«Φύγε προτού να είναι πολύ αργά, προτού ρίξεις τον λαό σε μια φρικτή άβυσσο, αυτή του εμφυλίου». Δραματική, και κατά πολλούς ρεαλιστική, η χθεσινή έκκληση της 72χρονης Σβετλάνα Αλεξίεβιτς -της βραβευμένης το 2015 με Νόμπελ Λογοτεχνίας Λευκορωσίδας συγγραφέα- που απευθύνεται στον Αλεξάντερ Λουκανσέκο.
Τον 65χρονο «ισόβιο» πρόεδρο της πατρίδας της, ο οποίος κρατά σφιχτά τα ηνία της εξουσίας τα τελευταία 26 χρόνια και εδώ και μία εβδομάδα δίνει νέα διάσταση στον χαρακτηρισμό του ως «του τελευταίου δικτάτορα της Ευρώπης», διατάσσοντας το αιματοκύλισμα των αντικυβερνητικών διαδηλώσεων, εν μέσω καταγγελιών για ευρύτατη καλπονοθεία στις προεδρικές εκλογές της 9ης Αυγούστου.
Η κατάσταση στους δρόμους της πρωτεύουσας της Λευκορωσίας, το Μινσκ, καθώς και άλλων πόλεων μυρίζει πια μπαρούτι. Αν και λιγότεροι συγκριτικά με τις προηγούμενες ημέρες, διαδηλωτές συγκρούστηκαν ακόμη μια νύχτα με τις δυνάμεις ασφαλείας, η απάντηση των οποίων γίνεται όλο και πιο βίαιη, επικίνδυνη και ακραία.
Χθες τα ξημερώματα, η αστυνομία άνοιξε πυρ κατά διαδηλωτών στο Μπρεστ, στα νοτιοδυτικά, κοντά στα σύνορα με την Πολωνία. Παρ’ όλα αυτά, ανέφεραν μόνον έναν τραυματισμό διαδηλωτή και υποστήριξαν ότι η χρήση σφαιρών αποφασίστηκε κατόπιν επίθεσης που δέχτηκαν από τους συγκεντρωμένους.
Στο μεσοδιάστημα, ανακοινώθηκε ακόμη ένας «μυστηριώδης» θάνατος πολίτη: ενός 25χρονου, που σύμφωνα με την κρατική (πλήρως ελεγχόμενη από τον Λουκασένκο, δηλαδή) Επιτροπή Ερευνας είχε συλληφθεί την πρώτη ημέρα των ταραχών, την περασμένη Κυριακή, στη νοτιοανατολική πόλη Γόμελ, τη δεύτερη μεγαλύτερη στη χώρα.
Κατά την επίσημη εκδοχή, ο νεαρός καταδικάστηκε σε φυλάκιση 10 ημερών, όμως η υγεία του «παρουσίασε ξαφνική επιδείνωση» και μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο, όπου κατέληξε. Η ακριβής ημερομηνία του θανάτου του δεν γνωστοποιήθηκε. Τα αίτια, όπως ανακοινώθηκε, ερευνώνται. Η μητέρα του θύματος κατήγγειλε ότι ο γιος της, καρδιοπαθής, συνελήφθη ενώ περπατούσε στον δρόμο και έμεινε επί ώρες κρατούμενος σε βαν της αστυνομίας.
Πρόκειται για τον δεύτερο θάνατο Λευκορώσου που αναφέρεται επισήμως κατά τη διάρκεια των αντικυβερνητικών διαδηλώσεων -ο πρώτος, στο Μινσκ, αποδόθηκε από τις Αρχές σε έκρηξη εκρηκτικού μηχανισμού, που ο θανών κρατούσε. Τα ίχνη, εν τω μεταξύ, ενός Πολωνού δημοσιογράφου, απεσταλμένου στην λευκορωσική πρωτεύουσα, έχουν εξαφανιστεί…
Συνολικά, οι συλληφθέντες φτάνουν περίπου τους 7.000 – μεταξύ αυτών και ξένοι δημοσιογράφοι. Αγνωστος είναι ο αριθμός όσων παραμένουν υπό κράτηση. Το ίδιο ισχύει και για τον αριθμό των τραυματιών. Τουλάχιστον 250 είναι αυτοί που χρειάστηκε να εισαχθούν σε νοσοκομεία.
Αντιμέτωποι με την πολυήμερη άγρια καταστολή, οι αντικυβερνητικοί διαδηλωτές δείχνουν να αλλάζουν τακτική. Στις κινητοποιήσεις διαμαρτυρίας σχηματίζουν τώρα ανθρώπινες αλυσίδες, με πιο συμβολική ίσως αυτή δεκάδων γυναικών, ντυμένων στα λευκά. Πολλοί άλλοι, συντονισμένα, φωνάζουν συνθήματα κατά του Λουκασένκο από τα μπαλκόνια των σπιτιών τους.
