Επιστροφή στον τόπο του «εγκλήματος»

«Ενας φίλος που ήρθε από τα παλιά», ο Ισπανός Χοακίν Αλμούνια, διορίστηκε με πρωτοβουλία του Πορτογάλου προέδρου της ευρωζώνης Μάριο Σεντένο και του Γερμανού επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ΕΜΣ) Κλάους Ρέγκλινγκ «ανεξάρτητος εκτιμητής υψηλού επιπέδου για την οικονομική βοήθεια στην Ελλάδα» του εν λόγω οργανισμού. Για τον διορισμό του Ισπανού πρώην επιτρόπου στη νέα αυτή θέση συμφώνησαν όλα τα κράτη-μέλη της ευρωζώνης και κυρίως η Γερμανία.

Ο Χ. Αλμούνια δεν είναι οποιοσδήποτε πρώην αξιωματούχος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ως επίτροπος αρμόδιος για τις οικονομικές και νομισματικές υποθέσεις κατά την περίοδο 2004-2010, έζησε από κοντά το ελληνικό «δράμα», που κορυφώθηκε στη συνέχεια με την επιβολή των μνημονίων. Προσπάθησε να κάνει τη δουλειά του, να καταλάβει τα ελληνικά προβλήματα και να βρει λύσεις, να διατηρήσει τις αναγκαίες ισορροπίες στους κόλπους της Ε.Ε. και να μην εκτεθεί λαμβάνοντας πρόχειρες αποφάσεις.

Αλλού πέτυχε και αλλού απέτυχε… Διαπίστωσε, όμως, από την αρχή που μπλέχτηκε στο «ελληνικό πρόβλημα», και συγκεκριμένα το 2004 επί κυβέρνησης Κώστα Καραμανλή, ότι η ίδια η ελληνική πλευρά μόνη της άνοιξε τον τάφο της. Για να επαναλάβει τα ίδια λάθη και χειρότερα το 2009 επί κυβέρνησης Γιώργου Παπανδρέου και να συνεχίσει τα ολισθήματα, σε άλλο πλαίσιο, το 2015.

Το δημοσιονομικό έλλειμμα

Το 2004, έτος που διορίστηκε επίτροπος ο Χ. Αλμούνια, ο τότε υπουργός Οικονομικών Γιώργος Αλογοσκούφης γνωστοποίησε στους συναδέλφους του της ευρωζώνης ότι με την απογραφή της κυβέρνησης της Ν.Δ., το πραγματικό δημοσιονομικό έλλειμμα της χώρας είναι πολύ υψηλότερο από αυτό που είχε δηλώσει η προηγούμενη κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ και ανέρχεται σε 7,9% του ΑΕΠ, υπερβαίνοντας κατά πολύ το όριο του 3% που προβλέπει το Σύμφωνο Σταθερότητας. Υπήρχε, λοιπόν, πρόβλημα ψευδών στατιστικών στοιχείων από ελληνικής πλευράς.

Το μπαρούτι πήρε γρήγορα φωτιά. Πολλά κράτη-μέλη βρήκαν την ευκαιρία να ζητήσουν την «τιμωρία» της Ελλάδας για παραποίηση στοιχείων, ενώ μπλέχτηκε και η Εurostat, η οποία υποστήριξε ότι είχε προειδοποιήσει πως κάτι δεν πάει καλά την τελευταία 7ετία με τα greek statistics, θέτοντας αστερίσκους στις εκθέσεις της. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κάλυψε μέσω του Χ. Αλμούνια τη Eurostat. Οι αμφισβητήσεις των ελληνικών στοιχείων πήραν διάσταση και ο Ισπανός επίτροπος αποφάσισε να πάρει μέτρα προκειμένου να μην υπάρξουν μιμητές της «ελληνικής περίπτωσης».

Ετσι, τέλη Νοεμβρίου 2004, ο Χ. Αλμούνια ανακοινώνει την κίνηση προδικαστικής διαδικασίας κατά της Ελλάδας για κοινοποίηση παραποιημένων στοιχείων σχετικά με το δημοσιονομικό έλλειμμα. Και ακολουθεί εισήγηση στο Συμβούλιο Υπουργών να απευθυνθεί σύσταση προς την ελληνική κυβέρνηση για υπερβολικό έλλειμμα με βάση το άρθρο 104 παράγραφος 9.

Παράλληλα, ο Ισπανός ζήτησε εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής την εποπτεία της ελληνικής οικονομίας για την περίοδο 2005-2006. Σύμφωνα με τον Γ. Αλογοσκούφη, η κυβέρνηση «κληρονόμησε ένα δημοσιονομικό αλαλούμ», αλλά «το θέμα των λογιστικών στοιχείων κλείνει με τον καλύτερο τρόπο».

