SOS Πεντάγωνο καλεί Αγκυρα για τους S-400

Εντονη δυσαρέσκεια στο ΝΑΤΟ και βαθύ προβληματισμό για τις πραγματικές προθέσεις της -μονίμως παρεκκλίνουσας- Τουρκίας πυροδοτεί η ανακοίνωση της υπογραφής συμβολαίου μεταξύ Μόσχας και Αγκυρας για την αγορά του ρωσικού, προηγμένου πυραυλικού συστήματος αεράμυνας S-400 Triumf.

«Το ΝΑΤΟ δεν ενημερώθηκε για τις λεπτομέρειες της αγοράς» σχολίασε χθες εκπρόσωπος της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας στο ρωσικό πρακτορείο TASS. «Διαβιβάσαμε τις ανησυχίες μας στους Τούρκους αξιωματούχους όσον αφορά ενδεχόμενη αγορά των S-400», ξεκαθάρισε ο εκπρόσωπος του αμερικανικού Πενταγώνου, Τζόνι Μάικλ.

«Ενα αντιαεροπορικό σύστημα πυραύλων που μπορεί να λειτουργήσει μεταξύ των χωρών του ΝΑΤΟ παραμένει η καλύτερη επιλογή για την υπεράσπιση της Τουρκίας από όλο το εύρος των απειλών στην περιοχή της» συμπλήρωσε, κλείνοντας το μάτι στην Αγκυρα για την αγορά του συστήματος Patriot, όχι όμως και για συμπαραγωγή του στην Τουρκία, όπως ο Ερντογάν διακαώς επιθυμεί.

Προμηθευτές

«Οι σύμμαχοι μίας αμυντικής συμμαχίας, όπως είναι το ΝΑΤΟ, θα έπρεπε να χρησιμοποιούν τα ίδια συστήματα και δομές», τόνισε στο ίδιο μήκος κύματος ο εκπρόσωπος του γερμανικού ΥΠΕΞ, Μάρτιν Σέφερ, συμπληρώνοντας από την πλευρά του ότι η Αγκυρα προφανώς αναζητά εναλλακτικούς προμηθευτές εξοπλισμών, μετά και τον «πάγο» που το Βερολίνο της έβαλε στην προμήθεια οπλικών συστημάτων.

«Τρελάθηκαν επειδή κλείσαμε τη συμφωνία για τους S-400», ήταν η ανταπάντηση του Τούρκου προέδρου Ερντογάν. «Τι έπρεπε να κάνουμε, να σας περιμένουμε; Λαμβάνουμε και θα λάβουμε όλα τα μέτρα στο μέτωπο της ασφάλειας», συμπλήρωσε δηκτικά.

Σύμφωνα με τη ρωσική εφημερίδα Kommersant, η ρωσο-τουρκική συμφωνία προβλέπει παράδοση στους Τούρκους τεσσάρων συστοιχιών S-400, η αξία των οποίων υπερβαίνει τα 2 δισ. δολ. Εφόσον όλα εξελιχθούν επιτυχώς, επισημαίνει, η Τουρκία θα γίνει η πρώτη χώρα-μέλος του ΝΑΤΟ και η τρίτη στον κόσμο (μετά τη Ρωσία και την Κίνα) που θα διαθέτει S-400.

Εκκρεμότητες

Για να συμβεί πάντως αυτό, υπογραμμίζει, θα πρέπει να διευθετηθούν ορισμένα κρίσιμα ζητήματα, που παραμένουν ανοιχτά. Αφενός, στο σχετικό συμβόλαιο η τουρκική πλευρά δεν αναφέρει την εκχώρηση δανείου για την απόκτηση των οπλικών συστημάτων – πτυχή που θα πρέπει να συμφωνηθεί ξεχωριστά. Αφετέρου, η Αγκυρα φιλοδοξεί να αναπτύξει την παραγωγή S-400 στα εδάφη της, αλλά «οι ρωσικές μυστικές υπηρεσίες είναι αντίθετες σε μια τέτοια προοπτική», υπογραμμίζει η Kommersant.

