Θα φέρει τα πάνω κάτω σε τομείς όπως η ναυτιλία και η αεροπορία, θα αλλάξει τις εισαγωγές, αλλά και τα αυτοκίνητα που οδηγούμε. Η φιλόδοξη πρόταση της Κομισιόν «Fit for 55» αποσκοπεί στη μετατροπή της ευρωπαϊκής ηπείρου σε ενεργειακά ουδέτερη ώς το 2050. Για να καταστεί δυνατό αυτό, ωστόσο, θα πρέπει να μειωθούν οι εκπομπές ρύπων στην Ε.Ε. κατά 55% ώς το 2030.
«Είναι η αποστολή της γενιάς μας», δήλωσε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν κατά την παρουσίαση της περίπλοκης και πολυδαίδαλης πρότασης. «Είναι κάτι που κλήρωσε σε εμάς, αλλά θα το κάνουμε, όχι μόνο για τα παιδιά αλλά και για τα εγγόνια μας», είπε.
Οι αντιδράσεις έχουν ήδη αρχίσει από χώρες που παράγουν αυτοκίνητα, όπως η Γερμανία και η Γαλλία, αλλά και από κλάδους που αναμένεται να επιβαρυνθούν, όπως η ναυτιλία και η αεροπορία. Τα μέτρα που ζητάει η Κομισιόν θα αλλάξουν άρδην πολλούς τομείς της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Πιο ρεαλιστής ο Ολλανδός εκτελεστικός αντιπρόεδρος της Κομισιόν Φρανς Τίμερμανς, όταν ρωτήθηκε ποια από τις μεταρρυθμίσεις από τις 12 που συμπεριλαμβάνονται στην πρόταση είναι η πιο δύσκολη, είπε ότι «όλες είναι απαιτητικές και περιμένω αντιπολίτευση για όλες!». Ωστόσο, τόνισε πως «η Κομισιόν πρέπει να πείσει τα κράτη-μέλη ότι η συμφωνία είναι δίκαιη και τότε και οι πρωτεύουσες θα συνεργαστούν», όπως είπε.
Στην πραγματικότητα, χθες άρχισε ένας μεγάλος κύκλος συζητήσεων, διαβουλεύσεων και πιέσεων για την τελική μορφή που θα λάβει η πρόταση της Κομισιόν. Αναμένεται να προκαλέσει έριδες, κόντρες, να δημιουργήσει «στρατόπεδα», αλλά τελικά θα πρέπει να βρεθεί συναίνεση.
Το τζάμπα… πέθανε!
Ενας από τους ακρογωνιαίους λίθους είναι το σύστημα εμπορίας εκπομπών της Ε.Ε. (EUETS), η μεγαλύτερη αγορά άνθρακα παγκοσμίως. Η Κομισιόν προτείνει την επικαιροποίησή του, καθώς ορισμένοι τομείς λαμβάνουν πολλά δωρεάν δικαιώματα. Πάνω από το 90% όλων των εκπομπών που προέρχονται από τομείς όπως ο χάλυβας, το τσιμέντο και τα χημικά προϊόντα καλύπτονται ουσιαστικά με δωρεάν δικαιώματα εκπομπών. Κάτι που η Κομισιόν προτείνει να αλλάξει.
Ο Μηχανισμός Προσαρμογής των Συνόρων Ανθρακα (CBAM) είναι ακόμα ένα εργαλείο που αναμένεται να προκαλέσει αντιδράσεις, όχι μόνο εντός αλλά και εκτός Ε.Ε. Ο μηχανισμός αυτός αποσκοπεί στον καθορισμό ενός φόρου άνθρακα στα εισαγόμενα προϊόντα, προκειμένου να προστατευτούν οι εταιρείες της Ε.Ε. που πρέπει να μειώσουν τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου μέχρι το 2030.
Πολλές από τις βιομηχανίες που έχουν πληγεί περισσότερο, θεωρούν ότι κινδυνεύουν τώρα να υποστούν αθέμιτη μεταχείριση από ανταγωνιστικά προϊόντα που προέρχονται από χώρες εκτός Ε.Ε. Το επιχείρημα είναι ότι αν για τα εισαγόμενα προϊόντα δεν είναι απαραίτητο να τηρείται η ίδια αυστηρή παραγωγή σε άνθρακα, τότε έχουν αθέμιτο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.
Οπότε ο μηχανισμός αυτός θα πρέπει να καλύπτει τον χάλυβα, το τσιμέντο, τα λιπάσματα, το αλουμίνιο και την ηλεκτρική ενέργεια. Οι τομείς αυτοί παρακολουθούν στενά τις τελευταίες προσαρμογές των πολιτικών επιλογών και το χρονοδιάγραμμα για την εφαρμογή του συστήματος. Οι παραγωγοί χάλυβα υποστηρίζουν τον κλιματικό στόχο, αλλά θέτουν προϋποθέσεις για μια επιτυχή μετάβαση.
Για να παρακάμψουν τους κανόνες, οι εταιρείες θα μπορούν να ενσωματώσουν το κόστος από τον φόρο του άνθρακα στις τιμές ή να στέλνουν μόνο τα λιγότερο ρυπογόνα προϊόντα στην Ε.Ε., εξάγοντας αλλού την πιο «ρυπαρή» παραγωγή.
Ομως η συζήτηση ξεπερνά τα ευρωπαϊκά σύνορα, αφού αφορά τη φορολόγηση των διεθνών ανταγωνιστών. Για να γίνει πραγματικότητα αυτός ο μηχανισμός προσαρμογής πρέπει να πειστούν οι εταίροι προκειμένου να επικυρωθεί από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου.
Το εργαλείο αυτό θα μπορούσε να αποφέρει έως και 10 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως. Πολλοί λένε ότι τα έσοδα αυτά θα μπορούσαν να συμβάλουν στη χρηματοδότηση του ευρωπαϊκού σχεδίου ανάκαμψης. Ωστόσο, ορισμένοι αναλυτές επισημαίνουν ότι η επιλογή αυτή δεν είναι κατ’ αρχήν βιώσιμη. Ο στόχος είναι κατ’ αρχάς οικολογικός.
Πέρα από τον ενεργειακό, ακόμα δύο βασικοί τομείς θα επηρεαστούν, οι μεταφορές και οι κατασκευές. Σύμφωνα με τους αναλυτές, ναι μεν πρέπει να γίνει κάτι για το 75% της ενέργειας από ορυκτά καύσιμα που εξακολουθεί να καταναλώνεται για θέρμανση ή για κατοικίες, αλλά η απάντηση σε αυτό είναι να τιμολογηθούν οι εκπομπές του διοξειδίου του άνθρακα. Το πρόβλημα είναι ότι αναμένεται να επηρεάσει δυσανάλογα ορισμένες κατηγορίες ανθρώπων, αφού τον τελικό λογαριασμό θα τον πληρώσει ο καταναλωτής.
Ηδη τα «κίτρινα γιλέκα» στη Γαλλία ετοιμάζονται για μάχη… Οι μεγάλες διαδηλώσεις του 2018 αφορούσαν την αύξηση των τιμών της βενζίνης.
Θετικές είναι πάντως οι περιβαλλοντικές οργανώσεις που τονίζουν ότι πλέον το ζήτημα είναι η εφαρμογή… Η Κομισιόν έχει ήδη πετάξει το μπαλάκι στα κράτη-μέλη που καλούνται να επιλέξουν τα ίδια το μίγμα πολιτικής για τη μείωση των ρύπων στην κάθε χώρα, συμβάλλοντας στον κοινό ευρωπαϊκό στόχο.
