Μισός αιώνας συμπληρώθηκε χθες από τη στρατιωτική εισβολή της ΕΣΣΔ και συμμάχων της από το Σύμφωνο της Βαρσοβίας στην Τσεχοσλοβακία και την αιματηρή συντριβή της Ανοιξης της Πράγας – του βραχύβιου ιστορικού κινήματος εκδημοκρατισμού και φιλελευθεροποίησης υπό την ηγεσία του μεταρρυθμιστή επικεφαλής του τοπικού Κομμουνιστικού Κόμματος, Αλεξάντερ Ντούμπτσεκ, που επιχείρησε μάταια να εγκαθιδρύσει τον περίφημο «σοσιαλισμό με ανθρώπινο πρόσωπο» κόντρα στον απολυταρχισμό της Μόσχας.
Καθώς οι βαριές σκιές του παρελθόντος, σε συνδυασμό με τον σημερινό ρόλο των εγχώριων κομμουνιστών και της Ρωσίας, εξακολουθούν να διχάζουν, οι χθεσινές εκδηλώσεις μνήμης στην Πράγα έλαβαν αντικυβερνητικό χαρακτήρα.
Κόκκινο πανί ο εθνολαϊκιστής δισεκατομμυριούχος πρωθυπουργός Αντρέι Μπάμπις, ο επονομαζόμενος και «Ντόναλντ Τραμπ της Τσεχίας», ο οποίος όχι μόνο εξελέγη σε πείσμα των κατηγοριών σε βάρος του για διαφθορά, αλλά κατάφερε να διασώσει την κυβέρνηση μειοψηφίας του εξασφαλίζοντας την κοινοβουλευτική στήριξη του Κομμουνιστικού Κόμματος ενόσω καταγγέλλεται ευρέως πως υπήρξε συνεργάτης της διαβόητης μυστικής αστυνομίας της πάλαι ποτέ Τσεχοσλοβακίας ŠtB μετά το 1982.
Πιθανολογείται μάλιστα πως εκμεταλλεύτηκε δεόντως τις τότε επαφές του για να στήσει κατόπιν την επιχειρηματική του αυτοκρατορία.
Με βροχή αποδοκιμασιών και συνθημάτων, όπως «Ντροπή» και «Μπούρες, φύγε» (μια αναφορά στο κωδικό όνομα που φέρεται να είχε στους φακέλους της ŠtB), εκατοντάδες Τσέχοι επιφύλαξαν θερμή υποδοχή στον Μπάμπις μπροστά από το εμβληματικό κτίριο της δημόσιας ραδιοφωνίας, όπου καμιά δεκαπενταριά άοπλοι πολίτες -οι περισσότεροι νέοι- είχαν σκοτωθεί πριν από 50 χρόνια, στην προσπάθειά τους να εμποδίσουν τους Σοβιετικούς να την καταλάβουν και να τη φιμώσουν.
Υπό κατοχήν
Η καταστολή της Ανοιξης της Πράγας είχε ξεκινήσει τη φοβερή νύχτα της 20ής προς την 21η Αυγούστου 1968, όταν σοβιετικά τανκς μαζί με δεκάδες χιλιάδες στρατιώτες της ΕΣΣΔ, της Ανατολικής Γερμανίας, της Ουγγαρίας, της Πολωνίας και της Βουλγαρίας εισέβαλαν και έθεσαν υπό κατοχή την πρωτεύουσα και την υπόλοιπη Τσεχοσλοβακία, πνίγοντας βάναυσα τη λαϊκή βούληση και τα φιλόδοξα σχέδια του Ντούμπτσεκ, που προωθούσε την κατάργηση της λογοκρισίας και των ταξιδιωτικών περιορισμών, την ελευθερία του συνέρχεσθαι και του συνεταιρίζεσθαι και προσεκτικές οικονομικές μεταρρυθμίσεις, εξοργίζοντας την «προστάτιδα» Σοβιετική Ενωση.
Οι δυνάμεις κατοχής εγκατέλειψαν τελικά την Τσεχοσλοβακία το 1991 – δύο χρόνια μετά τη Βελούδινη Επανάσταση (1989) που ανέτρεψε το κομμουνιστικό καθεστώς και δύο χρόνια πριν η χώρα διχοτομηθεί σε Τσεχία και Σλοβακία (1993). Ιστορικοί εκτιμούν πως οι νεκροί από τη σοβιετική εισβολή ανέρχονται σε περισσότερους από 400.
«Αυτός που κυβερνά με τους κομμουνιστές ατιμάζει τα θύματα της κατοχής του 1968», έγραφαν αφίσες και πανό κατά του Μπάμπις, καθώς εκείνος επιμένει (με πρόσφατη συνέντευξή του στο Reuters) πως το τωρινό Κομμουνιστικό Κόμμα της Τσεχίας, που τον στηρίζει στη Βουλή, είναι καθ’ όλα δημοκρατικό παρά τις φιλορωσικές και αντιευρωπαϊκές θέσεις του, οι οποίες, λέει, δεν επηρεάζουν την πολιτική του.
Μέγας απών από τις εκδηλώσεις της μαύρης επετείου ο -πρώην κομμουνιστής- πρόεδρος της Τσεχικής Δημοκρατίας Μίλος Ζέμαν, που δεν κρύβει τα ένθερμα φιλορωσικά του αισθήματα και ζητά συχνά-πυκνά την άρση των κυρώσεων της Ε.Ε. σε βάρος της Μόσχας.
Στις σφοδρές επικρίσεις των δεξιών κομμάτων της αντιπολίτευσης για την ηχηρή απουσία και την εκκωφαντική σιωπή του, εκπρόσωπός του αρκέστηκε να δηλώσει πως ο Ζέμαν έχει ήδη «δείξει το θάρρος του, αντιτιθέμενος δημόσια στην κατοχή του 1968».
Στη Σλοβακία
Σε εντελώς διαφορετικό μήκος κύματος ο Σλοβάκος πρόεδρος, Αντρέι Κίσκα, την επετειακή ομιλία του οποίου μάλιστα επρόκειτο να μεταδώσει χθες βράδυ η τσεχική τηλεόραση. Και στη Σλοβακία είχε προγραμματιστεί σειρά εκδηλώσεων και συναυλιών στη μνήμη των θυμάτων της σοβιετικής επέμβασης, αλλά όχι μόνο.
Η χθεσινή επέτειος συνέπεσε με τη συμπλήρωση έξι μηνών από τη δολοφονία του Σλοβάκου δημοσιογράφου Γιαν Κούτσιακ και της συντρόφου του, καθώς εκείνος ερευνούσε σε βάθος σκάνδαλα διαφθοράς και στους κόλπους της σοσιαλδημοκρατικής κυβέρνησης συνασπισμού με πρωθυπουργό τον Ρόμπερτ Φίτσο, που εξαναγκάστηκε σε παραίτηση υπό το βάρος της λαϊκής κατακραυγής.
Συγγενείς, φίλοι και απλοί πολίτες παρέστησαν στα εγκαίνια μνημείου για τον Κούτσιακ, τονίζοντας πως δεν ξεχνούν και δεν το βάζουν κάτω μέχρι να διαλευκανθεί πλήρως η διπλή εν ψυχρώ εκτέλεση.
