Το δεύτερο κύμα χτύπησε σαν… τσουνάμι τη Σλοβακία

Στο πρώτο κύμα της πανδημίας, η Σλοβακία είχε θεωρηθεί ένα από τα «success stories» στην Ε.Ε. Παραδομένη σήμερα στα μεταλλαγμένα στελέχη του Covid-19 και εν μέρει αποκομμένη λόγω των περιορισμών στα σύνορά της, έχει τον υψηλότερο δείκτη θνητότητας από κορονοϊό στον κόσμο -κατά μέσο όρο 24 θανάτους ανά 100.000 κατοίκους τις τελευταίες δύο εβδομάδες.

Από την Τετάρτη το βράδυ, ξαναμπήκε σε αυστηρό, αλλά χαλαρής ακόμη επιτήρησης λοκντάουν. Με το υποστελεχωμένο εθνικό σύστημα υγείας να έχει «γονατίσει», ασθενείς πολίτες της μεταφέρονται τώρα σε άλλες χώρες -αρχικά στην Πολωνία- ενώ στα εδάφη της έχουν σπεύσει Ρουμάνοι γιατροί, κατόπιν αιτήματος για ευρωπαϊκή συνδρομή.

Πέντε ημέρες, εν τω μεταξύ, αφότου έγινε το δεύτερο (μετά την Ουγγαρία) μέλος των «27» που παρέλαβε ρωσικά εμβόλια Sputnik V, η Μπρατισλάβα βυθίζεται στη δίνη σοβαρής πολιτικής -με χροιά και διπλωματικής- κρίσης.

Ούτε έναν χρόνο από τη συγκρότησή του, ο ετερόκλητος τετραμελής κυβερνητικός συνασπισμός είναι στα όρια της διάλυσης. Οι αφορμές είναι πολλές, πλην όμως με έναν κοινό παρονομαστή: τον τραγικό χειρισμό του δεύτερου κύματος της πανδημίας.

Κυβερνητική «Βαβέλ»

Η ενδοκυβερνητική φαγωμάρα είχε αρχίσει εδώ και εβδομάδες, με αλληλοκατηγορίες για το ποιος υπουργός φέρει το μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης. Μέσα στην εβδομάδα ωστόσο, πήρε νέες διαστάσεις μετά την παρασκηνιακή συμφωνία που έκλεισε με τη Μόσχα ο Σλοβάκος πρωθυπουργός, Ιγκόρ Μάτοβιτς, για την προμήθεια 2 εκατομμυρίων δόσεων του Sputnik V. Χωρίς την έγκριση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων, του υπουργικού του συμβουλίου και των εγχώριων υγειονομικών αρχών…

Δύο από τους τέσσερις κυβερνητικούς εταίρους διαφώνησαν κάθετα και ζητούν εδώ και τώρα ανασχηματισμό. Σε διαφορετική περίπτωση, απειλούν ακόμη και με πτώση της κυβέρνησης. Ενας εξ αυτών είναι το ευρωσκεπτικιστικό κόμμα SaS του υπουργού Οικονομίας, Ρίχαρντ Σούλικ, ο οποίος βρίσκεται εδώ και καιρό σε ανοιχτή ρήξη με τον πρώην «συνοδοιπόρο» του στο SaS, νυν ηγέτη του κεντροδεξιού OLANO και πρωθυπουργό.

Η κόντρα τους κρατά τουλάχιστον από τον περασμένο Δεκέμβριο, όταν η κατάσταση με τον κορονοϊό ήδη έδειχνε ότι βγαίνει εκτός ελέγχου. Τότε, ο Μάτοβιτς είχε χαρακτηρίσει δημόσια «ηλίθιο» τον Σούλικ, κατηγορώντας τον ότι βάζει την οικονομία μπροστά από τη δημόσια υγεία και χρεώνοντάς του, ουσιαστικά, την καθυστερημένη επιβολή περιοριστικών μέτρων.