Τέλη του 2005, ο Χ. Αλμούνια, σε δηλώσεις του στις Βρυξέλλες πριν επισκεφθεί την Αθήνα και συναντήσει τον τότε πρωθυπουργό Κ. Καραμανλή, τηρεί επιφυλακτική στάση απέναντι στην τιτλοποίηση των χρεών στο Δημόσιο που ζητεί επίμονα η κυβέρνηση και εκφράζει την ανησυχία του για τη συνέχιση των δημοσιονομικών προβλημάτων στην Ελλάδα. Και επισημαίνει ότι ο ίδιος ο Γ. Αλογοσκούφης τον ενημέρωσε πως αντιμετωπίζει πρόβλημα φορολογικών εσόδων και είναι υποχρεωμένος να πάρει μέτρα.

Ο Χ. Αλμούνια συμφωνεί φυσικά για τη λήψη αναγκαίων μέτρων, διαρθρωτικού όμως χαρακτήρα, και για την ελληνική διαμάχη γύρω από την απογραφή δεν επιθυμεί να παίξει τον ρόλο του διαιτητή, αλλά επιβεβαιώνει ότι ορισμένοι αριθμοί δεν ήταν πραγματικοί. Το όλο θέμα γίνεται μπούμερανγκ για την ελληνική πλευρά.

Τελικά, η χώρα βγαίνει από την επιτήρηση για υπερβολικό έλλειμμα τον Ιούνιο 2007. Σε αυτό βοήθησε και η ελαστική στάση του Χ. Αλμούνια απέναντι στα ελλείμματα της Γαλλίας και της Γερμανίας, που υπερβαίνουν επίσης το 3% του ΑΕΠ. «Η ελληνική οικονομία ξεκινά μια νέα πορεία με στόχο το μηδενικό έλλειμμα μέχρι το 2010», δηλώνει ανακουφισμένος ο Ισπανός, κατά τον οποίο «ο Γ. Αλογοσκούφης έχει απόλυτη επίγνωση ότι θα χρειαστούν σημαντικές προσπάθειες» για την επίτευξη αυτού του στόχου.

Οι «εντυπωσιακές» επιδόσεις

Ο τότε πρόεδρος της ευρωζώνης, Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ, χαρακτηρίζει «εντυπωσιακές» τις επιδόσεις της Ελλάδας και συγχαίρει τον Γ. Αλογοσκούφη «για τις εξαιρετικές προσπάθειες που επέτρεψαν την εξυγίανση της ελληνικής οικονομίας. Ολοι θυμόμασταν την κατάσταση που επικρατούσε όταν η νέα κυβέρνηση ανέλαβε την εξουσία».

Ο Χ. Αλμούνια προειδοποιεί ότι «η Ελλάδα ακολουθεί την ενδεδειγμένη πορεία για την εξυγίανση των δημόσιων οικονομικών της, αλλά πρέπει να αξιοποιήσει την ευνοϊκή οικονομική συγκυρία για την περαιτέρω μείωση του δημόσιου χρέους της και για να εξασφαλίσει τη βιωσιμότητα του συνταξιοδοτικού της συστήματος». Το θέμα του ελληνικού χρέους μπαίνει στο αυλάκι.

Η ίδια σχεδόν ιστορία θα επαναληφθεί μετά τη νίκη του ΠΑΣΟΚ στις εκλογές του 2009. Αυτή τη φορά η κυβέρνηση του Γ. Παπανδρέου θα στείλει τον ΥΠΕΘΟ Γιώργο Παπακωνσταντίνου στις Βρυξέλλες για να υποστηρίξει ότι το δημοσιονομικό έλλειμμα που άφησε η προηγούμενη κυβέρνηση υπερβαίνει το 13% και έδωσε παραποιημένα στοιχεία στην Ε.Ε!

Ο Χ. Αλμούνια, ο οποίος επικρίθηκε από πολλούς για την υπερβολικά καθησυχαστική στάση του όταν ξέσπασε η κρίση στις ΗΠΑ, τελείωνε τότε τη θητεία του ως επίτροπος αρμόδιος για οικονομικές υποθέσεις και από το 2010 έγινε αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για θέματα ανταγωνισμού. Αφησε στη θέση του τον Φινλανδό Ολι Ρεν.

Η επαναλαμβανόμενη, όμως, «ελληνική περίπτωση» είχε αρχίσει να κουράζει και να προκαλεί έντονες αντιδράσεις. Τότε ήταν που ο Ζ.-Κ. Γιούνκερ δήλωσε ως πρόεδρος της ευρωζώνης σε έξαλλη κατάσταση πως «το πάρτι με τους Ελληνες τελείωσε». Και τη σκυτάλη πήρε ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, ο οποίος επέβαλε τη γερμανική κυριαρχία στην ευρωζώνη. Απέναντί του, στα συμβούλια της ευρωζώνης, κατά την όξυνση της ελληνικής κρίσης, βρήκε, εκτός από τον Γ. Παπακωνσταντίνου, τον Ευάγγ. Βενιζέλο και τον Γ. Στουρνάρα. Με τα γνωστά αποτελέσματα.