Στην αναμπουμπούλα ο λύκος χαίρεται, που λέει και η παροιμία. Στην κρίση με το Ιράν πάντως η αναμπουμπούλα είναι πλέον πολυεπίπεδη και πολλοί οι «λύκοι». Το ίδιο και οι «δράκοι»…
Χθες οι δικαστικές αρχές του Ιράν ανακοίνωσαν τις πρώτες συλλήψεις για την «κατά λάθος» κατάρριψη του ουκρανικού Μπόινγκ από τους Φρουρούς της Επανάστασης, εν μέσω πολεμικής έντασης με τις ΗΠΑ. Δεν διευκρίνισαν ωστόσο τα βασικά: πόσοι, ποιοι και με ποιες κατηγορίες. Περιεκτικότερη ήταν αντίθετα έτερη ανακοίνωση για τις συλλήψεις συνολικά 30 διαδηλωτών στις αντικυβερνητικές κινητοποιήσεις, που -παρά τη βίαιη καταστολή- συνεχίστηκαν χθες για τέταρτη μέρα.
Επιχειρώντας να κατευνάσει την οργή των συμπατριωτών του ο Ιρανός πρόεδρος ζήτησε χθες «τη σύσταση ειδικού δικαστηρίου» για την αεροπορική τραγωδία. «Ολοι όσοι πρέπει να τιμωρηθούν, θα τιμωρηθούν» διαβεβαίωσε ο Χασάν Ρουχανί. Επανέλαβε ωστόσο ότι μέρος της ευθύνης φέρουν «οι ΗΠΑ που όξυναν την κατάσταση… μας απείλησαν και δολοφόνησαν τον αγαπημένο μας» υποστράτηγο Κασέμ Σουλεϊμανί.
Στον ίδιο «άξονα του κακού» κατά την οπτική της Τεχεράνης δείχνει τώρα να μπαίνει, μαζί με τις ΗΠΑ, και η Βρετανία. Χθες ο εκπρόσωπος των ιρανικών δικαστικών αρχών, Γκολάμ Χουσεΐν Εσμαϊλί, τις χαρακτήρισε συλλήβδην «αιμοδιψείς» και ονομαστικά τον Βρετανό πρέσβη στην Τεχεράνη, Ρομπ Μακέρ, «persona non grata» (το περασμένο Σάββατο είχε τεθεί υπό προσωρινή κράτηση για συμμετοχή στις αντικυβερνητικές κινητοποιήσεις, ενώ ο ίδιος ανέφερε ότι συμμετείχε σε αγρυπνία για τα θύματα της αεροπορικής τραγωδίας, στα οποία συγκαταλέγονται τέσσερις Βρετανοί). «Οι προσδοκίες των πολιτών και οι διεθνείς κανονισμοί απαιτούν την απέλασή του» υπερθεμάτισε ο Ιρανός αξιωματούχος. Ενδεχόμενο που το ιρανικό ΥΠΕΞ άφησε ήδη ανοιχτό…
Διπλωματική κρίση
Η κλιμάκωση της διπλωματικής έντασης Τεχεράνης-Λονδίνου συμπίπτει με τη μεταστροφή της Βρετανίας -και εν μέρει των Γαλλίας και Γερμανίας- ως προς το μέλλον της διεθνούς συμφωνίας του 2015 για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν (JCPOA) 20 μήνες μετά την αποχώρηση των ΗΠΑ.
Νέτα-σκέτα χθες ο Βρετανός πρωθυπουργός (του Brexit), Μπόρις Τζόνσον, τάχθηκε υπέρ των αξιώσεων των ΗΠΑ για μια νέα συμφωνία με αυστηρότερους όρους για το Ιράν. «Ας συνεργαστούμε για να αντικαταστήσουμε την JCPOA με τη συμφωνία του Τραμπ», που «είναι εξαιρετικός στο να κλείνει συμφωνίες» δήλωσε χαρακτηριστικά ο Τζόνσον στo BBC.
Λίγες ώρες μετά η Βρετανία, η Γαλλία και η Γερμανία -οι επονομαζόμενες «Ε3», που μαζί με τη Ρωσία και την Κίνα στηρίζουν την JCPOA- ανακοίνωσαν την ενεργοποίηση του μηχανισμού επίλυσης διαφορών που προβλέπεται στη συμφωνία. Κίνηση που μακροπρόθεσμα θα μπορούσε να επαναφέρει τις κυρώσεις του ΟΗΕ κατά της Τεχεράνης.