Τα τελευταία 24ωρα, ωστόσο, η ενδοκυβερνητική κρίση εντάθηκε και διαχύθηκε εκτός συνόρων, με φόντο την παραλαβή του ρωσικού εμβολίου.

Διελκυστίνδα

Το Spuntik V είναι «πολιτικό εργαλείο» που «διαιρεί τους κατοίκους της Σλοβακίας», «τους κατοίκους των χωρών της Δύσης» και «κάνει την Ε.Ε. να εμφανίζεται ότι αποτυγχάνει», σχολίασε ο Σλοβάκος ΥΠΕΞ και μέλος του SaS, Ιβάν Κόρτσοκ, την περασμένη Τρίτη, ένα 24ωρο αφότου ο Μάτοβιτς είχε σπεύσει στο αεροδρόμιο της πόλης Κόσιτσε για να παραλάβει προσωπικά την πρώτη παρτίδα του ρωσικού εμβολίου.

Εγκλωβισμένος μεταξύ των ενδοκυβερνητικών αντιδράσεων και της ενόχλησης Ευρωπαίων εταίρων από τη μια, της δημοσκοπικής πτώσης του κόμματός του από την άλλη, ο Μάτοβιτς επιχείρησε να διασκεδάσει τις εντυπώσεις με παντελώς λάθος τρόπο. Ερωτηθείς σε ραδιοφωνική συνέντευξη εάν έδωσε ανταλλάγματα στη Ρωσία, κατέφυγε σε χοντροκομμένους αστεϊσμούς. «Ναι, τη Ζακαρπάτια», απάντησε, αναφερόμενος στην -όμορη και αυτονομιστικών διαθέσεων- επαρχία της Υπερκαρπαθίας, στη βορειοδυτική Ουκρανία.

Το Κίεβο εξερράγη. Το ουκρανικό ΥΠΕΞ επέδωσε στον Σλοβάκο επιτετραμμένο νότα διαμαρτυρίας. Διάβημα επέδωσε και ο Ουκρανός πρέσβης στο ΥΠΕΞ στην Μπρατισλάβα.

«Ανεξαρτήτως κινήτρων, είδους και πλαισίου, τέτοιες δηλώσεις από τον αρχηγό της σλοβακικής κυβέρνησης, οι οποίες παραπέμπουν άμεσα στην εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας, είναι κατηγορηματικά απαράδεκτες», σχολίασε σε ανακοίνωσή του το ουκρανικό ΥΠΕΞ. Τελικά, ο Μάτοβιτς ζήτησε συγγνώμη από τους Ουκρανούς, μέσω Twitter. «Η Σλοβακία είναι φίλη σας», πρόσθεσε στα ουκρανικά.

Το ρωσικό ΥΠΕΞ αντέδρασε και αυτό. Η εκπρόσωπός του, Μαρία Ζαχάροβα, χαρακτήρισε τις δηλώσεις του Σλοβάκου ΥΠΕΞ «ανάξιες λόγου, στη σημερινή κατάσταση που επικρατεί στον κόσμο λόγω της πανδημίας». Η αποστολή των ρωσικών εμβολίων στη Σλοβακία «δεν είναι λαθρεμπόριο, ούτε παράβαση κάποιων κανόνων», υπογράμμισε. «Είναι κυβερνητικό αίτημα».

Μέσα στον γενικό χαμό, παρενέβη τελικά και η πρόεδρος της Σλοβακίας, η 45χρονη νομικός Ζουζάνα Καπούτοβα, τασσόμενη κατά της χρήσης του Sputnik V, επειδή ακόμη «δεν υπάρχει υπεύθυνη ρυθμιστική αρχή που να εγγυάται την ασφάλειά του». Μοιραία, η χορήγηση όσων δόσεων του ρωσικού εμβολίου έχουν ήδη παραληφθεί, οι επόμενες παραλαβές, αλλά και η θητεία της κυβέρνησης είναι, μέχρι νεωτέρας, στον «αέρα».