Δημογραφικά «πλήγματα» της πανδημίας σε Ιταλία και Ισπανία

Το πέρασμα της νόσου Covid-19 δεν αφήνει μονάχα θύματα και ανθρώπους στα νοσοκομεία, αλλά έχει και πολλές άλλες «παράπλευρες απώλειες».

Συγκεκριμένα, το προσδόκιμο ζωής μειώθηκε στην Ιταλία σχεδόν κατά ένα έτος, στα 82,3 χρόνια, λόγω της πανδημίας, όπως ανακοίνωσε σήμερα η εθνική στατιστική υπηρεσία (Istat). Η Ιταλία ήταν μια από χώρες που επλήγησαν πιο πολύ από την Covid και η πρώτη που επηρεάστηκε στην Ευρώπη από το πρώτο κύμα. Αυτή την εβδομάδα ξεπέρασε το φράγμα των 100.000 θανάτων.

Οι εκτιμήσεις για το 2020 «υποδηλώνουν μια ξαφνική παύση και μια σημαντική αντιστροφή στη θετική τάση που παρατηρούνταν τα τελευταία χρόνια σε ό,τι αφορά το προσδόκιμο ζωής», σύμφωνα με την Istat. Οι περιοχές στο βόρειο τμήμα της χώρας, οι πλέον πληγείσες από τον ιό, είναι επίσης αυτές όπου το προσδόκιμο ζωής μειώθηκε περισσότερο: στη Λομβαρδία, τον κινητήρα της οικονομίας της χώρας, μειώθηκε από τα 83,7 στα 81,2 έτη.

Πριν από την πανδημία, το προσδόκιμο ζωής είχε διαμορφωθεί από τα 81,7 έτη το 2010 στα 83,2 έτη το 2019. Σύμφωνα με την Istat, ο μέσος όρος στην ΕΕ ήταν το 2018 τα 81 έτη το 2018, έτος για το οποίο υπάρχουν τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία.

Εξάλλου, το lockdown που επιβλήθηκε λόγω του κορονοϊού οδήγησε σε βουτιά τον αριθμό των μηνιαίων γεννήσεων στην Ισπανία στο χαμηλότερο καταγεγραμμένο επίπεδο, σύμφωνα με τα προκαταρκτικά στοιχεία που ανακοινώθηκαν σήμερα, επιβεβαιώνοντας αντίστοιχες ενδείξεις μείωσης και σε άλλες χώρες της Ευρώπης.

Τον Δεκέμβριο γεννήθηκαν μόνο 23.226 μωρά, κατά 20,4% λιγότερα συγκριτικά με τον Δεκέμβριο του 2019 και τα λιγότερα από το 1941, όταν άρχισαν να καταγράφονται τέτοιου είδους στοιχεία, όπως ανακοίνωσε η στατιστική υπηρεσία INE, τονίζονας τη σύνδεση μεταξύ της μείωσης και ενός εκ των αυστηρότερων lockdowns στην Ευρώπη.

«Παρόλο που ο αριθμός των γεννήσεων βρίσκεται σε μια σταθερά πτωτική τάση για αρκετά χρόνια, η μείωση επιτάθηκε εννέα μήνες μετά το lockdown κατά την πρώτη κατάσταση έκτακτης ανάγκης (λόγω του κορονοϊού)», ανέφερε η INE σε ανακοίνωση. Παρόλο που το αρχικό lockdown στην Ισπανία παρέμεινε σε ισχύ για ολόκληρο τον Απρίλιο του 2020, ο αριθμός των μωρών που γεννήθηκαν τον Ιανουάριο του 2021, εννέα μήνες αργότερα, αυξήθηκε κάπως στα 24.061.

Δημογράφοι προβλέπουν ότι θα υπάρξει μεγάλη μείωση γεννήσεων σε όλη την Ευρώπη για το 2021, καθώς οι νέοι άνθρωποι σε αναπαραγωγική ηλικία έχουν σε γενικές γραμμές υποστεί το βαρύτερο οικονομικό πλήγμα από τα lockdowns που επιβλήθηκαν με στόχο να ανακοπεί η εξάπλωση της COVID-19.

Το ποσοστό γονιμότητας στην Ισπανίας, το δεύτερο χαμηλότερο στην Ευρώπη μετά τη Μάλτα, συνεχίζει να αποτυπώνει τις επιπτώσεις από τη διπλή ύφεση που προκάλεσαν η οικονομική κρίση και η κρίση χρέους την περίοδο 2008-2012. Αντίστοιχες μειώσεις στις γεννήσεις που συνδέονται με την πανδημία έχουν προκύψει και σε γειτονικές χώρες που έχουν πληγεί σημαντικά από τον κορονοϊό, όπως η Ιταλία και η Γαλλία.

Οι γεννήσεις στην Ιταλία τον Δεκέμβριο κατέγραψαν βουτιά 21,6%, σύμφωνα με έκθεση της στατιστικής υπηρεσίας ISTAT, ενώ οι γεννήσεις στη Γαλλία μειώθηκαν το 2020 στο χαμηλότερο επίπεδό τους από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, σύμφωνα με τη γαλλική στατιστική υπηρεσία INSEE. Στην Ισπανία, οι γεννήσεις ήδη κατέγραφαν μείωση με ταχείς ρυθμούς πριν από τον κορονοϊό, σημειώνοντας πτώση 16% μεταξύ του 2014 και του 2019.

Εκτός από τις προκλήσεις σε συναισθηματικό επίπεδο για τα ζευγάρια που θέλουν να τεκνοποιήσουν, μακροπρόθεσμα θα υπάρξουν και οικονομικές προκλήσεις για χώρες που ίσως βρεθούν αντιμέτωπες με χρόνια προσπαθειών για να εξέλθουν από την οικονομική κατάρρευση που προκάλεσε η πανδημία. Λιγότερες γεννήσεις σημαίνει λιγότερους και μεγαλύτερους σε ηλικία εργαζόμενους. Αυτό σταδιακά μπορεί να επηρεάσει το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν και να ασκήσει πιέσεις στα δημόσια συνταξιοδοτικά και προνοιακά συστήματα, διευρύνοντας το χάσμα μεταξύ του πλουσιότερου Βορρά της Ευρώπης, όπου τα ποσοστά γεννήσεων είναι υψηλότερα, και του φτωχότερου Νότου.