ΘΡΙΑΜΒΟΣ ΠΟΥΤΙΝ ΣΤΟ ΔΗΜΟΨΗΦΙΣΜΑ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ
«Θέλω να σας πω ένα μεγάλο ευχαριστώ για την υποστήριξη και την εμπιστοσύνη σας», είπε χθες, μέσω τηλεοπτικού διαγγέλματος, ο Βλαντίμιρ Πούτιν στους Ρώσους ή τέλος πάντων στη συντριπτική πλειοψηφία του 65% -επί συνόλου 108 εκατομμυρίων εγγεγραμμένων ψηφοφόρων- που τελικά συμμετείχε στο αμφιλεγόμενο δημοψήφισμα για τη συνταγματική αναθεώρηση. Εξ αυτών, τα 3/4 την ψήφισαν «δαγκωτό».
Αμφιλεγόμενο, για πολλούς λόγους. Πρώτον, γιατί το δημοψήφισμα φάνταζε εξ αρχής εργαλείο νομιμοποίησης ήδη ειλημμένων αποφάσεων, καθώς το πακέτο των συνταγματικών αλλαγών -με κυριότερη τη δυνατότητα παράτασης της παραμονής του Ρώσου προέδρου στην εξουσία έως το 2036 (!)- είχε εγκριθεί από τις αρχές του χρόνου από τα νομοθετικά σώματα της χώρας και το νέο κείμενο του Συντάγματος διατίθεται εδώ και καιρό προς πώληση στα βιβλιοπωλεία.
Δεύτερον, γιατί προ της κάλπης δεν υπήρξε καν ουσιαστικός δημόσιος διάλογος για τις τροποποιήσεις, προσχηματικά ένεκα της πανδημίας (σημειωτέον ότι το δημοψήφισμα είχε αρχικά προγραμματιστεί για τον Απρίλιο). Και τρίτον, επειδή η ψηφοφορία διεξήχθη υπό αδιαφανείς -όπως καταγγέλλεται- συνθήκες, με ανοιχτές για μία ολόκληρη εβδομάδα τις κάλπες και πολλές από αυτές αφύλακτες τις νύχτες. Πολλοί δε από τους ψηφοφόρους λέγεται ότι εκβιάστηκαν από τους εργοδότες τους να πάνε να ψηφίσουν, υπό την απειλή της απόλυσης εν μέσω πανδημίας…
Με τη «βούλα» πάντως της Εκλογικής Επιτροπής, το τελικό αποτέλεσμα έκανε το Κρεμλίνο να πανηγυρίζει για «αναμφίβολο θρίαμβο», μια και επισήμως το 77,92% των ψηφισάντων ενέκρινε τη συνταγματική αναθεώρηση και, μαζί με αυτή, μια προεδρία Πούτιν «διά βίου». Ενα… ταπεινό 21,27% ψήφισε όχι. Ο Ρώσος πρόεδρος διακήρυξε ότι τους κατανοεί.
Κατά τα λοιπά, δεν διαφώτισε κανέναν ιδιαίτερα για τα μελλούμενα στη χώρα. Στο διάγγελμά του, υποστήριξε ότι με τις συνταγματικές αλλαγές «βελτιώνεται το πολιτικό σύστημα, ενισχύονται οι κοινωνικές εγγυήσεις, η κυριαρχία, η εδαφική ακεραιτότητα, οι δικές μας πνευματικές, ιστορικές και ηθικές αξίες». Και αν και αναγνώρισε πως «έχουμε ακόμη πολλά άλυτα προβλήματα» και ότι «πολλοί τα βγάζουν δύσκολα πέρα», αυτό που αντέτεινε ήταν γενικόλογες επισημάνσεις για την ανάγκη «εσωτερικής σταθερότητας και χρόνου για την ενίσχυση της χώρας και όλων των θεσμών».
Μέχρι και ο εκπρόσωπός του, Ντμίτρι Πεσκόφ, απέφυγε να διευκρινίσει ποιες μεταρρυθμίσεις θα ξεκινήσουν άμεσα. «Μπροστά μας υπάρχει ένα μεγάλο έργο», είπε. Η δυνατότητα του Πούτιν να διεκδικήσει δύο επιπλέον θητείες μετά τη λήξη της τρέχουσας, το 2024, είναι πια κατοχυρωμένη. Το ίδιο και οι συνταγματικές αλλαγές για πίστη στον Θεό, γάμο μόνο μεταξύ προσώπων διαφορετικού φύλου και πατριωτική εκπαίδευση. Ετσι, στη λίστα των βασικών εκκρεμοτήτων παραμένει η πρόβλεψη περί κοινωνικών εγγυήσεων, όπως η τιμαριθμοποίηση των συντάξεων, την ώρα που η ρωσική οικονομία μπαίνει σε βαθιά υφεσιακή φάση.
Πρώτες αντιδράσεις
Το γεγονός εν τω μεταξύ ότι το επίσημο αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος είναι μακράν το ευνοϊκότερο για τον Πούτιν εδώ και μία δεκαετία, την ώρα που η δημοτικότητά του βρίσκεται στο 59%, σε χαμηλό 20ετίας, βγάζει τους επικριτές του Κρεμλίνου από τα ρούχα τους. Πολλοί κάνουν λόγο για συνταγματικό πραξικόπημα. Κατά τον Αλεξέι Ναβάλνι -εκ των ηγετών της εξωκοινοβουλευτικής αντιπολίτευσης-, το εκλογικό αποτέλεσμα είναι «ξεδιάντροπη φάρσα» και «τεράστιο ψέμα». Ακόμη κι αυτός, ωστόσο, παρέπεμψε τις αντιδράσεις στις καλένδες, καλώντας τους υποστηρικτές του σε αντικυβερνητικές διαδηλώσεις από… Σεπτέμβρη, μαζί με τις περιφερειακές εκλογές.
Η Ε.Ε. από την πλευρά της κάλεσε τη Ρωσία να ερευνήσει «τους ισχυρισμούς περί παρατυπιών», όπως χαρακτηριστικά ανέφερε χθες ο Πέτερ Στάνο, εκπρόσωπος του επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Ζοσέπ Μπορέλ, καταγγέλλοντας με την ευκαιρία -πλην κατόπιν εορτής- και τη διεξαγωγή της ψηφοφορίας σε περιοχές της Ουκρανίας που είναι, όπως επισήμανε, εκτός ελέγχου του Κιέβου (βλ. π.χ. Κριμαία). Ανησυχία για τις συνθήκες διενέργειας του δημοψηφίσματος εξέφρασαν και οι ΗΠΑ. Στο μεσοδιάστημα, ξένοι ηγέτες έσπευδαν να συγχαρούν τηλεφωνικά τον Πούτιν. Από τους πρώτους που τον κάλεσαν ήταν οι πρόεδροι της Ινδίας, του Καζακστάν και του Αζερμπαϊτζάν.