Η πρόσβαση στο Διαδίκτυο έχει διακοπεί – κάτι που πολύ βολικά ο Λουκασένκο απέδωσε σε «ξένες δυνάμεις». Το ίδιο ισχυρίστηκε και για τις αντικυβερνητικές διαδηλώσεις. Χθες, χαρακτήρισε τους ξεσηκωμένους συμπολίτες του «άνεργους με ποινικό μητρώο». «Ζητώ ευγενικά και προειδοποιώ τους πάντες: Βρείτε δουλειά όσοι δεν έχετε», διακήρυξε -εν μέσω οικονομικής κρίσης-, με το ίδιο παραληρηματικό ύφος, με το οποίο πρόσφατα προέτρεπε τους Λευκορώσους να πίνουν βότκα και να κάνουν σάουνα για να καταπολεμήσουν τον κορονοϊό, την ώρα που η πανδημία αποδεκάτιζε τον πληθυσμό της πρώην σοβιετικής δημοκρατίας…
Το έχει παρακάνει
Η βαρβαρότητα του καθεστώτος Λουκασένκο πλέον αποξενώνει ακόμη και μέρος των ορκισμένων μέχρι χθες υποστηρικτών του. Ο Γεβγκένι Περλίν, επιφανής παρουσιαστής της κρατικής τηλεόρασης, ανακοίνωσε την παραίτησή του. Το παράδειγμά του, γράφουν οι New York Times, ακολούθησαν και άλλοι συνάδελφοί του.
Αυτό που θα μπορούσε να οδηγήσει σε κατάρρευση της στήριξης των εγχώριων ελίτ στο καθεστώς -και κατά συνέπεια του ίδιου-, λέει στο CNN ο ειδικός αναλυτής Αλεξ Κοκτσάροφ, «είναι ένα μαζικό κίνημα πολιτικής ανυπακοής, όπως π.χ. με μακράς διάρκειας απεργίες σε κρατικές επιχειρήσεις και στα δίκτυα μεταφορών».
Πιθανόν αυτή, λοιπόν, να είναι η επόμενη φάση, δεδομένου ότι ελάχιστοι πια εκτιμούν πως η διεθνής κοινότητα θα υλοποιήσει τις απειλές για επιβολή νέων κυρώσεων στο Μινσκ, υπό τον φόβο ότι έτσι θα το ωθήσει πίσω στη ρωσική «αγκάλη».
Το θέμα αναμένεται να εξετάσουν σήμερα -μεταξύ άλλων μείζονων ζητημάτων, όπως αυτό της ελληνοτουρκικής κρίσης- οι ΥΠΕΞ της Ε.Ε., κατά την έκτακτη σύνοδό τους. Στην παρούσα φάση, η Πολωνία, η Λιθουανία και η Εσθονία -γείτονες της Λευκορωσίας- προκρίνουν την ανάληψη μεσολαβητικής προσπάθειας στο Μινσκ, υπό τους όρους να σταματήσει η άγρια καταστολή, να απελευθερωθούν οι συλληφθέντες και να συγκροτηθεί ένα εθνικό συμβούλιο, με τη συμμετοχή εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών.
Διανθίζοντας τα κυοφορούμενα σενάρια, o -περιοδεύων ανά την Ευρώπη- Αμερικανός ΥΠΕΞ, Μάικ Πομπέο, ζήτησε χθες επανάληψη των εκλογών. Το Κρεμλίνο διέψευσε τις φήμες περί επείγουσας μετάβασης του Λουκανσέκο στη Μόσχα για διαβουλεύσεις.
Ο δε Βαλέρι Τσεπκάλα -πρώην διπλωμάτης και σύζυγος ανώτατου στελέχους του αντιπολιτευόμενου μπλοκ, που έχει πλέον διαφύγει στη Ρωσία- παρότρυνε ανοιχτά την Ε.Ε. να αναγνωρίσει ως νόμιμη πρόεδρο της Λευκορωσίας τη Σβετλάνα Τιχανόφσκαγια: την 37χρονη καθηγήτρια αγγλικών και προεδρική υποψήφια της αντιπολίτευσης, που αμφισβήτησε ανοιχτά την εκλογή Λουκασένκο (με ποσοστό άνω του 80%), δέχτηκε απειλές από τις λευκορωσικές αρχές και διέφυγε στη γειτονική Λιθουανία.
