Πρώτα το καυτό Συριακό, μετά τα υπόλοιπα

Η συγκυρία δεν θα μπορούσε να είναι πιο κομβική για τις γεωπολιτικές ισορροπίες και για τις διμερείς σχέσεις.

Η μεν Αγκυρα βρίσκεται για πολλοστή φορά σε τροχιά ρήξης με την Ευρώπη, μετά την ακύρωση σε Γερμανία και Ολλανδία προεκλογικών συγκεντρώσεων Τούρκων υπουργών υπέρ του «ναι» στο αμφίρροπο, όσο και αμφιλεγόμενο δημοψήφισμα στη γείτονα, στις 16 Απριλίου, εν μέσω ορατών πλέον ενδείξεων κατάρρευσης της τουρκικής οικονομίας.

Η δε Μόσχα ενισχύει -ως αντίβαρο στα δικά της οικονομικά προβλήματα- τον παρεμβατικό ρόλο της στη Μέση Ανατολή (και μέσω αυτής σε διεθνές επίπεδο), απουσία ακόμη μιας συγκροτημένης στρατηγικής από την προεδρία Τραμπ στις ΗΠΑ κι ενώ οι στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Συρία και στο Ιράκ εισέρχονται στην πιο κρίσιμη φάση, με επίκεντρο τη μάχη για την εκδίωξη του «Ισλαμικού κράτους» από τα «προπύργιά» του: τη Ράκα και τη Μοσούλη.

Επειτα από καιρό

Μέσα σε αυτό το κλίμα έγινε χθες λοιπόν η τέταρτη μέσα σε ένα οκτάμηνο (πρώτη μετά τη δολοφονία του Ρώσου πρέσβη στην Αγκυρα) συνάντηση των προέδρων Ρωσίας και Τουρκίας, Βλαντίμιρ Πούτιν και Ταγίπ Ερντογάν.

Διεξήχθη στο Κρεμλίνο, στο πλαίσιο της 6ης συνόδου του Συμβουλίου Συνεργασίας Υψηλού Επιπέδου Τουρκίας-Ρωσίας.

Ζητούμενο, επισήμως, ήταν η ταχεία αποκατάσταση των σχέσεων, ενάμιση χρόνο αφότου οι δύο χώρες είχαν βρεθεί στα πρόθυρα πολέμου…

Στην ατζέντα περιλαμβάνονταν όλες οι πλευρές της διμερούς οικονομικής και εμπορικής συνεργασίας, με πρώτες στη λίστα τις ρωσικές κυρώσεις στην τουρκική οικονομία, τον αγωγό φυσικού αερίου TurkStream και την κατασκευή του -πρώτου στην Τουρκία- πυρηνικού σταθμού στο Ακουγιού, στα σεισμοπαθή μεσογειακά παράλια της Μερσίνης.

Η τουρκική πλευρά αναμενόταν να θέσει επίσης επί τάπητος -και κόντρα στη συμμετοχή στο ΝΑΤΟ- το έντονο ενδιαφέρον της για την απόκτηση του ρωσικού πυραυλικού συστήματος αεράμυνας S-400, το οποίο σημειωτέον η Μόσχα έχει ήδη αναπτύξει στην αεροπορική της βάση Χμέιμιμ, στη Συρία, στα εδάφη της οποίας προωθεί διαφορετική από την Αγκυρα (παρά την πρόσφατη κοινή ειρηνευτική πρωτοβουλία με την Τουρκία και το Ιράν) ατζέντα.

Το συριακό -και κυρίως η ορατή πια προοπτική δημιουργίας αυτόνομης κουρδικής οντότητας στο βόρειο τμήμα μιας μεταπολεμικά ομόσπονδης Συρίας δίπλα στις κουρδικού πληθυσμού νότιες επαρχίες της Τουρκίας- ήταν και παραμένει ένα από τα σημαντικότερα «αγκάθια» στις σχέσεις Αγκυρας και Μόσχας.

Εγινε δε, πιο αιχμηρό μετά:

(α) το διπλό, σαφές στρατιωτικό μήνυμα ΗΠΑ και Ρωσίας ότι δεν θα δεχτούν επέκταση νοτιότερα της τουρκικής στρατιωτικής επιχείρησης στη βόρεια Συρία,

(β) τη διατήρηση του κομβικού ρόλου του αραβο-κουρδικού συνασπισμού SDF στην επιχείρηση ανακατάληψης της Ράκα και

(γ) την ενεργό στήριξη της Μόσχας στη συμμετοχή των Κούρδων της Συρίας στο τραπέζι των πολιτικών διαπραγματεύσεων για την επόμενη ημέρα στο Συριακό, που διεξάγονται στη Γενεύη.

Καθησύχαζαν, αλλά…

«Εργαζόμαστε εντατικά για να επιλύσουμε τις πιο οξείες κρίσεις, πρωτίστως τη συριακή» δήλωσε χθες σε καθησυχαστικούς τόνους ο Πούτιν, καθώς υποδεχόταν τον Ερντογάν.

Ομως τα «ανοιχτά» μέτωπα σε διμερές επίπεδο εκτιμάται ότι δύσκολα θα κλείσουν.

«Ετερος τομέας αντιπαράθεσης» στις ρωσο-τουρκικές σχέσεις, για παράδειγμα, «μπορεί να είναι η Μαύρη Θάλασσα», παρατηρεί ο αρθρογράφος Σερκάν Ντεμιρτάς της Hürriyet, επισημαίνοντας την ολοένα και πιο έντονη παρουσία του ΝΑΤΟ στην περιοχή από θαλάσσης και αέρος.

«Η θέση της Τουρκίας είναι πολύ ευαίσθητη» υπογραμμίζει ο Σ. Ντεμιρτάς, μνημονεύοντας αφενός τις δεσμεύσεις που απορρέουν από τη Συνθήκη του Μοντρέ για το καθεστώς των Στενών του Βοσπόρου και των Δαρδανελίων, αφετέρου την έκδηλη πια πρόθεση της Αγκυρας να μη διακινδυνεύσει -εν μέσω ρευστών ισορροπιών με τις ΗΠΑ, το ΝΑΤΟ και την Ε.Ε.- μια νέα κρίση στις σχέσεις με τη Ρωσία.

Αυτές πάντως συνεχίζουν να δοκιμάζονται και μέσα από τη διαρκή ένταση μεταξύ Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν στο «θερμό» μέτωπο του Ναγκόρνο Καραμπάχ, όπου Τουρκία και Ρωσία βρίσκονται σε αντίπαλα στρατόπεδα ως προς τη διαμόρφωση των περιφερειακών ισορροπιών (και) στη γεωπολιτικά ευαίσθητη περιοχή του νότιου Καυκάσου.

Υπό αυτό το πρίσμα μένει να αποκωδικοποιηθεί η επισήμανση του Ρώσου πρόεδρου Πούτιν -κι ενώ αναμενόταν χθες το απόγευμα η κοινή συνέντευξη Τύπου- ότι «το τελευταίο διάστημα καταβάλλονται προσπάθειες ώστε οι ρωσο-τουρκικές σχέσεις να περάσουν σ’ ένα επίπεδο αντάξιο των χωρών μας».