Ισως η πιο επικίνδυνη από όλες τις «παγωμένες» διενέξεις στον ασταθή ενεργειακό κομβικό του Καυκάσου δείχνει να ξεπαγώνει. Παρά τις διεθνείς εκκλήσεις για άμεση κατάπαυση του πυρός και επιστροφή στο… αραχνιασμένο τραπέζι του ειρηνευτικού διαλόγου, οι αιματηρές συγκρούσεις μεταξύ των δυνάμεων της Αρμενίας και του Αζερμπαϊτζάν στον -αποσχισθέντα από το τελευταίο και υποστηριζόμενο από την πρώτη- θύλακα του Ναγκόρνο-Καραμπάχ συνεχίστηκαν και χθες, για δεύτερη συνεχή ημέρα.
Στο επίκεντρο βρίσκεται, μοιραία πια, ο ρόλος της Τουρκίας, που πολυσχιδώς δηλώνει από τη μία «αδελφό έθνος» του Αζερμπαϊτζάν κι από την άλλη (λυκο)σύμμαχος της Ρωσίας, ενόσω η τελευταία προβάλλει εαυτόν επικυρίαρχο στον Καύκασο. Ητοι στο μαλακό «υπογάστριό» της.
Νέτα σκέτα, η Αρμενία -σύμμαχος της Μόσχας στον Οργανισμό Συλλογικής Συνθήκης για την Ασφάλεια και στην Ευρασιατική Οικονομική Ενωση, αλλά και φιλοξενούσα ρωσικές στρατιωτικές βάσεις και αποστολές στην επικράτειά της- κατηγόρησε χθες δημόσια την Τουρκία για άμεση εμπλοκή στις συγκρούσεις με το Αζερμπαϊτζάν.
Δεν ήταν μόνον η καταγγελία του Αρμένιου πρέσβη στη Μόσχα ότι η Αγκυρα έχει στείλει 4.000 μισθοφόρους από τη Συρία στο πλευρό των Αζέρων. Χωρίς περιστολές, το ΥΠΕΞ στο Γερεβάν έκανε λόγο για «Τούρκους στρατιωτικούς εμπειρογνώμονες που μάχονται να πλευρό του Αζερμπαϊτζάν», το οποίο εξάλλου «χρησιμοποιεί τουρκικά όπλα, συμπεριλαμβανομένων μη επανδρωμένων και μαχητικών αεροσκαφών».
Το Μπακού, φυσικά, απέρριψε τις κατηγορίες. Το ίδιο και η Αγκυρα. Για την ακρίβεια, ο Τούρκος υπουργός Αμυνας, Χουλουσί Ακάρ, επιχείρησε να τις αντιστρέψει με κατηγορίες κατά του Γερεβάν ότι «χρησιμοποιεί μισθοφόρους και τρομοκράτες από το εξωτερικό», υπονοώντας κυρίως Κούρδους…
Ανερυθρίαστα, ο πρόεδρος της Τουρκίας -κατοχικής δύναμης στην Κύπρο, στη βόρεια Συρία και ατύπως στη δυτική Λιβύη- αξίωσε τον τερματισμό της «αρμενικής κατοχής» στον αυτονομιστικό θύλακα του Ναγκόρνο-Καραμπάχ. «Μόλις η Αρμενία εγκαταλείψει το έδαφος που έχει καταλάβει, η περιοχή θα ξαναβρεί την ειρήνη και την αρμονία», δήλωσε ο Ταγίπ Ερντογάν. «Οποιοδήποτε άλλο αίτημα ή πρόταση […] θα συνέχιζε να κακομαθαίνει την Αρμενία».
Επέκρινε μάλιστα δημόσια για αναποτελεσματικότητα τη Γαλλία, τις ΗΠΑ και τη Ρωσία. Τις τρεις προεδρεύουσες χώρες, δηλαδή, της λεγόμενης «Ομάδας του Μινσκ», που συγκροτήθηκε το 1992 για ειρηνική επίλυση της διένεξης στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ, αυτονομιστικό θύλακα, έκτασης μόλις 4.400 τ.χλμ. στο νοτιοδυτικό Αζερμπαϊτζάν, 50 χλμ. ανατολικά της μεθορίου με την Αρμενία και θέατρο του πολύνεκρου πολέμου μεταξύ 1988-1994, που έμεινε έκτοτε τεχνηέντως «παγωμένος».
