Υπό κατάρρευση η δημόσια Υγεία στην Ευρώπη

Πολύ πιο βαρύ από το πρώτο, το δεύτερο κύμα του Covid-19 σαρώνει τη Γηραιά Ηπειρο. Κι έτσι, αν και αντιπροσωπεύει μόλις το 10% του παγκόσμιου πληθυσμού, η Ευρώπη θρηνεί περισσότερους από 300.000 νεκρούς από τον κορονοϊό: το ένα τέταρτο των θυμάτων της πανδημίας παγκοσμίως.

Η μία με την άλλη οι ευρωπαϊκές χώρες αλλάζουν πια τη σκυτάλη στις μαύρες «πρωτιές» σε έναν αέναο φαύλο κύκλο. Ξεπερνώντας τους 50.000 νεκρούς, η Βρετανία είναι τώρα η χώρα με τον μεγαλύτερο αριθμό θανάτων στην Ευρώπη. Η Ιταλία έγινε η τρίτη δυτικοευρωπαϊκή χώρα που ξεπερνά το ένα εκατομμύριο σε κρούσματα και μία από τις 10 πλέον δοκιμαζόμενες από τον Covid-19 σε ολόκληρο τον πλανήτη. Δύο εβδομάδες από την εφαρμογή τής -πιο ευέλικτης συγκριτικά με την πρώτη- καραντίνας, η Γαλλία αποτελεί πλέον το πιο βαριά πληττόμενο κράτος στην Ευρώπη, ξεπερνώντας σε συνολικό απολογισμό ακόμη και τη Ρωσία.

Από άκρη σε άκρη της ηπείρου, τα -ως επί το πλείστον υποχρηματοδοτούμενα και υποστελεχωμένα- δημόσια συστήματα υγείας είναι πια στο «κόκκινο». Στις περισσότερες χώρες, ακόμη και στις πιο εύρωστες, οι μονάδες εντατικής θεραπείας έχουν σχεδόν γεμίσει. Αντιστοίχως, μειώνονται οι διαθέσιμες κλίνες νοσηλείας, δημιουργώντας ένα εφιαλτικό ντόμινο θνητότητας για νοσούντες από άλλες σοβαρές ασθένειες.

Οι ανατριχιαστικές εικόνες από τον εξωτερικό χώρο νοσοκομείου στη Νάπολη -όπου χορηγούνταν στον δρόμο οξυγόνο με φιάλες σε ασθενείς με κορονοϊό, μέσα στα ΙΧ που τους μετέφεραν, καθώς δεν υπήρχαν διαθέσιμες κλίνες- κινδυνεύουν να γίνουν μία νέα κανονικότητα, εν όψει και του χειμώνα. Ηδη, μέλη ευρωπαϊκών κυβερνήσεων -όπως ο Γερμανός υπουργός Υγείας Γιενς Σπαν- προειδοποιούν ότι, παρά τα ενθαρρυντικά μηνύματα για το πολυπόθητο εμβόλιο- τα φετινά Χριστούγεννα δεν θα μοιάζουν σε τίποτε με όσα έχουμε ζήσει.

Η διευθύντρια του Ευρωπαϊκού Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ECDC), Αντρεα Αμόν, ήταν εξάλλου -μέσα στη γενικολογία της- σαφής ως προς το πότε τελικά προβλέπεται να γίνουν οι πρώτοι μαζικοί εμβολιασμοί του πληθυσμού. «Αν είμαστε αισιόδοξοι», είπε στο πρακτορείο AFP, «θα είναι στο πρώτο τρίμηνο του επόμενου έτους»…

Μέχρι και η Σουηδία της «ανοσίας της αγέλης» κατά το πρώτο κύμα, τώρα προχωρά στην επιβολή περιοριστικών μέτρων σε εθνικό επίπεδο, καθώς είδε τις εισαγωγές ασθενών με κορονοϊό στις εντατικές να διπλασιάζονται μόνον μέσα στην τελευταία εβδομάδα.

Τα ερωτήματα είναι πολλά και γίνονται όλο και πιο βασανιστικά, καθώς το ένα σοκ διαδέχεται το άλλο. Γιατί ενώ το δεύτερο κύμα της πανδημίας είχε προβλεφθεί, δεν ενισχύθηκαν τα εθνικά συστήματα υγείας; Και πώς στοιχειοθετείται η απροθυμία των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων στη λήψη δραστικών μέτρων για να ανάσχεση της εξάπλωσης του κορονοϊού, ουσιαστικά στο όνομα της διάσωσης της οικονομίας;

Προφανώς, η προσμονή τους -πέραν από το εμβόλιο ή τα εμβόλια- είναι η επιπεδοποίηση της επιδημιολογικής καμπύλης με τα υφιστάμενα μέτρα. Οι επόμενες ημέρες θεωρούνται κρίσιμες. Οι τελευταίες ενδείξεις για πιθανή σταθεροποίηση ή μείωση των κρουσμάτων σε χώρες όπως η Ισπανία, η Γαλλία και το Βέλγιο θεωρούνται ακόμη επισφαλείς για να ερμηνευτούν ως τάση. Στο μεσοδιάστημα, οι θάνατοι στην Ευρώπη αυξάνονται εφιαλτικά, με γεωμετρική πρόοδο: κατά 44%, σύμφωνα με στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για την εβδομάδα που ολοκληρώθηκε στις 8 Νοεμβρίου.

Ως συνήθως κατόπιν εορτής, η Ε.Ε. προτείνει τώρα σχέδια ενίσχυσης της ετοιμότητας και του συντονισμού των «27». Οχι γι’ αυτή, αλλά για μία μελλοντική κατάσταση έκτακτης υγειονομικής ανάγκης. Προκρίνει, για παράδειγμα, τη δημιουργία μιας Ευρωπαϊκής Ενωσης Υγείας και την αύξηση των αρμοδιοτήτων του ECDC. Ζητούμενο, όπως τόνισε η επίτροπος Υγείας Στέλλα Κυριακίδου, είναι «να αναπτύξουμε ομάδες ειδικών στα κράτη-μέλη, όταν χρειάζονται, σε περιπτώσεις κρίσεων στη δημόσια υγεία».

Σχετικές προτάσεις κατέθεσαν ήδη οι ειδικοί του ευρωπαϊκού προγράμματος HERoS (Health Emergency Response in Interconnected Systems). Πρακτικά, αφορούν μεγαλύτερο διαμοιρασμό μεταξύ των «27» των διαθέσιμων νοσοκομειακών κλινών, ιατρικού εξοπλισμού, ακόμη και προσωπικού στον τομέα υγείας. Ακριβώς το αντίθετο, δηλαδή, απ’ ό,τι συνέβη στο πρώτο κύμα. «Δεν υπήρξε συντονισμένη προσπάθεια ετοιμότητας», παραδέχτηκε ο συντονιστής του HERoS, Φινλανδός καθηγητής δρ Κόβατς. «Ακόμη και οι πρωτοβουλίες της Ε.Ε.», επισήμανε, «ήρθαν αργά στο “παιχνίδι”».