Υπό τις νέες απειλές -εν προκειμένω από την αντιπρόεδρο της δεξιάς κυβέρνησης, Σοράγια Σάενθ ντε Σανταμαρία- προς τους αυτονομιστές ηγέτες των Καταλανών ότι «δεν διορίστηκαν από κάποια θεία δύναμη» και τη χθεσινή προειδοποίηση της περιφερειακής κυβέρνησης στη Βαρκελώνη για «μαζική πολιτική ανυπακοή» προς τη Μαδρίτη, η πρωτόγνωρη θεσμική κρίση στην Ισπανία δείχνει να οδεύει πλέον στο ζενίθ της.
Νέο χρονικό σημείο αναφοράς: η προσεχής Πέμπτη, οπότε ορίστηκε έκτακτη σύγκληση του τοπικού Κοινοβουλίου της Καταλονίας, σε απάντηση της πρωτοφανούς απόφασης του Ισπανού πρωθυπουργού Ραχόι να ζητήσει ενεργοποίηση του άρθρου 155 του Συντάγματος, αξιώνοντας την προκήρυξη εκλογών στην αυτόνομη περιφέρεια εντός εξαμήνου και, μέχρι τότε, θέτοντας όλους τους θεσμούς της (κυβέρνηση, Βουλή, αστυνομία και δημόσια ΜΜΕ) υπό την πλήρη «κηδεμονία» της Μαδρίτης.
Οχι τυχαία, η συνεδρίαση του καταλανικού Κοινοβουλίου ορίστηκε παραμονή της ψηφοφορίας στην ομοσπονδιακή Γερουσία (όπου το κυβερνών Λαϊκό Κόμμα διαθέτει πλειοψηφία), με το ερώτημα της έγκρισης της ενεργοποίησης του άρθρου 155, σηματοδοτώντας έτσι αυτομάτως την καθαίρεση του επικεφαλής της καταλανικής κυβέρνησης, Κάρλες Πουτζντεμόν, και την αντικατάστασή του από διορισμένο αντιπρόσωπο της Μαδρίτης.
Προκαταβάλλοντας τις εξελίξεις, ο Καταλανός ηγέτης φημολογείται ότι αυτή τη φορά εξετάζει σοβαρά να καταφύγει την Πέμπτη στη λύση-μπαζούκας: στη μονομερή δηλαδή ανακήρυξη ανεξαρτησίας, την οποία είχε… επιμελώς βάλει στον πάγο από το δημοψήφισμα της 1ης Οκτωβρίου κι εντεύθεν.
Ριψοκίνδυνες ζαριές
Κατά τον εκπρόσωπο της καταλανικής κυβέρνησης, Ζόρντι Τουρούλ, είναι «εκτός συζήτησης» η προτεινόμενη από πολλούς (πυροσβεστικού τύπου) εναλλακτική της προκήρυξης πρόωρων εκλογών από τον Πουτζντεμόν, πριν το κάνει η Μαδρίτη.
Μια εξίσου ριψοκίνδυνη ζαριά, εάν λάβει κανείς υπόψη του χθεσινή δημοσκόπηση της καταλανικής εφημερίδας El Periodico, που δείχνει ότι -παρά την πόλωση- οι κάλπες θα έβγαζαν λίγο-πολύ το ίδιο αποτέλεσμα με τις εκλογές του 2015.
Ητοι, πύρρειο νίκη των αυτονομιστικών κομμάτων με τον σχηματισμό κυβέρνησης μειοψηφίας, την οποία ωστόσο θεωρείται αμφίβολο εάν αυτή τη φορά θα στήριζε κοινοβουλευτικά το αντικαπιταλιστικό αριστερό CUP: ο πλέον ένθερμος υποστηρικτής τής εδώ και τώρα κήρυξης ανεξαρτησίας.
Καθοριστική για το προς τα πού θα γείρει τελικά η ζυγαριά στη Βαρκελώνη -αλλά και οι παρασκηνιακές πολιτικές ζυμώσεις στη Μαδρίτη- πιθανόν να αποδειχτεί η τύχη του εντόνως φημολογούμενου χθες σεναρίου ο Πουτζντεμόν να παρουσιάσει την Τετάρτη τις θέσεις του ενώπιον της ισπανικής Γερουσίας.
Οσο πάντως Βαρκελώνη και Μαδρίτη συνεχίζουν το παιχνίδι… ποντικιού και γάτας, τόσο παγιώνεται η πεποίθηση πως η παράταση της έντασης δεν συμφέρει καμία από τις δύο πλευρές.
Το διακύβευμα για τις ηγεσίες αμφοτέρων είναι τόσο πολιτικό, όσο και οικονομικό.
Αν και ατμομηχανή της ισπανικής οικονομίας (19% του ΑΕΠ το 2016), η Καταλονία παραμένει αμφίβολο εάν και πόσο γρήγορα θα μπορούσε, ως ανεξάρτητο κράτος, να ορθοποδήσει.
Ενδεικτικά, τα 2/3 των εξαγωγών της είναι στην Ευρωπαϊκή Ενωση, οι θεσμοί της οποίας αφενός στηρίζουν πάγια τη Μαδρίτη (με το βλέμμα στραμμένο στους έτερους αυτονομιστικούς θύλακες στα ευρωπαϊκά εδάφη), αφετέρου έχουν διαμηνύσει ότι (όπως και στην περίπτωση της Σκοτίας) σε περίπτωση απόσχισης, η Καταλονία θα τεθεί αυτομάτως εκτός Ε.Ε.
«Αφωνη» η αγορά
Για τη Μαδρίτη, από την άλλη, η κρίση έχει βάλει στον πάγο ακόμη και τη συζήτηση για τον νέο προϋπολογισμό στη Βουλή, όπου η κυβέρνηση Ραχόι δεν διαθέτει πλειοψηφία, αλλά τώρα δεν μπορεί να υπολογίζει στην απαραίτητη στήριξη των κεντροδεξιών Βάσκων αυτονομιστών του PNV.
Παρά το γεγονός ότι δεν έχει ακόμη υπάρξει αντίκτυπος από την πολιτική αβεβαιότητα στις αποδόσεις των ισπανικών ομολόγων -«εν μέρει επειδή οι επενδυτές βρίσκονται εν αναμονή ενός συμβιβασμού» στην Καταλονία, επισημαίνει το πρακτορείο Bloomberg- τα προειδοποιητικά καμπανάκια ήδη χτυπούν.
Εν αναμονή των ανακοινώσεων της ΕΚΤ για σταδιακή μείωση του προγράμματος ποσοτικής χαλάρωσης, αρχής γενομένης από τον Ιανουάριο, η ισπανική κυβέρνηση αναθεωρεί προς τα κάτω τις προβλέψεις της για αύξηση του ΑΕΠ.
«Η δε ενεργοποίηση του άρθρου 155 αποτελεί ένα εντελώς νέο κεφάλαιο για τις ισπανικές αγορές, όπου τα ομόλογα είναι ευάλωτα», παρατηρεί ο αρθρογράφος του Bloomberg, Μάρκους Ασγουορθ.
Αφήνει μάλιστα ανοιχτό το ενδεχόμενο στο επόμενο εξάμηνο να στηθούν ταυτόχρονα δύο κάλπες στην Ισπανία: μία σε τοπικό επίπεδο, στην Καταλονία, και μία σε ολόκληρη τη χώρα, για την ανάδειξη νέας κυβέρνησης. Είτε σύμφωνα, είτε όχι με τους πολιτικούς υπολογισμούς του Μαριάνο Ραχόι.
