Συμφωνία για Λιβύη χωρίς τους… ξενοδόχους

Η Διάσκεψη του Βερολίνου για τη Λιβύη κατέληξε σε συμφωνία όλων των ξένων δυνάμεων που συμμετείχαν, με ένα εκτενές σχέδιο 50 σημείων που κατανέμονται σε έξι κεφάλαια.

Ηταν ένα θετικό βήμα, όπως δήλωσαν σε κοινή συνέντευξη η καγκελάριος της Γερμανίας Α. Μέρκελ, ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Α. Γκουτέρες, ο ειδικός απεσταλμένος του Οργανισμού Γ. Σαλαμέ και ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Χ. Μάας. Οι βασικοί πρωταγωνιστές της κρίσης, όμως, ο πρωθυπουργός της Λιβύης Αλ Σαράτζ και ο στρατηγός Χ. Χάφταρ, δεν έχουν συνυπογράψει και το καίριο ζήτημα της ειρήνευσης θα κριθεί στην πορεία.

«Ολοι συμφωνούμε στην τήρηση του εμπάργκο όπλων», τόνισε η Α. Μέρκελ και πρόσθεσε ότι θα «πρέπει να ενισχυθούν οι διεθνείς προσπάθειες για την επιτήρηση». Στο προοίμιο της συμφωνίας επισημαίνεται ότι πρέπει να αφοπλιστούν και να διαλυθούν οι ένοπλες ομάδες πολιτοφυλακής και για τις παραβιάσεις της ανακωχής θα επιβάλλονται κυρώσεις. Οι χώρες που συμμετείχαν στη διάσκεψη και οι οργανισμοί δεσμεύονται ότι θα σταματήσουν να υποστηρίζουν τη μια ή την άλλη αντιμαχόμενη πλευρά του εμφυλίου. «Συμφωνήσαμε σε μια δεσμευτική διαδικασία», υπογράμμισε η καγκελάριος.

Τον Φεβρουάριο, προβλέπεται ότι θα συγκροτηθούν διεθνείς επιτροπές για την ειρήνευση στη Λιβύη, όπου θα συμμετάσχουν και άλλες χώρες πέραν αυτών που συμμετείχαν στη διάσκεψη, όπως δήλωσε ο Χ. Μάας. Οι συνομιλίες για τα επόμενα βήματα θα συνεχιστούν υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών στη Γενεύη, με στόχο μια μόνιμη εκεχειρία και επιστροφή στην πολιτική διαδικασία των αντιμαχόμενων πλευρών, οι επικεφαλής των οποίων, όπως ανέφερε η Α. Μέρκελ, αρνούνται να καθίσουν στο ίδιο τραπέζι. Για τις επιθέσεις εναντίον αμάχων επικρέμαται η απειλή της διεθνούς τιμωρίας. Η διάσκεψη ζητεί από όλες τις εμπλεκόμενες πλευρές τη διαφανή και δίκαιη κατανομή των εσόδων από το πετρέλαιο. Σύμφωνα με τον Α. Γκουτέρες και τον ειδικό απεσταλμένο του ΟΗΕ Γ. Σαλαμέ, είναι σε εξέλιξη οι πρώτες μεγάλες οικονομικές μεταρρυθμίσεις στη Λιβύη, με τη συγκρότηση της κεντρικής τράπεζας και της εθνικής εταιρείας πετρελαίου. Γύρω από τα κομβικά αυτά ζητήματα υπήρχε πλήρης διάσταση μέχρι τώρα ανάμεσα στην κυβέρνηση Αλ Σαράτζ και τον στρατηγό Χ. Χάφταρ, ο οποίος ελέγχει πάνω από τα δύο τρίτα της χώρας και σχεδόν το σύνολο των περιοχών εξόρυξης και επεξεργασίας πετρελαίου. Ο Α. Γκουτέρες υπογράμμισε την ανησυχία της διεθνούς κοινότητας για το κλείσιμο των λιμανιών από όπου εξάγεται το λιβυκό πετρέλαιο και τη διακοπή λειτουργίας μεγάλων πετρελαιοπηγών.

Συναντήσεις της Μέρκελ

Πριν από την έναρξη της διάσκεψης, η Α. Μέρκελ και ο υπουργός Εξωτερικών Χ. Μάας συναντήθηκαν διαδοχικά με τον πρωθυπουργό της Λιβύης Αλ Σαράτζ και τον στρατηγό Χ. Χάφταρ, οι οποίοι στη συνέχεια αποχώρησαν και περίμεναν το κείμενο των συμπερασμάτων. Σύμφωνα με τον αρχικό προγραμματισμό της διάσκεψης, οι επικεφαλής των δύο αντιμαχόμενων πλευρών της Λιβύης δεν επρόκειτο να προσκληθούν, αλλά να κληθούν εκ των υστέρων να αποδεχθούν και να υπογράψουν τις αποφάσεις.