Παράμετρος την οποία δείχνει να λαμβάνει σοβαρά υπόψη της και η Δύση. «Υπογραφή της συμφωνίας δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ανάπτυξη [των S-400] στην Τουρκία», σχολίαζε από την περασμένη Πέμπτη ανωνύμως ανώτερος Δυτικός διπλωμάτης στην αντιπολιτευόμενη τουρκική εφημερίδα Cumhuriyet. «Σε περίπτωση που ο Ερντογάν δεν επανεκλεγεί το 2019, το πρόσωπο που θα τον διαδεχτεί θα δώσει την τεχνολογία στο NATO», υποστήριξε. «Η Ρωσία δεν θα πάρει τέτοιο ρίσκο».

Τεχνογνωσία

Υπάρχει, εξάλλου, η άλλη όψη του νομίσματος και για την Αγκυρα σ’ αυτήν τη συμφωνία. «Οι δυνάμεις της τουρκικής Πολεμικής Αεροπορίας δεν διαθέτουν εμπειρία σε αντιπυραυλικά συστήματα», παρατηρεί στην DW ο Μαρκ Πιερινί, πρώην διπλωμάτης της Ε.Ε., νυν αναλυτής στο Carnegie Europe. «Συνεπώς [οι S-400] θα “συνοδευτούν” από έναν σημαντικό αριθμό Ρώσων συμβούλων, εκπαιδευτών, χειριστών και ούτω καθ’ εξής. Κι έτσι, στην κορυφή της τουρκικής αμυντικής αρχιτεκτονικής θα υπάρχουν οι Ρώσοι».

Ρεαλιστικά, λοιπόν, «το μοναδικό που φέρνει πιο κοντά την Αγκυρα και τη Μόσχα είναι η πρόθεσή τους να ασκήσουν επιρροή στις επιμέρους σχέσεις τους με τη Δύση», εκτιμά μιλώντας στο πρακτορείο AFP o Τιμούρ Αχμέτοφ, αναλυτής -με έδρα την Αγκυρα- στο Ρωσικό Συμβούλιο Διεθνών Σχέσεων.

Γι’ αυτό και «πριν από τη συνάντησή του με τον Αμερικανό πρόεδρο Τραμπ στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, στα τέλη του μήνα, θα ήταν χρήσιμο για τον Ερντογάν και τους συμβούλους του να εξετάσουν προσεκτικά το περίγραμμα των συζητήσεων που γίνονται στη Δύση για την πολιτική έναντι της Τουρκίας», γράφει σε χθεσινό άρθρο του στην αγγλόφωνη «Χουριέτ» ο διευθυντής της, Μουράτ Γετκίν.

Γερμανικές πιέσεις

Ως ενδεικτικότερες, μνημονεύει τη συνεδρίαση της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της αμερικανικής Γερουσίας, στις 6 Σεπτεμβρίου, και την εισήγηση του Στίβεν Κουκ, αναλυτή στο πανίσχυρο ινστιτούτο CFR, υπέρ της άσκησης «οικονομικών, στρατιωτικών και πολιτικών πιέσεων, προς συμμόρφωση της κυβέρνησης Ερντογάν».

Οι προτάσεις του, αναφέρει ο Γετκίν, «περιελάμβαναν μελέτη του κόστους και του τρόπου αποχώρησης από τη στρατηγική αεροπορική βάση Ιντσιρλίκ ή της μεταφοράς ορισμένων δραστηριοτήτων σε άλλες εγκαταστάσεις της περιοχής· περιορισμό της “συμμετοχής της Τουρκίας στην ανάπτυξη και προμήθεια υπερσύγχρονων όπλων” (όπως τα αεροσκάφη F-35 και πιθανόν το σύστημα Patriot)· επανεξέταση από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ των ταξιδιωτικών συστάσεων για την Τουρκία».

Οσο για το «παράθυρο» στην εφαρμογή τους; Το υπέδειξε στην ίδια συνεδρίαση ο διακεκριμένος Δημοκρατικός γερουσιαστής Μπεν Κάρντιν. Η αγορά των S-400 από τη ΝΑΤΟϊκή σύμμαχο, υπογράμμισε, θα μπορούσε να συνιστά παραβίαση των αμερικανικών κυρώσεων σε βάρος της Ρωσίας. Αλλά κάτι τέτοιο προφανώς θα κριθεί από τις εξελίξεις, εν καιρώ… Μια πρώτη προσπάθεια διερεύνησης των προθέσεων της Αγκυρας πιθανόν να αποτελέσει η διήμερη επίσκεψη του Γάλλου ΥΠΕΞ, Ζαν-Ιβ Λεντριάν στην Τουρκία, που αρχίζει σήμερα.