Στο κοινό ανακοινωθέν τους πάντως οι ΥΠΕΞ των «Ε3» τονίζουν ότι δεν είναι αυτός ο στόχος. Τουλάχιστον όχι προσώρας. Απέδωσαν την απόφασή τους «στα μέτρα που έλαβε το Ιράν… μην τηρώντας τις δεσμεύσεις του στο πλαίσιο της διεθνούς συμφωνίας». Και τώρα μένει να φανεί κατά πόσο πράγματι ενεργούν και οι τρεις «καλή τη πίστει», όπως τονίζουν, «για τη διαφύλαξη της συμφωνίας, με την ειλικρινή ελπίδα εξεύρεσης λύσης μέσω του εποικοδομητικού διπλωματικού διαλόγου».
«Οι ‘‘Ε3’’ -ακολουθώντας την πολιτική κατευνασμού της Βρετανίας- υπέκυψαν στις διαταγές των ΗΠΑ. Αυτό δεν τις οδήγησε πουθενά και ούτε ποτέ θα τις οδηγήσει» ήταν το πρώτο σχόλιο του Ιρανού ΥΠΕΞ, Τζαβάντ Ζαρίφ, στο twitter. Τη θέση της ως προς την ενεργοποίηση του μηχανισμού διαχώρισε η Ρωσία.
«Αληθινή προτροπή»
«Η κυβέρνηση Τραμπ βλέπει τις αντικυβερνητικές διαδηλώσεις στο Ιράν ως ευκαιρία για να απευθυνθεί στους μετριοπαθείς, που μπορεί να συμφωνήσουν σε διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ» έγραφε χθες, επικαλούμενη κυβερνητικές πηγές, η αμερικανική εφημερίδα Wall Street Journal.
Για την Ουάσινγκτον εξάλλου η (αμφισβητούμενης ακόμη και εντός των ΗΠΑ νομιμότητας και ελλιπούς επίσημης στοιχειοθέτησης από τον Λευκό Οίκο) δολοφονία του Σουλεϊμανί δεν ήταν παρά μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής αποτροπής προκλήσεων από τους εχθρούς των ΗΠΑ. Το δήλωσε κυνικά προχθές ο ίδιος ο Αμερικανός ΥΠΕΞ, Μάικ Πομπέο, σε ομιλία του στο Ινστιτούτο Χούβερ του Πανεπιστημίου Στάνφορντ υπό τον τίτλο «Η αποκατάσταση της αποτροπής: το ιρανικό παράδειγμα».
«Ο αντίπαλός σου πρέπει να καταλάβει ότι όχι μόνο έχεις τη δυνατότητα να του επιβάλεις βαρύ τίμημα, αλλά ότι είσαι πράγματι διατεθειμένος να το πράξεις» εξήγησε ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας. Η δε «σημασία της αποτροπής δεν περιορίζεται στο Ιράν» διευκρίνισε. Και -μνημονεύοντας τη στρατιωτική βοήθεια στην Ουκρανία, τον έλεγχο των εξοπλισμών, την ένταση στη Νότια Σινική Θάλασσα και τον εμπορικό πόλεμο με το Πεκίνο- ενέταξε στην ίδια στρατηγική «αληθινής αποτροπής» τη Ρωσία και την Κίνα.
Μια πρώτη έμμεση συμμαχική απάντηση έδωσε ο Καναδός πρωθυπουργός Τζάστιν Τριντό. Η διεθνής κοινότητα ήταν «πάρα πολύ σαφής στην ανάγκη ύπαρξης ενός αποπυρηνικοποιημένου Ιράν», αλλά και «διαχείρισης των εντάσεων στην περιοχή, οι οποίες προκαλούνται επίσης από τις ενέργειες των ΗΠΑ» δήλωσε χθες στο δίκτυο Global. Και χωρίς να το πει ξεκάθαρα, έδειξε ως συνυπεύθυνη την Ουάσινγκτον για τις συνθήκες που οδήγησαν στην κατάρριψη του Μπόινγκ με τα 176 θύματα, εκ των οποίων οι 57 Καναδοί. «Εάν δεν υπήρχαν εντάσεις και η πρόσφατη κλιμάκωση στην περιοχή», τόνισε, «αυτοί θα ήταν τώρα στα σπίτια τους μαζί με τις οικογένειές τους».
