Πώς δημιουργήθηκε το «κλίμα φόβου» που έφερε τη νίκη του Ορμπάν

Η εκλογική νίκη του λαϊκιστή και ξενόφοβου Βίκτορ Ορμπάν, που έχτισε την προεκλογική εκστρατεία του στο αντιμεταναστευτικό ρεύμα, είχε σημαντική βοήθεια από τα κρατικά ΜΜΕ. Σύμφωνα με δημοσιογράφους του κρατικού τηλεοπτικού δικτύου της Ουγγαρίας MTVA, που μίλησαν στον Guardian, μετέδιδαν συντεταγμένα το μήνυμα Ορμπάν, ενώ συχνά τους υπαγόρευαν ακόμη και το ρεπορτάζ τους.

Οι Ούγγροι δημοσιογράφοι του κρατικού δικτύου που μίλησαν στον βρετανικό Guardian σε καθεστώς ανωνυμίας -για ευνόητους λόγους- η σαρωτική νίκη του Ορμπάν και του κόμματός του, δεν ήταν μεγάλη έκπληξη. Τα δημόσια ΜΜΕ «ξεκάθαρα προώθησαν τις θέσεις του κυβερνώντος συνασπισμού», πράγμα που σημείωσαν και οι διεθνείς παρατηρητές, μάλιστα σημειώνοντας ότι οι παραβάσεις «ξεπέρασαν τα διεθνή στάνταρντ», ενώ πλειοδότησε η «προσβλητική και ξενοφοβική ρητορική».

Οι δημοσιογράφοι του Guardian μίλησαν με πολλούς δημοσιογράφους του δικτύου MTVA, οι οποίοι εξήγησαν ότι είχαν οδηγίες να επικεντρώνουν τα ρεπορτάζ τους στις αρνητικές ιστορίες που αφορούσαν μετανάστες και πρόσφυγες, συνδέοντας με την τρομοκρατία και την εγκληματικότητα.

Η τακτική αυτή ακολουθήθηκε ακόμη και την τελευταία ημέρα της προεκλογικής εκστρατείας, όταν ψευδώς μετέδωσαν ότι στο Μίνστερ της Γερμανίας ο άνδρας που έπεσε στους πεζούς ήταν ισλαμιστής τρομοκράτης.

«Πρώτη φορά είδα κάτι τέτοιο» δηλώνει ένας δημοσιογράφος.

Άλλος στόχος ήταν ο Τζορτζ Σόρος, τον οποίο επιμελώς παρουσιάζουν ως συνωμότη που σε συνεργασία με την Ε.Ε. και την αντιπολίτευση προσπαθούν να να καταστρέψουν την Ουγγαρία, βάζοντας στη χώρα μετανάστες.

Ο δημοσιογράφος περιγράφει την κατάσταση ως εξής:

«Νομίζω ότι δημιουργήθηκε ατμόσφαιρα φόβου, η οποία λειτούργησε σαν το πείραμα του Παβλόφ: λέξεις όπως τρομοκρατία, κίνδυνος, αντιπολίτευση, μετανάστες, Σόρος και Βρυξέλλες, πυροδοτούν τον φόβο».

Από το 2015 και μετά τα ρεπορτάζ και τα τηλεοπτικά προγράμματα μεταδίδουν συστηματικά εικόνες μεταναστών να κινούνται στη Βουδαπέστη, συγκρούσεις μεταξύ αστυνομίας και προσφύγων στα σύνορα με τη Σερβία ή τρομοκρατικές επιθέσεις σε ευρωπαϊκές πόλεις.

«Ταυτόχρονα», λέει, «ασκείται δριμεία κριτική σε κάθε ένδειξη ανεκτικότητας, ενώ το αντιμεταναστευτικό αίσθημα παρουσιάζεται ως η μόνη έγκυρη άποψη».

Οι δημοσιογράφοι πιστεύουν ότι όλα τα αντιμεταναστευτικά μηνύματα έρχονταν κατευθείαν από την ουγγρική κυβέρνηση. Εκτός από τις «λέξεις-κλειδιά» που έπρεπε να χρησιμοποιούν στα ρεπορτάζ τους υποχρεωτικά, «μερικές φορές ο αρχισυντάκτης ερχόταν στο γραφείο με το τηλέφωνο στο χέρι και μας υπαγόρευε ολόκληρο το ρεπορτάζ. Δεν ξέρουμε ποιος ήταν στην άλλη άκρη της γραμμής, αλλά…».

Επίσης, κατά λάθος, έφτασαν σε κατώτερο προσωπικό του MTVA έγγραφα τα οποία είδε ο Guardian και επιβεβαιώνουν την άμεση κυβερνητική παρέμβαση στο έργο των δημοσιογράφων. Αυτά περιέχουν οδηγίες που προέρχονται από το πρωθυπουργικό γραφείο με επιχειρήματα που έπρεπε να χρησιμοποιηθούν ώστε να επιτευχθεί «δολοφονία χαρακτήρων» Ούγγρων πολιτών που ασκούν κριτική στην κυβέρνηση.

Μία εξ αυτών είχε στόχο τον καθηγητή πανεπιστημίου, ακτιβιστή και πρώην βουλευτή του κόμματος των Πρασίνων Μάρτον Γκουλιάς, ώστε να διασπείρουν την «είδηση» ότι σχεδίαζε κοινωνικές ταραχές και συγκρούσεις με την αστυνομία.

Η βρετανική εφημερίδα επικοινώνησε με το πρωθυπουργικό γραφείο της Ουγγαρίας, το οποίο αρνήθηκε οποιοδήποτε έλεγχο στα ΜΜΕ, αλλά και να απαντήσει σε άλλες ερωτήσεις.

Βέβαια, πρέπει να σημειωθεί ότι τα τελευταία 8 χρόνια, με διακυβέρνηση Ορμπάν, σταδιακά έκλεισαν ή άλλαξαν χέρια πολλά ΜΜΕ, τα οποία πέρασαν σε επιχειρήσεις και πρόσωπα που στηρίζουν ανοιχτά την κυβέρνηση του λαϊκιστή πρωθυπουργού.

Την ίδια στιγμή τα φιλοκυβερνητικά ΜΜΕ «αγνοούν» τα σκάνδαλα διαφθοράς στη χώρα, στα οποία εμπλέκονται πολλά υψηλόβαθμα στελέχη του κυβερνώντος κόμματος.

Οι δημοσιογράφοι του MTVA δήλωσαν ότι αποφάσισαν να μιλήσουν, «διότι θέλουν να διασώσουν το αίσθημα της αξιοπρέπειας και την αλήθειας», ενώ πολλοί είπαν ότι σχεδιάζουν να παραιτηθούν μετά το εκλογικό αποτέλεσμα.

«Αισθάνομαι απαίσια», δηλώνει ένας εξ αυτών. «Έβλεπα ότι όλα αυτά επηρέαζαν τους ανθρώπους. Κάποιοι από εμάς λέγαμε στους εαυτούς μας ότι κανείς δεν μας βλέπει, ότι δεν έχουμε σημασία. Τελικά αποδεικνύεται ότι έχουμε, δυστυχώς».