Η καγκελάριος είχε κατ’ ιδίαν συνάντηση και με τον Γάλλο πρόεδρο Ε. Μακρόν, όπως και με τον πρόεδρο του Κονγκό και επικεφαλής της αντιπροσωπείας της Αφρικανικής Ενωσης, Ντένις Σάσου Νγκουέσο. Δεν είδε κατ’ ιδίαν τον Τ. Ερντογάν, με τον οποίο όμως το τελευταίο διάστημα είναι σε ανοιχτή γραμμή. Το βράδυ του Σαββάτου η καγκελάριος συναντήθηκε με τον πρίγκιπα του Αμπου Ντάμπι, Μπιν Σάιντ, ο οποίος θεωρείται ένας από τους βασικούς χρηματοδότες του Χ. Χάφταρ. Το ίδιο βράδυ, λίγες ώρες πριν από τη διάσκεψη, η καγκελάριος τηλεφώνησε στον Τούρκο πρόεδρο, μετά την κυνική δήλωσή του ότι «η Τουρκία θα παραμείνει στη Λιβύη μέχρι να εδραιωθούν τα δικαιώματά της στην Α. Μεσόγειο». Εντούτοις, τα ίδια λόγια επανέλαβε και χθες το πρωί, λίγο πριν αναχωρήσει από την Αγκυρα για το Βερολίνο, εξαπολύοντας παράλληλα επίθεση στην Αθήνα για την επίσκεψη του Χ. Χάφταρ. Ανάλογες απόψεις διατυπώνει και στο περιοδικό Politico, προχωρώντας μάλιστα και σε προσωπικές επικρίσεις κατά του Ε. Μακρόν, επειδή υποστηρίζει τον στρατηγό Χ. Χάφταρ.

Δεν ήταν σε πολύ διαφορετικό ύφος οι δηλώσεις του Τούρκου προέδρου και πριν από την κατ’ ιδίαν συνάντηση με τον Ρώσο πρόεδρο Βλ. Πούτιν. Ο Τ. Ερντογάν τόνισε ότι «για τα προχωρήσουν τα επόμενα στάδια της πολιτικής επίλυσης πρέπει να τερματιστεί η επιθετική στάση του Χ. Χάφταρ». Από την πλευρά του, ο Βλ. Πούτιν εξέφρασε την ελπίδα ο διάλογος να συνεχιστεί και αναφέρθηκε στην κοινή προσπάθεια της Μόσχας με την Αγκυρα να καλέσουν τον Χ. Χάφταρ και τον Αλ Σαράτζ, λέγοντας πως «αυτό ήταν ένα πολύ καλό βήμα». Ο Τούρκος πρόεδρος είχε συνάντηση και με τον Αλ Σαράτζ, ο οποίος σε δηλώσεις του επανέλαβε την άποψη που διατύπωσε και στην εφημερίδα Die Welt, ότι ο Χ. Χάφταρ «πρέπει να αποσύρει τις στρατιωτικές του δυνάμεις», διαφορετικά, όπως είπε, «η διεθνής κοινότητα πρέπει να αναλάβει δράση». Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Μ. Τσαβούσογλου, συναντήθηκε με τον Αμερικανό ομόλογό του, Μ. Πομπέο. Ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας είχε συνάντηση και με τον Αιγύπτιο πρόεδρο στρατηγό, Αλ Σίσι, που βλέπει αρνητικά τον ρόλο της Τουρκίας στη Λιβύη.

Κραμπ-Καρενμπάουερ: Επιτυχία

Διμερείς συναντήσεις είχαν στο περιθώριο της διάσκεψης και οι άλλες αντιπροσωπείες χωρών και οργανισμών. Σύμφωνα με ανεπίσημη διπλωματική ενημέρωση, η γερμανική κυβέρνηση οργάνωσε έτσι τη διάσκεψη, ώστε να μην επαναληφθούν τα λάθη των προηγούμενων διεθνών συναντήσεων για τη Λιβύη, της πρώτης στο Παρίσι και της δεύτερης στο Παλέρμο, που απέβησαν άκαρπες. «Και μόνο το γεγονός ότι η διάσκεψη διεξάγεται αποτελεί μια μεγάλη επιτυχία», δήλωσε η υπουργός Αμυνας της Γερμανίας και πρόεδρος των Χριστιανοδημοκρατών Α. Κραμπ – Καρενμπάουερ. Από την πλευρά του, ο εκπρόσωπος Εξωτερικής Πολιτικής της Ε.Ε., Ζ. Μπορέλ, δήλωσε ότι «οι Ευρωπαίοι θα πρέπει να πάρουν ζεστά την εφαρμογή του εμπάργκο όπλων». Σε δηλώσεις του στο Der Spiegel, τάχθηκε υπέρ της αποστολής ευρωπαϊκών δυνάμεων στη Λιβύη.

Ο Ε. Μακρόν εξέφρασε την ανησυχία του για τη μεταφορά Σύρων και άλλων ξένων μαχητών στην Τρίπολη, αναφορά που στρέφεται κατά της Τουρκίας, η οποία το τελευταίο διάστημα μεταφέρει στη λιβυκή πρωτεύουσα μαχητές από τη Συρία. Η Ιταλία είναι έτοιμη να αναλάβει ηγετικό ρόλο για την παρακολούθηση της συμφωνίας του Βερολίνου, δήλωσε ο πρωθυπουργός της Ιταλίας, Τ. Κόντε. Την αποχώρηση όλων των αλλοδαπών μαχητών από τη Λιβύη ζήτησε ο ειδικός απεσταλμένος του ΟΗΕ Γ. Σαλαμέ, σύμφωνα με το σχέδιο που έχει εκπονήσει η UNSMIL.