εκπρόσωπος της Επιτροπής Ερίκ Μαμέρ για το θέμα. Οι περισσότερες αφορούσαν το ζήτημα της περικοπής κονδυλίων από το Ταμείο Ανάκαμψης προς την Πολωνία. Ο Μαμέρ τόνισε ότι η Κομισιόν δεν θα προβεί σε τέτοια κίνηση αν δεν αναλυθεί νομικά σε πρώτη φάση η απόφαση. Στη συνέχεια θα ακολουθήσουν οι όποιες πολιτικές αποφάσεις.

Ο πρόεδρος του Κοινοβουλίου Νταβίντ Σασόλι δήλωσε ότι η πολωνική ετυμηγορία «δεν μπορεί να μείνει χωρίς συνέπειες». «Η Κομισιόν επέτρεψε σε αυτό να πάει πολύ μακριά. Ήρθε η ώρα να δράσουμε», δήλωσε η Ιράξτε Γκαρσία, επικεφαλής της ομάδας των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. «Κανένα κράτος-μέλος δεν πρέπει να μπορεί να παραμερίζει το Δίκαιο της Ε.Ε. και να εξακολουθεί να απολαμβάνει τα οφέλη αυτής της Ένωσης. Ανησυχώ πολύ». Η Γκαρσία βρίσκεται στη Βαρσοβία και σήμερα θα συναντηθεί με Πολωνούς δικαστές.

Ο Ντάνιελ Φρόιντ από τους Πράσινους δήλωσε ότι η απόφαση «είναι μια καθοριστική στιγμή για την προεδρία της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στην Επιτροπή. Δείχνει ότι ο κατευνασμός δε λειτούργησε. Η μόνη γλώσσα που καταλαβαίνει η Βαρσοβία είναι το πάγωμα των χρημάτων, όπως είδαμε με τις ζώνες ΛΟΑΤΚΙ». Οι πολωνικές περιφέρειες είχαν κάνει πίσω σε θέματα ΛΟΑΤΚΙ, όταν αντιμετώπισαν την απειλή να χάσουν δισεκατομμύρια σε χρηματοδότηση από την Ε.Ε.

Οι Βρυξέλλες όμως εξακολουθούν να διστάζουν. Διπλωμάτες ανέφεραν ότι το τι θα συμβεί στη συνέχεια εξαρτάται από το τι θα αποφασίσει να κάνει η κυβέρνηση της Βαρσοβίας υπό την ηγεσία του νόμου και της Δικαιοσύνης. «Μπορούν να επιλέξουν να εφαρμόσουν τις αποφάσεις του Συνταγματικού Δικαστηρίου ή μπορούν να επιλέξουν να τις αγνοήσουν. Θα δούμε», δήλωσε αξιωματούχος της Επιτροπής.