ΟΗΕ: Να μπει τέλος στις επαναπροωθήσεις από τα κράτη της Ε.Ε.

Την έντονη ανησυχία της «για την αυξανόμενη συχνότητα» των περιστατικών άτυπων απελάσεων και αναγκαστικών επιστροφών (pushbacks) προσφύγων και αιτούντων άσυλο από ευρωπαϊκές χώρες, εκφράζει η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, μετά τον σάλο που έχει προκληθεί και εντός της Ε.Ε. Στα περιστατικά αυτά φέρεται να εμπλέκεται και η Frontex, για την οποία είναι σε εξέλιξη έρευνα της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF).

Η έρευνα αφορά παρενόχληση, ανάρμοστη συμπεριφορά και παράνομες επιχειρήσεις που στόχο είχαν να εμποδίσουν πρόσφυγες και μετανάστες να φτάσουν στις ακτές της Ευρώπης. 

Η βοηθός Ύπατη Αρμοστής σε θέματα Προστασίας, Τζίλιαν Τριγκς, στην ανακοίνωσή της αναφέρει ότι ο Οργανισμός «λαμβάνει μεγάλο όγκο αναφορών ότι ορισμένα ευρωπαϊκά κράτη περιορίζουν την πρόσβαση στο άσυλο, επιστρέφουν ανθρώπους αφού έχουν φτάσει στο έδαφος ή τα χωρικά τους ύδατα και κάνουν χρήση βίας εναντίον τους στα σύνορα», αποφεύγοντας πάντως να κατονομάσει τα κράτη τα οποία εγκαλεί.

Υπενθυμίζει ότι οι άτυπες επιστροφές ή επανπροωθήσεις είναι παράνομες και τονίζει ότι «τα κράτη έχουν κάθε νόμιμο δικαίωμα να διαχειρίζονται τα σύνορά τους τηρώντας το διεθνές δίκαιο. Όμως θα πρέπει επίσης να επιδεικνύουν σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα».

«Το να ζητά κανείς άσυλο είναι ένα θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα. Ούτε η πανδημία του COVID-19 δίνει το περιθώριο εξαιρέσεων. Είναι εφικτή τόσο η προστασία από την πανδημία όσο και η διασφάλιση της πρόσβασης σε δίκαιες και ταχείες διαδικασίες ασύλου», επισημαίνει η Τζίλιαν Τριγκς.

Η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες ζητά την επείγουσα διερεύνηση των καταγγελλόμενων περιστατικών παραβιάσεων και κακομεταχείρισης μέσω ανεξάρτητων εθνικών μηχανισμών επιτήρησης για τη διασφάλιση της πρόσβασης στο άσυλο και της υποχρέωσης λογοδοσίας. 

Επιπλέον, απευθύνει έκκληση στα ευρωπαϊκά κράτη και την Ευρωπαϊκή Ένωση να στηρίξουν τις χώρες που φέρουν δυσανάλογη ευθύνη στην υποδοχή των νέων αφίξεων προσφύγων και μεταναστών. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ, ο αριθμός των αφίξεων μέσω ξηράς και θάλασσας στην Ε.Ε. το 2020 ήταν μειωμένος κατά 23% σε σύγκριση με το 2019 και κατά 33% σε σχέση με το 2018.

«Με τόσο λίγες αφίξεις στην Ευρώπη, η κατάσταση θα έπρεπε να είναι διαχειρίσιμη. Είναι λυπηρό το γεγονός ότι το θέμα του ασύλου εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο πολιτικοποίησης και διχασμού παρά τους όλο και μικρότερους αριθμούς», σημειώνει η βοηθός Ύπατη Αρμοστής.

Η Ύπατη Αρμοστεία καλεί επίσης τα ευρωπαϊκά κράτη να τηρήσουν τις υπάρχουσες δεσμεύσεις τους στον τομέα της προσφυγικής προστασίας μέσα από την παροχή απρόσκοπτης πρόσβασης των αιτούντων άσυλο στα σύνορά τους, τη διάσωσή τους στη θάλασσα και την επακόλουθη αποβίβαση και καταγραφή τους, καθώς και την παροχή κάθε υποστήριξης στους αιτούντες άσυλο.

Να υπενθυμίσουμε ότι το ζήτημα των επαναπροωθήσεων στο Αιγαίο έχει προκαλέσει σοβαρή κρίση στις σχέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τη Frontex, έπειτα από τα στοιχεία που έφερε στο φως έκθεση-κόλαφος του Συμβουλίου της Ευρώπης και δείχνουν την εμπλοκή της σε περιστατικά επαναπροωθήσεων. Επίσης, υπάρχουν καταγγελίες για συμμετοχή της σε επαναπροωθήσεις και σε χώρες των Βαλκανίων.

Εξαιτίας όλων αυτών, ασκούνται πιέσεις στον διευθυντή της Frontex, Φαμπρίς Λετζέρι, να παραιτηθεί, ενώ η επίτροπος Εσωτερικών Υποθέσεων της Ε.Ε., Ιλβα Γιόχανσον, κάλεσε τη Frontex να ξεκαθαρίσει τη στάση της αναφορικά με τις κατηγορίες για την εμπλοκή σε επαναπροωθήσεις που αντιβαίνουν στο διεθνές δίκαιο, με τη μορφή συνεργασίας ή συγκάλυψης.