«Η Ρωσία προτιμά τους συμμάχους της εξαρτώμενους και σχετικά αδύναμους», γράφει ο αναλυτής της Jerusalem Post, Σεθ Τζ. Φράντσμαν. «Η Τουρκία, αντίθετα, βρίσκεται σε έναν στρατιωτικό παροξυσμό. Εχει εισβάλει στη βόρεια Συρία, βομβαρδίζει το Ιράκ και στήνει στρατιωτικές βάσεις στον Βορρά του, στέλνει δυνάμεις και Σύρους μισθοφόρους στη Λιβύη, απειλεί καθημερινά την Ελλάδα».
Τώρα, επισημαίνει, «επιδιώκει έναν ρόλο δίπλα στο Αζερμπαϊτζάν απέναντι στην Αρμενία», με την οποία βρίσκεται ούτως ή άλλως στα μαχαίρια για τη γενοκτονία. Ωστόσο, «εάν η Αγκυρα εμπλακεί σε μεγάλο βαθμό σε συγκρούσεις με την Αρμενία», εκτιμά, «η Ρωσία μπορεί να επιδιώξει άλλη μία συμφωνία που θα εγγυάται τον επιδιαιτητικό ρόλο της Μόσχας», κύριος στόχος της οποίας -παρατηρεί- «είναι να εκδιώξει από την περιοχή τις δυτικές δυνάμεις».
Αμοιρη των εξελίξεων δεν θεωρείται η ετοιμότητα που δήλωσε χθες το γειτονικό Ιράν για μεσολάβηση μεταξύ Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν, ενόσω -κατά τον Φράντσμαν- «εποφθαλμιά εμπορικές συνεργασίες στον Καύκασο» και, υπό το πρόσθετο βάρος των αμερικανικών κυρώσεων, επιδιώκει «στενότερες σχέσεις με τη Ρωσία και την Κίνα».
Το Πεκίνο «επίσης παρακολουθεί τις εξελίξεις» στην περιοχή, όπου -λόγω της εμπορικής στρατηγικής «Μία ζώνη, ένας δρόμος»- «επιδιώκει τη σταθερότητα», προσθέτει ο αναλυτής της Jerusalem Post. Στον αντίποδα, αναφέρει, «οι ΗΠΑ δεν δείχνουν πλέον να νοιάζονται για την επίτευξη ειρηνευτικών συμφωνιών και τον τερματισμό μαχών», ενώ «η Ε.Ε. δεν διαδραματίζει πια ουσιαστικό ρόλο, καθώς οι περισσότερες χώρες στην περιοχή γνωρίζουν ότι μένει γενικά στα λόγια, χωρίς να προχωρεί σε πράξεις».
Χθες, παραμονές της συνόδου κορυφής των «27» -όπου η προοπτική επιβολής κυρώσεων κατά της Τουρκίας για την επιθετικότητα και τις διαρκείς προκλήσεις της στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο έχει ήδη μπει στον «πάγο»-, ο εκπρόσωπος του επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας μάσαγε τα λόγια του για τις καταγγελίες της Αρμενίας. Ο Ζοσέπ Μπορέλ, δήλωσε, έλαβε γνώση των κατηγοριών περί ανάμιξης «συριακών πολιτοφυλακών» προσκείμενων στην Τουρκία και «άλλων δυνάμεων» στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ, όμως «δεν έχουμε δει γεγονότα για να δικαιολογήσουμε ή να υποστηρίξουμε αυτές τις κατηγορίες».
Η Αρμενία εν τω μεταξύ προσέφυγε επειγόντως στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, ζητώντας την επιβολή προσωρινών μέτρων στο Αζερμπαϊτζάν. «Το αίτημα εξετάζεται», ανέφερε λακωνικά εκπρόσωπος του ΕΔΔΑ, χωρίς περαιτέρω διευκρινίσεις. Την ίδια ώρα, στην Κωνσταντινούπολη, η τουρκική λίρα συνέχιζε την κατρακύλα της έναντι του δολαρίου, πέφτοντας σε νέο ιστορικό χαμηλό (7,79 προς 1), συμπαρασυρόμενη από τους φόβους για άμεση εμπλοκή της Αγκυρας σε ακόμη μία περιφερειακή σύγκρουση, αυτή τη φορά με άξονα το Ναγκόρνο-Καραμπάχ.
